CPT là gì trong xuất nhập khẩu? Trách nhiệm của người mua và người bán theo CPT

CPT là điều kiện giao hàng trong Incoterms, theo đó người bán thanh toán cước vận chuyển đến địa điểm đích đã thỏa thuận, còn rủi ro được chuyển sang người mua khi hàng được bàn giao cho người chuyên chở. Vậy CPT là gì, trách nhiệm của mỗi bên được quy định ra sao và cần lưu ý gì khi áp dụng điều kiện này?

CPT là gì?

CPT là viết tắt của Carriage Paid To, dịch là cước phí trả tới địa điểm đích quy định. Đây là một trong 11 điều kiện giao hàng thuộc bộ quy tắc Incoterms do Phòng Thương mại Quốc tế (ICC) ban hành.

Theo CPT, người bán có trách nhiệm giao hàng cho người chuyên chở do mình thuê hoặc thu xếp, đồng thời thanh toán chi phí vận chuyển để đưa hàng đến địa điểm đích đã thỏa thuận. Tuy nhiên, rủi ro mất mát hoặc hư hỏng hàng hóa được chuyển sang người mua khi hàng được bàn giao cho người chuyên chở theo quy định của điều kiện này.

Trách nhiệm của người mua và người bán theo CPT

Theo CPT trong Incoterms 2020, người bán chịu trách nhiệm giao hàng cho người chuyên chở, thanh toán cước vận chuyển đến địa điểm đích đã thỏa thuận và thực hiện thủ tục xuất khẩu. Trong khi đó, người mua chịu rủi ro đối với hàng hóa từ thời điểm hàng được bàn giao cho người chuyên chở, đồng thời thực hiện thủ tục nhập khẩu và thanh toán các khoản thuế liên quan.

Trách nhiệm của người bán

• Chuẩn bị và đóng gói hàng hóa: Cung cấp hàng đúng số lượng, chủng loại theo hợp đồng; đóng gói và ghi ký mã hiệu phù hợp.
• Làm thủ tục xuất khẩu: Thực hiện thủ tục hải quan xuất khẩu và các nghĩa vụ liên quan theo quy định.
• Thuê và thanh toán vận chuyển: Ký hợp đồng vận tải, thanh toán cước phí để đưa hàng đến địa điểm đích đã thỏa thuận.
• Giao hàng cho người chuyên chở: Bàn giao hàng đúng địa điểm và thời gian đã thống nhất. Đây cũng là thời điểm chuyển giao rủi ro sang người mua theo CPT.
• Cung cấp chứng từ: Cung cấp hóa đơn thương mại, chứng từ vận tải và các giấy tờ cần thiết theo quy định, hợp đồng.
• Thông báo giao hàng: Thông báo cho người mua những thông tin cần thiết để tiếp nhận hàng và thực hiện các bước liên quan.

Trách nhiệm của người mua

• Thanh toán tiền hàng: Thanh toán theo giá và điều kiện đã thỏa thuận trong hợp đồng mua bán.
• Tiếp nhận rủi ro: Chịu rủi ro mất mát hoặc hư hỏng hàng hóa kể từ khi hàng được bàn giao cho người chuyên chở theo quy định CPT.
• Làm thủ tục nhập khẩu: Thực hiện thủ tục hải quan nhập khẩu, xin giấy phép cần thiết nếu có và nộp thuế nhập khẩu cùng các khoản thuế liên quan.
• Tiếp nhận hàng tại địa điểm đích: Phối hợp nhận hàng và thanh toán các chi phí thuộc trách nhiệm của mình theo điều kiện CPT và thỏa thuận giữa hai bên.
• Chủ động mua bảo hiểm nếu cần: CPT không bắt buộc người bán mua bảo hiểm hàng hóa, vì vậy người mua có thể tự thu xếp bảo hiểm để hạn chế tổn thất trong quá trình vận chuyển.

Lưu ý: Người bán trả cước vận chuyển đến địa điểm đích không có nghĩa là người bán chịu rủi ro đến khi hàng đến nơi. Hai bên nên ghi rõ cả địa điểm giao hàng cho người chuyên chở và địa điểm đích đến trong hợp đồng để tránh nhầm lẫn về trách nhiệm chi phí và rủi ro.

Thời điểm chuyển giao rủi ro và chi phí theo CPT

Điểm quan trọng nhất của CPT là thời điểm chuyển giao rủi ro không trùng với địa điểm mà người bán phải thanh toán cước vận chuyển.

• Về rủi ro: Rủi ro chuyển sang người mua khi hàng được bàn giao cho người chuyên chở theo quy định CPT. Nếu sử dụng nhiều người chuyên chở và không có thỏa thuận khác về điểm giao hàng, rủi ro thường chuyển giao khi hàng được bàn giao cho người chuyên chở đầu tiên.
• Về cước vận chuyển: Người bán thanh toán chi phí vận chuyển cần thiết để đưa hàng đến địa điểm đích ghi trong hợp đồng.
• Về bảo hiểm: Người bán không có nghĩa vụ bắt buộc mua bảo hiểm hàng hóa theo CPT. Người mua nên cân nhắc mua bảo hiểm dựa trên giá trị hàng và mức độ rủi ro của tuyến vận chuyển.
• Về thủ tục hải quan: Người bán thực hiện thủ tục xuất khẩu, trong khi người mua chịu trách nhiệm thông quan nhập khẩu và nộp thuế nhập khẩu.
• Về chi phí bốc dỡ: Trách nhiệm thanh toán chi phí dỡ hàng tại địa điểm đích phụ thuộc vào điều kiện của hợp đồng vận tải và quy định CPT. Nếu người bán đã chịu khoản phí này theo hợp đồng vận tải, người bán không được thu lại từ người mua, trừ khi hai bên có thỏa thuận khác.

