CIP là gì? Khái niệm, trách nhiệm người mua và người bán theo Incoterms 2020

Trong thương mại quốc tế, mỗi điều kiện giao hàng đều có những quy định riêng về chi phí, trách nhiệm và rủi ro giữa người bán với người mua. Vậy CIP là gì, có những đặc điểm nào cần lưu ý và khác biệt ra sao so với các điều kiện giao hàng phổ biến khác? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về điều kiện CIP trong Incoterms 2020.

CIP là gì?

CIP là viết tắt của Carriage and Insurance Paid To, có nghĩa là cước phí và bảo hiểm trả tới. Đây là một trong 11 điều kiện thương mại thuộc bộ quy tắc Incoterms 2020 do Phòng Thương mại Quốc tế (ICC) ban hành, quy định việc phân chia trách nhiệm, chi phí và rủi ro giữa người bán và người mua trong giao dịch hàng hóa.

Theo điều kiện CIP, người bán ký hợp đồng vận chuyển, thanh toán cước phí để đưa hàng đến địa điểm đích được chỉ định và mua bảo hiểm hàng hóa theo mức yêu cầu. Trong khi đó, người mua chịu rủi ro đối với hàng hóa kể từ thời điểm hàng được giao cho người chuyên chở theo thỏa thuận.

CIP áp dụng cho mọi phương thức vận tải, bao gồm đường bộ, đường sắt, đường biển, đường hàng không và vận tải đa phương thức. Điều kiện này thường được sử dụng khi người bán có khả năng thu xếp dịch vụ vận chuyển quốc tế và muốn đưa chi phí vận tải, bảo hiểm vào giá bán hàng hóa.

Trách nhiệm của người bán và người mua theo CIP

Theo điều kiện CIP trong Incoterms 2020, người bán và người mua có những nghĩa vụ riêng về giao hàng, vận chuyển, bảo hiểm và thủ tục hải quan. Việc phân định rõ trách nhiệm giúp hai bên chủ động kiểm soát chi phí và hạn chế tranh chấp trong quá trình thực hiện hợp đồng.

Trách nhiệm của người bán

Người bán chịu trách nhiệm chuẩn bị hàng hóa, tổ chức vận chuyển và mua bảo hiểm theo quy định của CIP. Các nghĩa vụ chính bao gồm:

• Giao hàng: Bàn giao hàng hóa cho người chuyên chở theo thỏa thuận trong hợp đồng.
• Thanh toán cước vận chuyển: Ký hợp đồng vận tải và thanh toán chi phí đưa hàng đến địa điểm đích được chỉ định.
• Mua bảo hiểm: Thu xếp bảo hiểm hàng hóa đáp ứng yêu cầu của CIP theo Incoterms 2020.
• Thông quan xuất khẩu: Thực hiện các thủ tục hải quan và đáp ứng yêu cầu pháp lý liên quan đến xuất khẩu.
• Cung cấp chứng từ: Gửi cho người mua các chứng từ cần thiết, bao gồm chứng từ vận tải và bảo hiểm theo quy định.
• Thông báo giao hàng: Cung cấp thông tin để người mua theo dõi lô hàng và chuẩn bị tiếp nhận.

Người bán chịu rủi ro cho đến khi hoàn thành việc giao hàng theo quy định của CIP. Sau thời điểm chuyển giao rủi ro, người bán vẫn phải thực hiện nghĩa vụ thanh toán cước vận chuyển và thu xếp bảo hiểm đến địa điểm đích đã thỏa thuận.

Trách nhiệm của người mua

Người mua có trách nhiệm thanh toán tiền hàng, tiếp nhận hàng hóa và thực hiện các nghĩa vụ liên quan đến nhập khẩu. Cụ thể:

• Thanh toán tiền hàng: Thực hiện theo giá cả và điều khoản thanh toán trong hợp đồng.
• Tiếp nhận hàng hóa: Nhận hàng theo thỏa thuận và phối hợp thực hiện các thủ tục cần thiết.
• Chịu rủi ro: Chịu rủi ro mất mát hoặc hư hỏng hàng hóa kể từ thời điểm rủi ro được chuyển giao theo CIP.
• Thông quan nhập khẩu: Thực hiện thủ tục nhập khẩu, xin giấy phép nếu cần và thanh toán các khoản thuế, phí thuộc trách nhiệm của mình.
• Kiểm tra chứng từ bảo hiểm: Xác nhận phạm vi bảo hiểm và các thông tin cần thiết để thực hiện quyền yêu cầu bồi thường khi phát sinh tổn thất.
• Thanh toán các chi phí liên quan: Chi trả những khoản phí thuộc trách nhiệm của mình theo CIP và hợp đồng đã ký.

Nếu hàng hóa bị mất mát hoặc hư hỏng sau thời điểm chuyển giao rủi ro, người mua có thể yêu cầu bồi thường theo hợp đồng bảo hiểm nếu tổn thất thuộc phạm vi được bảo hiểm. Vì vậy, hai bên nên thống nhất rõ địa điểm giao hàng cho người chuyên chở, địa điểm đích và các điều khoản bảo hiểm ngay từ khi ký hợp đồng.

