Nấm vân chi: Đặc điểm, tác dụng, cách dùng và một số điều cần lưu ý

Từ việc điều hòa huyết áp, giảm cholesterol xấu đến hỗ trợ giấc ngủ sâu và giảm stress, nấm vân chi đang ngày càng được ưa chuộng trong chăm sóc sức khỏe. Vậy nấm vân chi là gì, có tác dụng gì, nên sử dụng như thế nào? Nếu bạn cũng đang muốn tìm hiểu rõ hơn về nấm vân chi thì đừng bỏ qua những thông tin hữu ích dưới đây nhé!

Nấm vân chi là gì?

Nấm vân chi, tên khoa học là Trametes versicolor là một loại nấm dược liệu thuộc họ Polyporaceae, bộ Aphyllophorales, lớp Hymenomycetes và ngành Basidiomycota. Loài nấm này còn được biết đến với tên gọi "nấm đuôi gà tây" do hình dạng xòe rộng như nan quạt và màu sắc sặc sỡ tương tự đuôi gà tây. Trong tiếng Anh, nấm có tên là Turkey tails, tiếng Nhật gọi là Kawaratake và tiếng Trung là Yun Zhi.

Chúng thường mọc thành cụm trên các thân gỗ mục như thông hoặc sồi, đặc biệt ưa thích môi trường ẩm ướt. Nấm có đường kính từ 3 - 8 cm, dày khoảng 0.5 cm. Mặt trên được phủ lớp lông mềm mịn, có các đường vân màu nâu, trắng xen kẽ với mép mỏng uốn lượn hình sóng và viền trắng rõ rệt. Màu sắc của nấm rất đa dạng, thay đổi theo môi trường sống như màu xanh dương, cam, nâu và được tìm thấy rộng rãi ở nhiều khu vực trên thế giới như Nhật Bản, Trung Quốc, Bắc Mỹ, châu Âu và châu Á.

Thành phần dinh dưỡng và hợp chất quý trong nấm vân chi

Nấm vân chi sở hữu giá trị dinh dưỡng và dược tính cao:

Các hợp chất sinh học nổi bật

β-Glucan-protein (Coriolan, PSK): Là hợp chất nổi bật nhất trong nấm vân chi, có khả năng tăng cường miễn dịch, ức chế sự phát triển của tế bào ung thư và kháng virus hiệu quả.
Polysaccharide K (PSK): Chiếm khoảng 30% thành phần khô của nấm, được ứng dụng rộng rãi trong hỗ trợ điều trị ung thư với tác dụng bảo vệ tế bào và ức chế khối u.
Polysaccharopeptide (PSP): Có tác dụng chống virus, hỗ trợ tăng sức đề kháng và cải thiện chức năng gan.
Ergosterol: Là tiền chất của vitamin D2, giúp chống oxy hóa, hỗ trợ xương và ngăn ngừa các bệnh mạn tính.

Vitamin và khoáng chất thiết yếu

Vitamin nhóm B (B1, B2, B3): Giúp chuyển hóa năng lượng, hỗ trợ chức năng thần kinh và giảm mệt mỏi.
Vitamin D2: Giúp tăng hấp thu canxi, hỗ trợ xương chắc khỏe và tăng cường miễn dịch.
Kali: Giúp điều hòa huyết áp.
Canxi: Tăng cường hệ xương và răng.
Sắt: Hỗ trợ tạo máu và phòng chống thiếu máu.
Chất xơ tự nhiên: Giúp cải thiện hệ tiêu hóa, ổn định đường huyết và kiểm soát cân nặng.

Thành phần dinh dưỡng và hợp chất quý trong nấm vân chi

Nấm vân chi có tác dụng gì?

Với hàm lượng chất dinh dưỡng và hợp chất quý cao, nấm vân chi mang đến nhiều lợi ích tuyệt vời cho sức khỏe. Bao gồm:

Giàu chất chống oxy hóa

Nấm vân chi là nguồn cung cấp dồi dào các chất chống oxy hóa tự nhiên như flavonoid và phenol. Những hợp chất này đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ tế bào khỏi tác động của các gốc tự do, nguyên nhân chính gây ra quá trình lão hóa và nhiều bệnh lý mãn tính như tim mạch, tiểu đường, ung thư.

Tăng cường miễn dịch

Nấm vân chi sở hữu hàm lượng cao polysaccharides sinh học, đặc biệt là PSK (Polysaccharide K) và PSP (Polysaccharopeptide). Các polysaccharides này có khả năng kích hoạt và điều hòa hoạt động của các tế bào bạch cầu, bao gồm đại thực bào và tế bào T, giúp nâng cao khả năng nhận diện và tiêu diệt vi khuẩn, virus cũng như các tế bào bất thường. Nhờ đó, cơ thể có khả năng chống chịu tốt hơn trước các tác nhân gây bệnh từ môi trường như vi khuẩn, nấm, virus và độc tố.

Ức chế quá trình phát triển của tế bào ung thư

Một trong những tác dụng nổi bật của nấm vân chi là khả năng ức chế sự phát triển và lan rộng của tế bào ung thư, đặc biệt là ung thư đại tràng. Các hoạt chất sinh học như PSK (Polysaccharide K) và PSP (Polysaccharopeptide) trong nấm có tác dụng kích thích hệ miễn dịch nhận diện và tiêu diệt tế bào ung thư, đồng thời ngăn chặn quá trình di căn đến các bộ phận khác của cơ thể. Tuy nhiên, cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng.

Hỗ trợ sức khỏe đường ruột

Các hợp chất trong nấm vân chi có thể hỗ trợ cải thiện sức khỏe đường ruột. Giống như nhiều loại nấm khác, nấm vân chi chứa chất xơ giúp duy trì hệ tiêu hóa khỏe mạnh và hoạt động hiệu quả.

Ngoài ra, nấm vân chi còn có khả năng thúc đẩy sự phát triển của các lợi khuẩn đường ruột, hỗ trợ cân bằng hệ vi sinh đường ruột, tăng cường tiêu hóa, hấp thụ dưỡng chất hiệu quả và duy trì chức năng ruột khỏe mạnh.

Hỗ trợ điều trị ung thư ruột kết

Theo nhiều nghiên cứu, PSP có trong nấm vân chi có khả năng ức chế sự phát triển của tế bào ung thư ruột kết, đồng thời ngăn chặn các tế bào ung thư di chuyển và xâm nhập vào các tế bào khỏe mạnh xung quanh. Từ đó giúp làm chậm quá trình tiến triển và hạn chế nguy cơ di căn của ung thư đại trực tràng.

Ngoài ra, chiết xuất nấm vân chi còn được xem là một chất bổ sung an toàn và hiệu quả, hỗ trợ cải thiện sức khỏe và tăng cường hệ miễn dịch cho người bệnh ung thư đại trực tràng trong quá trình điều trị. Từ đó giúp nâng cao chất lượng cuộc sống và tăng khả năng đáp ứng của người bệnh với các phương pháp điều trị chính thống.

Hỗ trợ điều trị ung thư dạ dày

Nghiên cứu về việc sử dụng chiết xuất nấm vân chi trong điều trị ung thư dạ dày cho thấy polysaccharide K (PSK) trong nấm vân chi có thể giúp kéo dài thời gian sống sót tổng thể của bệnh nhân.

PSK được ghi nhận có hiệu quả rõ rệt nhất ở những người có khối u âm tính với protein PD-L1 (programmed death-1 ligand 1). Đây là loại khối u thường không đáp ứng tốt với liệu pháp miễn dịch.

Chống virus HPV sinh dục

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng sự kết hợp giữa nấm vân chi và nấm linh chi có thể giúp giảm đáng kể tải lượng virus HPV sinh dục với tỷ lệ lên đến khoảng 88%.

Nhờ chứa các polysaccharides và hợp chất sinh học có đặc tính kháng virus mạnh mẽ, nấm vân chi có thể hỗ trợ hệ miễn dịch nhận diện và tiêu diệt virus HPV, giúp ngăn ngừa sự phát triển và lây lan của virus trong cơ thể.

Giảm lượng đường và huyết áp

Nấm vân chi có thể giúp ổn định đường huyết và giảm huyết áp, rất có lợi cho những người bị tiểu đường và cao huyết áp. Các hợp chất sinh học trong nấm hỗ trợ điều hòa quá trình chuyển hóa glucose trong cơ thể, giúp kiểm soát lượng đường máu hiệu quả hơn.

Bên cạnh đó, nấm vân chi còn giúp thư giãn mạch máu, giảm áp lực lên thành động mạch, từ đó góp phần hạ huyết áp và duy trì huyết áp ở mức ổn định.