Như vậy, dù người bán thanh toán cước đến địa điểm đích, điều này không đồng nghĩa người bán chịu toàn bộ rủi ro cho đến khi hàng đến nơi. Người mua cần xác định rõ thời điểm nhận rủi ro để chủ động bảo hiểm và phương án xử lý nếu hàng hóa bị mất mát hoặc hư hỏng trong quá trình vận chuyển.

Ví dụ về điều kiện giao hàng CPT

Giả sử một doanh nghiệp tại Việt Nam bán lô hàng cho đối tác tại Đức theo điều kiện CPT kho người mua tại Berlin, Incoterms 2020.

Trong giao dịch này, người bán thuê đơn vị vận tải và thanh toán cước để đưa hàng đến kho đã thỏa thuận tại Berlin. Người bán cũng thực hiện thủ tục hải quan xuất khẩu. Người mua chịu trách nhiệm làm thủ tục nhập khẩu, nộp thuế nhập khẩu và thanh toán các khoản chi phí thuộc nghĩa vụ của mình.

Nếu hàng được bàn giao cho người chuyên chở tại Việt Nam rồi bị hư hỏng trong quá trình vận chuyển, rủi ro thuộc về người mua kể từ thời điểm bàn giao đó, dù người bán vẫn phải thanh toán cước vận chuyển đến Berlin theo hợp đồng.

Ví dụ này cho thấy hai bên cần xác định rõ địa điểm giao hàng cho người chuyên chở và địa điểm đích mà người bán thanh toán cước. Đây là hai mốc khác nhau, có ý nghĩa trực tiếp đến việc xác định rủi ro và chi phí trong giao dịch.

Phân biệt CPT với CIP, CFR và DAP

CPT có điểm tương đồng với một số điều kiện Incoterms khác về trách nhiệm vận chuyển nhưng khác nhau về nghĩa vụ bảo hiểm, phương thức vận tải và thời điểm chuyển giao rủi ro.

Điểm khác biệt giữa CPT và các điều kiện liên quan:

Những lưu ý khi sử dụng điều kiện CPT

Để hạn chế tranh chấp khi áp dụng CPT trong hợp đồng xuất nhập khẩu, doanh nghiệp nên lưu ý những điểm sau:

• Ghi rõ địa điểm đích: Nêu cụ thể cảng, sân bay, kho hàng hoặc địa chỉ nhận hàng mà người bán phải thanh toán cước vận chuyển.
• Xác định điểm giao hàng cho người chuyên chở: Thống nhất địa điểm bàn giao hàng để xác định rõ thời điểm chuyển giao rủi ro. Nếu không thỏa thuận cụ thể trong trường hợp có nhiều người chuyên chở, việc xác định mốc chuyển giao có thể phát sinh tranh chấp.
• Thỏa thuận về bảo hiểm: Do CPT không bắt buộc người bán mua bảo hiểm, người mua nên cân nhắc phương án bảo hiểm phù hợp với giá trị hàng hóa và tuyến vận chuyển.
• Làm rõ các khoản phí phát sinh: Xác định trách nhiệm thanh toán chi phí bốc dỡ, lưu kho, xử lý tại điểm đến và các khoản phụ phí dựa trên quy định CPT, hợp đồng vận tải và thỏa thuận giữa hai bên.
• Ghi rõ phiên bản Incoterms: Hợp đồng nên nêu đầy đủ điều kiện, địa điểm đích và phiên bản được sử dụng, chẳng hạn CPT Berlin, Incoterms 2020.
• Phân biệt giao hàng với chuyển quyền sở hữu: Incoterms quy định nghĩa vụ giao hàng, chi phí và rủi ro nhưng không tự quyết định thời điểm chuyển quyền sở hữu hàng hóa. Nếu cần, hai bên nên quy định nội dung này riêng trong hợp đồng mua bán.

Tạm kết

Qua bài viết, bạn đã hiểu CPT là gì trong xuất nhập khẩu, cách phân chia trách nhiệm giữa người mua và người bán cũng như thời điểm chuyển giao rủi ro theo điều kiện này. Khi áp dụng CPT, doanh nghiệp cần xác định rõ điểm giao hàng cho người chuyên chở, địa điểm đích, trách nhiệm bảo hiểm và phiên bản Incoterms trong hợp đồng để hạn chế tranh chấp về chi phí và rủi ro trong quá trình vận chuyển.

Nếu bạn cần laptop phục vụ công việc và xử lý chứng từ xuất nhập khẩu, hãy tham khảo các mẫu laptop HP tại FPT Shop để lựa chọn thiết bị phù hợp với nhu cầu và ngân sách.

Xem thêm:

• FOB là gì trong xuất nhập khẩu? Tìm hiểu điều kiện giao hàng FOB trong xuất nhập khẩu
• Forwarder là gì trong xuất nhập khẩu? Định nghĩa, quy trình hoạt động và tầm quan trọng với doanh nghiệp