Cách phân chia chi phí và rủi ro theo CIP

Điểm đặc biệt của CIP là người bán thanh toán chi phí vận chuyển đến địa điểm đích nhưng rủi ro được chuyển giao sớm hơn, ngay khi hàng được bàn giao cho người chuyên chở theo quy định.

Lưu ý: Việc phân chia chi phí cụ thể có thể phụ thuộc vào hợp đồng vận tải và thỏa thuận giữa hai bên. Doanh nghiệp cần xác định rõ các khoản phí tại cảng, kho hoặc điểm trung chuyển để tránh phát sinh chi phí ngoài dự kiến.

Mức bảo hiểm hàng hóa theo CIP

Theo Incoterms 2020, người bán phải mua bảo hiểm theo Điều khoản A của Institute Cargo Clauses hoặc điều khoản tương đương. Mức bảo hiểm tối thiểu thông thường bằng 110% giá trị hợp đồng, tính theo đồng tiền của hợp đồng, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận phù hợp khác.

Người mua nên kiểm tra phạm vi bảo hiểm, các trường hợp loại trừ và thời hạn hiệu lực trước khi ký kết. Bảo hiểm không đảm bảo mọi tổn thất đều được bồi thường, vì quyền lợi thực tế còn phụ thuộc vào điều khoản hợp đồng và nguyên nhân thiệt hại.

Ví dụ về điều kiện CIP trong xuất nhập khẩu

Một doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu lô hàng linh kiện điện tử sang Đức theo điều kiện CIP kho hàng tại Berlin, Đức (Incoterms 2020).

Trong trường hợp này, người bán tại Việt Nam có trách nhiệm thuê đơn vị vận tải, thanh toán cước vận chuyển đến kho hàng được chỉ định tại Berlin và mua bảo hiểm theo yêu cầu của CIP. Khi lô hàng được bàn giao cho người chuyên chở theo thỏa thuận, rủi ro chuyển sang người mua tại Đức.

Nếu hàng hóa bị hư hỏng trong quá trình vận chuyển quốc tế sau thời điểm bàn giao, người mua chịu rủi ro và có thể yêu cầu bồi thường theo hợp đồng bảo hiểm nếu tổn thất thuộc phạm vi được bảo hiểm. Người mua cũng thực hiện thủ tục thông quan nhập khẩu và thanh toán các khoản thuế, phí thuộc trách nhiệm của mình.

Ví dụ trên cho thấy người bán có thể phải trả cước vận chuyển đến kho hàng tại Berlin nhưng không đồng nghĩa với việc người bán chịu mọi rủi ro cho đến khi hàng đến nơi nhận.

So sánh CIP với CPT, CIF và DAP

CIP có một số điểm tương đồng với CPT, CIF và DAP, nhưng khác nhau về nghĩa vụ mua bảo hiểm, phương thức vận tải và thời điểm chuyển giao rủi ro.

CIP và CPT 

CIP và CPT có cách phân chia chi phí vận chuyển và thời điểm chuyển giao rủi ro tương tự nhau. Điểm khác biệt chính là CIP yêu cầu người bán mua bảo hiểm hàng hóa theo mức quy định, trong khi CPT không bắt buộc người bán mua bảo hiểm.

Vì vậy, CIP phù hợp khi hai bên muốn người bán thu xếp cả vận chuyển và bảo hiểm. Với CPT, người mua có thể chủ động lựa chọn đơn vị bảo hiểm phù hợp với nhu cầu của mình.

CIP và CIF

CIP và CIF đều yêu cầu người bán thanh toán cước vận chuyển và mua bảo hiểm. Tuy nhiên, CIP áp dụng cho mọi phương thức vận tải, còn CIF chỉ áp dụng cho vận tải biển và đường thủy nội địa.

Theo Incoterms 2020, CIP mặc định yêu cầu mức bảo hiểm rộng hơn CIF. Cụ thể, CIP áp dụng Điều khoản A hoặc điều khoản tương đương, trong khi CIF áp dụng Điều khoản C hoặc điều khoản tương đương, trừ khi các bên thỏa thuận khác.

Thời điểm chuyển giao rủi ro cũng khác nhau: với CIP, rủi ro chuyển giao khi hàng được bàn giao cho người chuyên chở theo quy định; với CIF, rủi ro chuyển giao khi hàng được xếp lên tàu tại cảng đi.

CIP và DAP

Với CIP, người bán thanh toán cước vận chuyển đến địa điểm đích nhưng rủi ro được chuyển giao từ thời điểm bàn giao hàng cho người chuyên chở. Trong khi đó, theo DAP, người bán chịu rủi ro đến khi hàng đến địa điểm đã thỏa thuận và được đặt dưới quyền định đoạt của người mua trên phương tiện vận tải đến, sẵn sàng để dỡ.

CIP bắt buộc người bán mua bảo hiểm theo quy tắc, còn DAP không quy định nghĩa vụ mua bảo hiểm bắt buộc. Do đó, hai điều kiện này phù hợp với những cách phân chia trách nhiệm khác nhau, tùy nhu cầu của doanh nghiệp.

Khi nào nên sử dụng điều kiện CIP?

Doanh nghiệp có thể cân nhắc sử dụng CIP trong các trường hợp sau:

• Vận tải đa phương thức: Hàng hóa cần kết hợp nhiều phương tiện như đường bộ, đường biển hoặc đường hàng không.
• Người bán có lợi thế về vận chuyển: Người bán có thể đàm phán cước phí tốt hoặc thuận tiện thu xếp dịch vụ vận tải quốc tế.
• Muốn tích hợp bảo hiểm vào giá hàng: Người mua muốn người bán thu xếp bảo hiểm thay vì tự tìm đơn vị bảo hiểm ngay từ đầu.
• Cần giao hàng đến địa điểm cụ thể: Hai bên muốn xác định rõ địa điểm đích mà người bán có nghĩa vụ thanh toán cước vận chuyển đến.

Trước khi áp dụng CIP, doanh nghiệp nên xác định rõ địa điểm bàn giao hàng cho người chuyên chở, địa điểm đích, phạm vi bảo hiểm, chứng từ cần cung cấp và cách xử lý các khoản phí phát sinh. Hai địa điểm này có thể khác nhau, vì vậy cần ghi cụ thể trong hợp đồng để tránh nhầm lẫn giữa nghĩa vụ thanh toán và trách nhiệm chịu rủi ro.

Những lưu ý khi áp dụng CIP trong Incoterms 2020

Khi lựa chọn CIP trong hợp đồng xuất nhập khẩu, doanh nghiệp cần thống nhất rõ các điều khoản liên quan đến giao hàng, vận chuyển, bảo hiểm và phân chia trách nhiệm giữa hai bên. Một số điểm quan trọng cần xem xét gồm:

• Quy định cụ thể địa điểm giao hàng và điểm đến: Ghi rõ nơi người bán bàn giao hàng cho người chuyên chở và địa điểm đích mà người bán có trách nhiệm thanh toán cước vận chuyển.
• Nắm rõ thời điểm chuyển giao rủi ro: Người mua bắt đầu chịu rủi ro khi hàng được bàn giao cho người chuyên chở theo quy định CIP, không phải khi hàng đến địa điểm đích.
• Rà soát điều kiện bảo hiểm: Kiểm tra mức bảo hiểm, phạm vi bảo vệ, thời hạn hiệu lực và các điều kiện liên quan đến việc yêu cầu bồi thường.
• Thống nhất khoản phí dỡ hàng: Đối chiếu hợp đồng vận tải để xác định chi phí dỡ hàng đã được tính trong cước vận chuyển hay chưa, từ đó phân định trách nhiệm thanh toán phù hợp.
• Phân chia thủ tục hải quan: Người bán chịu trách nhiệm thông quan xuất khẩu, trong khi người mua thực hiện thủ tục nhập khẩu và thanh toán các khoản thuế, phí thuộc nghĩa vụ của mình.
• Ghi rõ phiên bản áp dụng: Hợp đồng nên thể hiện đầy đủ điều kiện giao hàng, địa điểm cụ thể và phiên bản quy tắc, chẳng hạn: “CIP [địa điểm đích cụ thể], Incoterms 2020”.

Lưu ý: CIP chỉ quy định một số nội dung liên quan đến nghĩa vụ giao hàng, chi phí và chuyển giao rủi ro giữa hai bên. Vì vậy, hợp đồng mua bán vẫn cần quy định riêng về phương thức thanh toán, thời điểm chuyển quyền sở hữu, trách nhiệm khi vi phạm và cơ chế giải quyết tranh chấp để hạn chế bất đồng trong quá trình thực hiện.

Tạm kết

CIP là điều kiện cước phí và bảo hiểm trả tới trong Incoterms 2020, theo đó người bán thanh toán cước vận chuyển và mua bảo hiểm hàng hóa đến địa điểm đích đã thỏa thuận. Tuy nhiên, rủi ro chuyển sang người mua khi hàng được bàn giao cho người chuyên chở theo quy định. Hiểu rõ CIP là gì sẽ giúp doanh nghiệp lựa chọn điều kiện giao hàng phù hợp, đồng thời hạn chế tranh chấp trong hoạt động xuất nhập khẩu.

Để xử lý chứng từ, quản lý đơn hàng và theo dõi dữ liệu xuất nhập khẩu thuận tiện hơn, bạn có thể tham khảo các mẫu laptop Dell tại FPT Shop. Tùy nhu cầu công việc, hãy ưu tiên thiết bị có hiệu năng ổn định, RAM phù hợp và dung lượng lưu trữ đáp ứng tốt việc sử dụng các phần mềm văn phòng, bảng tính và hệ thống quản lý logistics. 

Xem thêm:

• DPU là gì? Tìm hiểu chi tiết về cách sử dụng điều kiện DPU trong Incoterms 2020
• FAS là gì trong xuất nhập khẩu? Phân tích điều kiện giao hàng FAS theo Incoterms 2020