Tác dụng phụ của nấm vân chi

Mặc dù nấm vân chi thường được xem là an toàn khi sử dụng, nhưng một số người có thể gặp phải một số tác dụng phụ nhẹ như:

Đau hoặc khó chịu ở dạ dày
Buồn nôn
Đầy hơi, khó tiêu
Ợ nóng

Ngoài ra, những người bị dị ứng với nấm nên tránh dùng nấm vân chi vì có thể gây phản ứng dị ứng nghiêm trọng, thậm chí dẫn đến sốc phản vệ (anaphylaxis) gây nguy hiểm đe dọa tính mạng.

Do nấm có khả năng tích tụ kim loại nặng từ môi trường, cần chú ý chọn mua sản phẩm từ nguồn uy tín, được kiểm định an toàn để hạn chế nguy cơ ngộ độc.

Trường hợp có bệnh nền hoặc đang dùng thuốc điều trị, nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng nấm vân chi. Nếu có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào khi dùng nấm, hãy liên hệ ngay với bác sĩ để được hỗ trợ kịp thời.

Cách sử dụng nấm vân chi

Nấm vân chi có vị đắng nhẹ, nên khi dùng bạn có thể kết hợp thêm một chút cam thảo để giảm bớt vị đắng hoặc thêm mật ong để dễ uống hơn.

Dạng bột uống: Lấy khoảng 2 - 3 g bột nấm vân chi, cho vào nước sôi, để khoảng 5 phút rồi uống.
Dạng viên: Nấm vân chi cũng được bào chế dưới dạng viên nang tiện lợi, bạn chỉ cần dùng theo liều lượng hướng dẫn trên bao bì hoặc theo chỉ định của bác sĩ.
Sắc nước: Dùng khoảng 20 - 30 g nấm vân chi cho vào ấm, đổ 2 lít nước, đun sôi rồi hạ lửa nhỏ, nấu trong 30 - 40 phút. Nước sắc có thể uống ấm hoặc để nguội, dùng thay nước lọc hàng ngày. Bạn có thể sắc lại lần hai với phần nấm còn lại.
Hãm trà: Cho nấm vân chi vào bình thủy tinh, đổ nước sôi vào hãm khoảng 1 tiếng rồi dùng như trà. Ngoài ra, bạn cũng có thể trộn bột nấm với mật ong để làm mặt nạ dưỡng da.

Lưu ý khi sử dụng nấm vân chi

Nên uống nấm vân chi vào buổi sáng khi bụng đói để hấp thu dưỡng chất tốt nhất.
Kết hợp dùng cùng vitamin C giúp cơ thể hấp thụ các thành phần có lợi trong nấm hiệu quả hơn.
Không nên tự hái nấm vân chi mọc hoang dại, tránh nguy cơ nhiễm độc hoặc vi khuẩn.
Luôn tuân thủ liều dùng khuyến cáo, không nên dùng quá liều để tránh tác dụng phụ.
Trên thị trường có nhiều sản phẩm nấm vân chi với chất lượng và giá cả khác nhau, hãy chọn mua ở những nơi uy tín, có nguồn gốc rõ ràng để tránh hàng giả, hàng kém chất lượng.
Trường hợp đang mang thai, cho con bú hoặc có bệnh nền hãy tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng để đảm bảo an toàn.

Lời kết

Nấm vân chi là một loại dược liệu quý, cung cấp nhiều lợi ích tốt cho sức khỏe như tăng cường hệ miễn dịch, hỗ trợ sức khỏe đường ruột, đồng thời có khả năng hỗ trợ điều trị ung thư, nâng cao chất lượng cuộc sống của người bệnh. Mong rằng với những chia sẻ trong bài viết của FPT Shop, các bạn đã thêm thông tin hữu ích về các tác dụng của nấm vân chi, đồng thời nắm được cách sử dụng giúp tận dụng tối đa các lợi ích sức khỏe của loại nấm này.

Tại FPT Shop hiện đang cung cấp nhiều mẫu tủ lạnh chính hãng đến từ các thương hiệu nổi tiếng như Aqua, LG, Sharp, Toshiba, Samsung,... Tất cả các sản phẩm đều được cung cấp chính hãng với mức giá tốt, đa dạng lựa chọn cho người dùng, giúp việc bảo quản thực phẩm, thức ăn dễ dàng và thuận tiện hơn.

Tủ lạnh Samsung

Xem thêm: