DAT là gì trong xuất nhập khẩu? Đặc điểm, trách nhiệm và cách áp dụng chi tiết

Khi thực hiện giao dịch quốc tế, việc lựa chọn điều kiện giao hàng phù hợp giúp doanh nghiệp xác định rõ trách nhiệm vận chuyển, chi phí và rủi ro của mỗi bên. Vậy DAT là gì và người mua, người bán cần thực hiện những nghĩa vụ nào theo điều kiện này? 

DAT là gì?

DAT (Delivered At Terminal) là điều kiện giao hàng theo Incoterms 2010 do Phòng Thương mại Quốc tế (ICC) ban hành. Theo điều kiện này, người bán chịu chi phí và rủi ro vận chuyển hàng đến địa điểm được chỉ định, đồng thời chịu trách nhiệm dỡ hàng. Người mua tiếp nhận hàng sau khi dỡ, thực hiện thủ tục nhập khẩu và nộp thuế liên quan.

DAT áp dụng cho nhiều phương thức vận tải như đường biển, đường hàng không, đường bộ và đường sắt. Rủi ro chuyển từ người bán sang người mua khi hàng được dỡ và đặt dưới quyền định đoạt của người mua tại địa điểm giao hàng.

Trong Incoterms 2020, DAT được thay thế bằng DPU. DPU vẫn yêu cầu người bán dỡ hàng nhưng cho phép lựa chọn địa điểm giao hàng rộng hơn, không giới hạn ở bến hoặc nhà ga.

Đặc điểm của điều kiện DAT 

Điều kiện DAT có các đặc điểm chính sau:

• Địa điểm giao hàng: Người bán giao hàng tại terminal hoặc địa điểm đến được chỉ định trong hợp đồng.
• Trách nhiệm dỡ hàng: Người bán chịu trách nhiệm tổ chức và thanh toán chi phí dỡ hàng theo điều kiện DAT.
• Thời điểm chuyển giao rủi ro: Rủi ro chuyển từ người bán sang người mua khi hàng được dỡ và đặt dưới quyền định đoạt của người mua tại địa điểm giao hàng.
• Chi phí vận chuyển: Người bán chịu chi phí vận chuyển hàng đến địa điểm giao hàng đã thỏa thuận.
• Thủ tục hải quan: Người bán thực hiện thủ tục xuất khẩu; người mua thực hiện thủ tục nhập khẩu và nộp thuế nhập khẩu.
• Bảo hiểm hàng hóa: DAT không bắt buộc người bán hoặc người mua phải mua bảo hiểm. Mỗi bên có thể chủ động mua bảo hiểm để quản lý rủi ro.
• Quyền sở hữu hàng hóa: DAT không quy định thời điểm chuyển quyền sở hữu. Nội dung này cần được xác định trong hợp đồng mua bán nếu các bên có yêu cầu.

DAT thường được sử dụng khi người bán có khả năng thu xếp vận chuyển đến địa điểm đích và tổ chức dỡ hàng, trong khi người mua đảm nhận thủ tục nhập khẩu.

Trách nhiệm của người mua và người bán theo DAT

Theo Incoterms 2010, người bán và người mua có các nghĩa vụ chính như sau:

Việc phân chia chi phí cụ thể cần căn cứ vào Incoterms 2010, hợp đồng mua bán và hợp đồng vận tải. Đối với phí lưu kho, lưu bãi hoặc các khoản phát sinh tại cảng, các bên cần xác định trách nhiệm dựa trên nghĩa vụ đã thỏa thuận và nguyên nhân phát sinh.

Trách nhiệm của người bán

Người bán có trách nhiệm chuẩn bị hàng hóa, đóng gói, ký mã hiệu phù hợp, thực hiện thủ tục thông quan xuất khẩu và thu xếp vận chuyển đến địa điểm giao hàng được chỉ định.

Tại nơi đến, người bán tổ chức dỡ hàng khỏi phương tiện vận tải và chịu chi phí dỡ hàng theo điều kiện DAT. Người bán cũng chịu rủi ro mất mát hoặc hư hỏng hàng hóa trong quá trình vận chuyển cho đến khi hoàn thành việc giao hàng theo quy định.

DAT không bắt buộc người bán mua bảo hiểm hàng hóa. Tuy nhiên, người bán có thể mua bảo hiểm để giảm thiểu tổn thất tài chính trong quá trình vận chuyển.

Trách nhiệm của người mua

Người mua có trách nhiệm thanh toán tiền hàng, thực hiện thủ tục thông quan nhập khẩu và nộp thuế nhập khẩu theo quy định. Người mua cũng cần chuẩn bị giấy phép nhập khẩu và các chứng từ liên quan nếu pháp luật nước nhập khẩu yêu cầu.

Sau khi hàng được dỡ và giao theo điều kiện DAT, người mua tiếp nhận hàng và chịu rủi ro đối với hàng hóa. Nếu cần vận chuyển hàng từ terminal đến kho hoặc nhà máy, người mua thu xếp và thanh toán chi phí vận chuyển chặng tiếp theo.

Đối với các khoản phí lưu kho, lưu bãi hoặc chi phí phát sinh khác, trách nhiệm thanh toán cần được xác định dựa trên hợp đồng, nghĩa vụ của từng bên và nguyên nhân phát sinh.

Ví dụ về điều kiện DAT

Một doanh nghiệp tại TP.HCM nhập khẩu máy móc từ Trung Quốc theo điều kiện DAT tại một terminal được chỉ định cụ thể thuộc cảng Cát Lái, TP.HCM, theo Incoterms 2010.

Trong giao dịch này, trách nhiệm của hai bên được phân chia như sau:

Người bán tại Trung Quốc:

• Chuẩn bị và đóng gói máy móc theo hợp đồng.
• Thực hiện thủ tục thông quan xuất khẩu.
• Thu xếp vận chuyển máy móc đến terminal đã thỏa thuận tại cảng Cát Lái.
• Chịu chi phí và rủi ro vận chuyển đến thời điểm hoàn thành giao hàng theo DAT.
• Tổ chức dỡ hàng và chịu chi phí dỡ hàng theo điều kiện đã thỏa thuận.

Người mua tại Việt Nam:

• Thanh toán tiền hàng theo hợp đồng.
• Thực hiện thủ tục thông quan nhập khẩu và nộp thuế liên quan.
• Tiếp nhận máy móc sau khi hàng được dỡ tại địa điểm giao hàng.
• Thu xếp vận chuyển máy móc từ cảng đến nhà máy nếu cần.

Nếu máy móc bị hư hỏng trước khi hoàn thành việc dỡ hàng theo DAT, rủi ro thuộc người bán. Nếu hàng đã được giao đúng điều kiện nhưng bị hư hỏng trong quá trình vận chuyển tiếp theo từ cảng đến nhà máy, rủi ro thông thường thuộc người mua.

Ví dụ trên mang tính minh họa. Trong hợp đồng thực tế, hai bên cần ghi rõ terminal giao hàng và phiên bản Incoterms được áp dụng.

Phân biệt DAT với DAP và DPU

DAT, DAP và DPU đều là các điều kiện giao hàng quy định trách nhiệm của người mua và người bán trong quá trình vận chuyển hàng hóa. Tuy nhiên, các điều kiện này khác nhau về phiên bản Incoterms, trách nhiệm dỡ hàng và thời điểm hoàn thành giao hàng.

DAT và DPU có điểm tương đồng về trách nhiệm dỡ hàng. Tuy nhiên, DAT thuộc Incoterms 2010 và gắn với việc giao hàng tại terminal, trong khi DPU thuộc Incoterms 2020 và cho phép các bên lựa chọn địa điểm giao hàng rộng hơn, miễn là có thể tổ chức dỡ hàng tại đó.

Điểm khác biệt chính giữa DAT và DAP là trách nhiệm dỡ hàng. Với DAT, người bán chịu trách nhiệm dỡ hàng. Với DAP, người bán giao hàng khi hàng đến địa điểm quy định và sẵn sàng để dỡ, còn người mua chịu trách nhiệm dỡ hàng.

Khi lựa chọn điều kiện giao hàng, doanh nghiệp cần căn cứ vào khả năng tổ chức vận chuyển, điều kiện tiếp nhận hàng và trách nhiệm mà mỗi bên có thể đảm nhận.

DAT có còn được sử dụng trong lĩnh vực xuất nhập khẩu không?

DAT không còn nằm trong bộ quy tắc Incoterms 2020. ICC đã thay thế DAT bằng DPU để làm rõ rằng địa điểm giao hàng không nhất thiết phải là terminal.

Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn có thể thỏa thuận sử dụng DAT theo Incoterms 2010 nếu các bên thống nhất áp dụng phiên bản này trong hợp đồng. Việc ICC ban hành phiên bản mới không đồng nghĩa các phiên bản cũ không thể được sử dụng trong những giao dịch có thỏa thuận cụ thể.

Khi áp dụng DAT, doanh nghiệp cần lưu ý:

• Ghi rõ phiên bản Incoterms: Xác định hợp đồng áp dụng Incoterms 2010 để tránh nhầm lẫn với DPU trong Incoterms 2020.
• Xác định địa điểm giao hàng: Ghi cụ thể tên terminal, cảng hoặc địa điểm được chỉ định.
• Thống nhất chi phí dỡ hàng: Xác định phạm vi chi phí dỡ hàng và các khoản phí liên quan.
• Phân chia nghĩa vụ thông quan: Làm rõ trách nhiệm thông quan xuất khẩu, nhập khẩu và nộp thuế.
• Xem xét bảo hiểm hàng hóa: Đánh giá rủi ro vận chuyển để lựa chọn phương án bảo hiểm phù hợp.
• Quy định chi phí phát sinh: Làm rõ trách nhiệm đối với phí lưu kho, lưu bãi và các khoản phát sinh trong hợp đồng.

Ví dụ cách ghi điều kiện giao hàng trong hợp đồng:

DAT [Tên terminal, cảng hoặc địa điểm cụ thể], Incoterms 2010.

Cách ghi này giúp xác định địa điểm giao hàng và phiên bản quy tắc được áp dụng. Doanh nghiệp cũng cần quy định riêng thời điểm chuyển quyền sở hữu hàng hóa nếu nội dung này có ý nghĩa đối với giao dịch.

Tạm kết

Qua những thông tin trên, bạn đã hiểu DAT là gì trong xuất nhập khẩu cũng như trách nhiệm của người mua và người bán theo điều kiện giao hàng này. DAT thuộc Incoterms 2010 và đã được thay thế bằng DPU trong Incoterms 2020. Khi áp dụng vào hợp đồng, doanh nghiệp cần xác định rõ phiên bản Incoterms, địa điểm giao hàng và nghĩa vụ của mỗi bên để hạn chế tranh chấp về chi phí và rủi ro.

Bên cạnh việc tìm hiểu các điều kiện giao hàng trong xuất nhập khẩu, nếu bạn đang cần một thiết bị phục vụ công việc, học tập hoặc xử lý chứng từ logistics, hãy tham khảo các mẫu laptop tại FPT Shop. Với nhiều lựa chọn từ các thương hiệu như ASUS, HP, Lenovo và Dell, bạn có thể cân nhắc cấu hình, hiệu năng và mức giá phù hợp với nhu cầu sử dụng. 

Xem thêm:

• FOB là gì trong xuất nhập khẩu? Tìm hiểu điều kiện giao hàng FOB trong xuất nhập khẩu
• FAS là gì trong xuất nhập khẩu? Phân tích điều kiện giao hàng FAS theo Incoterms 2020