FOB là gì trong xuất nhập khẩu? Tìm hiểu điều kiện giao hàng FOB trong xuất nhập khẩu

Khi thực hiện giao dịch thương mại quốc tế, doanh nghiệp cần nắm rõ các điều kiện giao hàng trong Incoterms để chủ động kiểm soát chi phí và hạn chế rủi ro. Trong đó, FOB và CIF là hai thuật ngữ phổ biến trong vận tải biển, có sự khác biệt về trách nhiệm thuê tàu, mua bảo hiểm và thời điểm chịu rủi ro. Vậy FOB là gì và có điểm gì khác biệt so với CIF?

FOB là gì?

FOB là viết tắt của Free On Board, có thể hiểu là giao hàng lên tàu. Đây là một trong 11 điều kiện thương mại thuộc bộ quy tắc Incoterms 2020 do Phòng Thương mại Quốc tế (ICC) ban hành.

Theo FOB, người bán hoàn thành nghĩa vụ giao hàng khi hàng hóa được đặt lên tàu do người mua chỉ định tại cảng xếp hàng đã thỏa thuận. Từ thời điểm hàng đã ở trên tàu, rủi ro mất mát hoặc hư hỏng hàng hóa chuyển từ người bán sang người mua.

Điều kiện FOB quy định trách nhiệm của người bán và người mua

FOB phân chia trách nhiệm của hai bên dựa trên điểm giao hàng tại cảng xếp hàng. Người bán chịu trách nhiệm đưa hàng đến cảng, hoàn thành thủ tục xuất khẩu và giao hàng lên tàu. Người mua chịu trách nhiệm đối với hàng hóa từ thời điểm giao hàng và thu xếp chặng vận chuyển quốc tế.

Trách nhiệm của người bán

• Chuẩn bị và đóng gói hàng hóa: Người bán phải cung cấp hàng hóa phù hợp với hợp đồng, đồng thời thực hiện việc đóng gói, ghi ký mã hiệu phù hợp với yêu cầu vận chuyển.
• Đưa hàng đến cảng xếp hàng: Người bán chịu trách nhiệm vận chuyển hàng đến cảng xếp hàng đã thỏa thuận.
• Làm thủ tục xuất khẩu: Người bán thực hiện và chịu chi phí đối với các thủ tục cần thiết để xuất khẩu hàng hóa.
• Giao hàng lên tàu: Đây là nghĩa vụ quan trọng nhất của người bán theo FOB. Hàng phải được đặt lên con tàu do người mua chỉ định tại cảng xếp hàng trong thời gian đã thỏa thuận.
• Cung cấp chứng từ: Người bán phải cung cấp bằng chứng thông thường về việc giao hàng. Tùy thỏa thuận và giao dịch, các bên có thể quy định thêm những chứng từ cần thiết trong hợp đồng.

Trách nhiệm của người mua

• Thuê và thanh toán vận chuyển quốc tế: Người mua chịu trách nhiệm thu xếp hợp đồng vận chuyển hàng hóa từ cảng xếp hàng đến cảng đích và thanh toán cước vận chuyển theo thỏa thuận.
• Chịu rủi ro sau khi hàng được giao lên tàu: Khi hàng đã được giao theo đúng điều kiện FOB, rủi ro mất mát hoặc hư hỏng chuyển sang người mua.
• Làm thủ tục nhập khẩu: Người mua thực hiện các thủ tục nhập khẩu tại nước đến, đồng thời chịu các khoản thuế và chi phí liên quan đến nhập khẩu theo quy định.
• Nhận hàng và vận chuyển tiếp: Người mua tiếp nhận hàng theo điều kiện giao hàng và chịu trách nhiệm đối với các công việc, chi phí phát sinh sau điểm giao hàng theo phân bổ của Incoterms 2020.

Một điểm cần lưu ý là người mua phải cung cấp kịp thông tin về tàu, thời gian và địa điểm xếp hàng cần thiết để người bán có thể thực hiện việc giao hàng. Đây là một trong những nghĩa vụ quan trọng của người mua theo FOB.

Giá FOB là gì? 

Giá FOB là giá hàng hóa theo điều kiện FOB, trong đó người bán chịu các chi phí cần thiết để đưa hàng đến điểm giao hàng và hoàn thành việc giao hàng lên tàu tại cảng xếp hàng.

Về cơ bản, giá FOB có thể bao gồm:

• Giá trị của hàng hóa.
• Chi phí đóng gói, kiểm tra hoặc chuẩn bị hàng hóa theo yêu cầu.
• Chi phí vận chuyển hàng từ cơ sở của người bán đến cảng xếp hàng.
• Chi phí và thủ tục xuất khẩu thuộc trách nhiệm của người bán.
• Chi phí cần thiết để đưa hàng lên tàu theo điều kiện FOB.

Ngược lại, cước vận tải quốc tế từ cảng xếp hàng đến cảng đích không thuộc trách nhiệm của người bán theo FOB. Người mua là bên thu xếp và thanh toán chặng vận chuyển này. Người bán cũng không có nghĩa vụ mua bảo hiểm hàng hóa theo điều kiện FOB.

Ví dụ: Nếu một lô hàng được báo giá FOB Cát Lái, mức giá này gắn với hàng hóa và các chi phí thuộc trách nhiệm của người bán cho đến khi hàng được giao lên tàu tại cảng Cát Lái. Sau điểm này, người mua chịu các chi phí và rủi ro được phân bổ cho mình, trong đó có cước vận tải quốc tế.

Giá FOB khác gì trị giá FOB?

Giá FOB và trị giá FOB là hai khái niệm có liên quan nhưng được sử dụng trong các bối cảnh khác nhau. 

Ví dụ: Một lô hàng xuất khẩu có giá FOB là 500 USD/sản phẩm, số lượng: 100 sản phẩm

• Giá FOB: 500 USD/sản phẩm
• Trị giá FOB: 500 × 100 = 50.000 USD

Như vậy, giá FOB dùng để thể hiện đơn giá của hàng hóa, còn trị giá FOB thể hiện tổng số tiền của cả lô hàng.

FOB và CIF khác nhau như thế nào?

Trong Incoterms 2020, FOB và CIF là hai điều kiện giao hàng phổ biến dành cho vận tải đường biển và đường thủy nội địa. Điểm khác biệt chính giữa hai điều kiện này nằm ở việc phân chia trách nhiệm về thuê tàu, thanh toán cước vận chuyển quốc tế và mua bảo hiểm hàng hóa.

Với FOB, người bán có trách nhiệm giao hàng lên tàu tại cảng xếp hàng, sau đó người mua sẽ tự thu xếp phương tiện vận chuyển quốc tế, thanh toán cước tàu và mua bảo hiểm nếu cần. Điều này giúp người mua chủ động hơn trong việc lựa chọn hãng tàu, tuyến vận chuyển và kiểm soát chi phí logistics.

Trong khi đó, với CIF, người bán phải ký hợp đồng vận chuyển và thanh toán chi phí đưa hàng đến cảng đích theo thỏa thuận, đồng thời thu xếp bảo hiểm hàng hóa theo mức tối thiểu được quy định trong Incoterms 2020. Tuy nhiên, người mua vẫn là bên chịu rủi ro đối với hàng hóa sau khi hàng được giao lên tàu tại cảng xếp hàng.

Có thể ghi nhớ ngắn gọn:

• FOB: Người bán giao hàng lên tàu, người mua chịu trách nhiệm về cước vận chuyển quốc tế và bảo hiểm (nếu có nhu cầu).
• CIF: Người bán giao hàng lên tàu, đồng thời thanh toán cước vận chuyển quốc tế và mua bảo hiểm đến cảng đích nhưng rủi ro vẫn chuyển sang người mua khi hàng được xếp lên tàu.

Những lưu ý khi sử dụng điều kiện FOB

Ghi rõ cảng xếp hàng, phiên bản Incoterms áp dụng

Khi sử dụng điều kiện FOB, hợp đồng cần ghi cụ thể tên cảng xếp hàng để xác định nơi người bán hoàn thành nghĩa vụ giao hàng và thời điểm chuyển giao rủi ro. 

Ngoài ra, trong hợp đồng cũng nên ghi đầy đủ FOB Incoterms 2020 thay vì chỉ ghi FOB. Điều này giúp các bên thống nhất cách phân chia trách nhiệm, chi phí và rủi ro theo đúng quy tắc được áp dụng.

Ví dụ: FOB Cát Lái, Việt Nam, Incoterms 2020.

Phân biệt chi phí và rủi ro

Một điểm dễ gây nhầm lẫn khi sử dụng FOB là bên thanh toán chi phí vận chuyển không đồng nghĩa với bên chịu rủi ro trong suốt quá trình vận chuyển.

Với FOB, người bán chịu trách nhiệm giao hàng lên tàu, sau đó người mua tiếp nhận rủi ro và chủ động thu xếp các chi phí vận chuyển quốc tế, bảo hiểm (nếu cần).

Thống nhất chi phí và chứng từ liên quan

Ngoài các quy định chung của Incoterms 2020, hợp đồng nên làm rõ những khoản phí phát sinh tại cảng, yêu cầu về chứng từ, thời gian giao hàng và thông tin vận chuyển để quá trình giao nhận diễn ra thuận lợi.

Cân nhắc FOB hay FCA khi vận chuyển hàng container

FOB phù hợp hơn với trường hợp hàng hóa được giao trực tiếp lên tàu tại cảng xuất khẩu. Với hàng container được bàn giao cho đơn vị vận chuyển tại cảng trước khi xếp lên tàu, điều kiện FCA có thể là phương án phù hợp hơn.

Việc lựa chọn đúng điều kiện giao hàng giúp doanh nghiệp kiểm soát tốt hơn chi phí, trách nhiệm và rủi ro trong quá trình xuất nhập khẩu.

Tạm kết

Hiểu rõ FOB là gì giúp doanh nghiệp xác định được trách nhiệm, thời điểm chuyển giao rủi ro cũng như các khoản chi phí cần chuẩn bị trong quá trình xuất nhập khẩu. Khi lựa chọn điều kiện FOB, người mua và người bán cần xem xét kỹ nhu cầu vận chuyển, khả năng quản lý logistics và các điều khoản trong hợp đồng để hạn chế phát sinh vấn đề.

Nếu bạn đang tìm kiếm một chiếc laptop phục vụ công việc, học tập hoặc quản lý hoạt động kinh doanh, FPT Shop cung cấp đa dạng sản phẩm từ nhiều thương hiệu uy tín với nhiều phân khúc khác nhau. Bạn có thể tham khảo các mẫu laptop chính hãng tại FPT Shop để lựa chọn thiết bị phù hợp với nhu cầu sử dụng, hiệu năng và ngân sách cá nhân.

Xem thêm:

• Điều kiện giao hàng DDP là gì? Tìm hiểu thông tin chi tiết về điều kiện DDP theo Incoterms mới nhất
• CFR là gì? Tìm hiểu chi tiết về điều kiện giao nhận hàng hoá CFR theo Incoterms phiên bản mới nhất