Tìm hiểu Incoterms 2010: Đặc điểm của 11 điều kiện giao hàng

Với 11 điều kiện giao hàng được chia theo phương thức vận tải, bộ quy tắc Incoterms 2010 hỗ trợ doanh nghiệp tổ chức giao nhận và hạn chế những tranh chấp phát sinh trong quá trình xuất nhập khẩu. Vậy Incoterms 2010 là gì, gồm những điều kiện nào và cần lưu ý gì khi áp dụng?

Incoterms 2010 là gì?

Incoterms 2010 là phiên bản năm 2010 của bộ quy tắc thương mại quốc tế do Phòng Thương mại Quốc tế (ICC) ban hành, được công bố ngày 16/09/2010 và có hiệu lực từ ngày 01/01/2011. Bộ quy tắc gồm 11 điều kiện giao hàng, giúp xác định trách nhiệm, chi phí và thời điểm chuyển giao rủi ro giữa người bán và người mua.

Incoterms 2010 được áp dụng khi các bên thống nhất sử dụng trong hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế hoặc nội địa. Tuy nhiên, bộ quy tắc không quy định về quyền sở hữu hàng hóa, phương thức thanh toán hay cách giải quyết tranh chấp; các nội dung này cần được thỏa thuận riêng.

Dù Incoterms 2020 đã có hiệu lực từ ngày 01/01/2020, doanh nghiệp vẫn có thể sử dụng phiên bản 2010. Để tránh nhầm lẫn, hợp đồng cần ghi rõ điều kiện giao hàng, địa điểm cụ thể và phiên bản Incoterms được áp dụng.

11 điều kiện giao hàng trong Incoterms 2010

Incoterms 2010 gồm 11 điều kiện giao hàng, được chia thành hai nhóm: 7 điều kiện áp dụng cho mọi phương thức vận tải và 4 điều kiện dành cho vận tải đường biển, đường thủy nội địa.

Nhóm điều kiện áp dụng cho mọi phương thức vận tải

EXW (Ex Works) - Giao tại xưởng: Người bán đặt hàng dưới quyền định đoạt của người mua tại địa điểm thỏa thuận, chưa bốc hàng lên phương tiện nhận hàng. Người mua chịu phần lớn trách nhiệm vận chuyển và thông quan.
FCA (Free Carrier) - Giao cho người chuyên chở: Người bán giao hàng cho người chuyên chở hoặc bên do người mua chỉ định tại địa điểm thỏa thuận. Trách nhiệm bốc hàng phụ thuộc vào địa điểm giao hàng.
CPT (Carriage Paid To) - Cước phí trả tới: Người bán thanh toán cước vận chuyển đến địa điểm đích, nhưng rủi ro chuyển sang người mua khi hàng được giao cho người chuyên chở theo quy định.
CIP (Carriage and Insurance Paid To) - Cước phí và bảo hiểm trả tới: Tương tự CPT, nhưng người bán còn phải mua bảo hiểm hàng hóa theo mức quy định của Incoterms 2010.
DAT (Delivered at Terminal) - Giao tại bến: Người bán đưa hàng đến bến được chỉ định và hoàn thành việc dỡ hàng khỏi phương tiện vận tải. Rủi ro chuyển giao sau khi hàng được dỡ tại địa điểm này.
DAP (Delivered at Place) - Giao tại nơi đến: Người bán đưa hàng đến địa điểm đích, đặt hàng trên phương tiện vận tải và sẵn sàng để người mua dỡ hàng. Người mua chịu trách nhiệm dỡ hàng và thông quan nhập khẩu.
DDP (Delivered Duty Paid) - Giao đã nộp thuế: Người bán đưa hàng đến địa điểm đích, thực hiện thủ tục thông quan xuất nhập khẩu và thanh toán các khoản thuế, phí nhập khẩu thuộc nghĩa vụ của mình. Người mua tiếp nhận hàng và dỡ hàng.

Nhóm điều kiện áp dụng cho vận tải biển và đường thủy nội địa

FAS (Free Alongside Ship) - Giao dọc mạn tàu: Người bán đưa hàng đến vị trí dọc mạn tàu tại cảng xếp hàng được chỉ định. Người mua chịu trách nhiệm xếp hàng lên tàu và tổ chức vận tải chính.
FOB (Free On Board) - Giao lên tàu: Người bán hoàn thành nghĩa vụ giao hàng khi hàng được xếp lên tàu tại cảng đi. Rủi ro chuyển sang người mua từ thời điểm này.
CFR (Cost and Freight) - Tiền hàng và cước phí: Người bán thanh toán cước vận chuyển đến cảng đích, nhưng rủi ro chuyển sang người mua khi hàng được xếp lên tàu tại cảng đi.
CIF (Cost, Insurance and Freight) - Tiền hàng, bảo hiểm và cước phí: Tương tự CFR, nhưng người bán phải mua thêm bảo hiểm hàng hóa theo mức tối thiểu được quy định trong Incoterms 2010.

Lưu ý: Với hàng container được bàn giao cho hãng vận tải tại bãi container trước khi xếp lên tàu, doanh nghiệp nên cân nhắc FCA thay vì FOB. Tùy thỏa thuận về cước vận chuyển và bảo hiểm, CPT hoặc CIP cũng có thể phù hợp hơn.

Trách nhiệm của người bán và người mua theo Incoterms 2010

Incoterms 2010 quy định trách nhiệm của người bán và người mua về chi phí vận chuyển, chuyển giao rủi ro, thủ tục hải quan và bảo hiểm hàng hóa. Trong đó, bên trả cước vận chuyển không nhất thiết là bên chịu rủi ro trong suốt hành trình.

Phân chia chi phí vận chuyển

Tùy điều kiện giao hàng, chi phí vận tải chính và các khoản liên quan được phân chia giữa hai bên như sau:

Điều kiện	Bên trả cước vận tải chính	Đặc điểm
EXW	Người mua	Người mua chịu phần lớn chi phí từ nơi nhận hàng.
FCA, FAS, FOB	Người mua	Người bán chịu chi phí đến điểm giao hàng theo quy định.
CPT, CIP	Người bán	Người bán trả cước đến địa điểm đích được chỉ định.
CFR, CIF	Người bán	Người bán trả cước đến cảng đích.
DAT, DAP, DDP	Người bán	Người bán chịu chi phí đưa hàng đến địa điểm đích; DAT bao gồm dỡ hàng.

Chi phí bốc dỡ, xử lý hàng tại cảng và các khoản phụ phí cần được xác định theo điều kiện giao hàng, hợp đồng vận tải và thỏa thuận giữa hai bên để tránh thanh toán trùng.

Thời điểm chuyển giao rủi ro

Rủi ro về mất mát hoặc hư hỏng hàng hóa được chuyển từ người bán sang người mua tại thời điểm quy định cho từng điều kiện.

Điều kiện	Thời điểm chuyển giao rủi ro
EXW	Khi hàng được đặt dưới quyền định đoạt của người mua tại địa điểm giao, chưa bốc lên phương tiện nhận hàng.
FCA	Khi người bán giao hàng theo quy định tại địa điểm đã thỏa thuận.
CPT, CIP	Khi hàng được giao cho người chuyên chở theo quy định.
FAS	Khi hàng được đặt dọc mạn tàu tại cảng đi.
FOB, CFR, CIF	Khi hàng được xếp lên tàu tại cảng đi.
DAT	Khi hàng đã được dỡ tại bến được chỉ định.
DAP, DDP	Khi hàng đến địa điểm đích, sẵn sàng để dỡ khỏi phương tiện.

Với CPT, CIP, CFR và CIF, người bán thanh toán cước vận chuyển đến địa điểm đích nhưng rủi ro chuyển giao sớm hơn. Chẳng hạn, theo CIF, người mua chịu rủi ro sau khi hàng được xếp lên tàu tại cảng đi, dù người bán vẫn trả cước đến cảng đích và mua bảo hiểm theo quy định.

Trách nhiệm thực hiện thủ tục hải quan

Điều kiện	Thông quan xuất khẩu	Thông quan nhập khẩu
EXW	Người mua	Người mua
FCA, CPT, CIP	Người bán	Người mua
DAT, DAP	Người bán	Người mua
DDP	Người bán	Người bán
FAS, FOB, CFR, CIF	Người bán	Người mua

Với EXW, người mua có thể gặp khó khăn khi thực hiện thủ tục xuất khẩu tại quốc gia của người bán. Vì vậy, FCA có thể phù hợp hơn nếu người mua không đủ điều kiện pháp lý để tự thông quan xuất khẩu.

Ngược lại, DDP yêu cầu người bán đảm nhận cả thủ tục nhập khẩu và các khoản thuế, phí nhập khẩu thuộc nghĩa vụ của mình. Doanh nghiệp cần kiểm tra khả năng đáp ứng quy định pháp luật tại nước nhập khẩu trước khi lựa chọn điều kiện này.

Nghĩa vụ mua bảo hiểm hàng hóa

Trong 11 điều kiện của Incoterms 2010, chỉ CIF và CIP yêu cầu người bán mua bảo hiểm hàng hóa vì lợi ích của người mua. Mức bảo hiểm tối thiểu theo cả hai điều kiện tương ứng với Institute Cargo Clauses (C) hoặc điều khoản tương đương, với số tiền bảo hiểm ít nhất bằng 110% giá trị hợp đồng theo quy định.

Phạm vi bảo hiểm này chỉ bao gồm những rủi ro được bảo hiểm và vẫn có các trường hợp loại trừ. Nếu cần bảo vệ rộng hơn, hai bên có thể thỏa thuận mua bảo hiểm bổ sung.

Cách ghi điều kiện Incoterms 2010 trong hợp đồng

Để hạn chế nhầm lẫn, hợp đồng xuất nhập khẩu cần ghi rõ điều kiện giao hàng, địa điểm được chỉ định và phiên bản Incoterms áp dụng.

Cấu trúc: Điều kiện giao hàng + Địa điểm hoặc cảng được chỉ định + Incoterms 2010

Ví dụ: FOB Hai Phong Port, Vietnam - Incoterms 2010

Với điều kiện FOB, người bán hoàn thành nghĩa vụ giao hàng khi hàng được xếp lên tàu tại cảng Hải Phòng theo thỏa thuận. Người mua chịu trách nhiệm tổ chức vận tải chính và các chi phí liên quan sau thời điểm chuyển giao rủi ro theo quy định.

Lưu ý khi ghi điều kiện trong hợp đồng:

Ghi đầy đủ thông tin: Không chỉ nêu mã điều kiện như FOB, CIF hay DAT mà cần bổ sung địa điểm và phiên bản Incoterms áp dụng.
Chọn đúng địa điểm: FOB sử dụng cảng xếp hàng, trong khi CIF ghi cảng đích mà người bán thanh toán cước vận tải đến.
Phân biệt chi phí và rủi ro: Với các điều kiện nhóm C như CPT, CIP, CFR và CIF, người bán có thể trả cước đến đích nhưng rủi ro được chuyển giao sớm hơn.
Thỏa thuận các nội dung liên quan: Cần làm rõ phương thức thanh toán, thời điểm chuyển quyền sở hữu, chứng từ và trách nhiệm khi giao hàng chậm.
Thống nhất phiên bản áp dụng: Nếu lựa chọn Incoterms 2010, cần ghi rõ trong hợp đồng và áp dụng nhất quán khi thực hiện giao dịch.

Tạm kết

Incoterms 2010 giúp doanh nghiệp xác định rõ trách nhiệm, chi phí và rủi ro trong quá trình giao nhận hàng hóa quốc tế thông qua 11 điều kiện giao hàng. Khi áp dụng, các bên cần lựa chọn điều kiện phù hợp với phương thức vận tải, thống nhất địa điểm giao hàng và ghi rõ phiên bản quy tắc trong hợp đồng. Hiện nay, Incoterms 2020 là phiên bản mới hơn, vì vậy doanh nghiệp cũng nên cân nhắc quy định đang áp dụng để đảm bảo giao dịch phù hợp với nhu cầu thực tế.

Trong công việc xuất nhập khẩu, một chiếc laptop có hiệu năng ổn định sẽ hỗ trợ bạn xử lý chứng từ, quản lý dữ liệu, làm việc với bảng tính và theo dõi đơn hàng thuận tiện hơn. Nếu đang tìm kiếm thiết bị phục vụ học tập hoặc công việc, bạn có thể tham khảo các mẫu laptop MSI tại FPT Shop với nhiều cấu hình khác nhau, phù hợp với đa dạng nhu cầu sử dụng.

Xem thêm: