Tìm hiểu về lợn cắp nách Hà Giang: Tinh hoa ẩm thực vùng cao khiến du khách mê mẩn

Hà Giang nổi tiếng với cảnh sắc thiên nhiên hùng vĩ, những cung đường đèo ngoạn mục hay mùa hoa tam giác mạch rực rỡ, là vùng đất lưu giữ tinh hoa ẩm thực truyền thống của đồng bào các dân tộc thiểu số nơi đây. Trong số những đặc sản trứ danh của Hà Giang, không thể không nhắc đến lợn cắp nách, một món ăn dân dã nhưng lại khiến bao thực khách mê mẩn bởi hương vị thơm ngon đặc trưng không thể nhầm lẫn. Cùng khám phá những điều thú vị xoay quanh giống lợn đặc biệt này và lý do tại sao trở thành biểu tượng ẩm thực của vùng cao nguyên đá.

Lợn cắp nách là lợn gì?

Lợn cắp nách là một giống lợn bản địa được nuôi thả tự nhiên bởi đồng bào dân tộc Mông, Dao, Tày... tại các vùng núi cao ở Hà Giang. Giống lợn này có kích thước nhỏ, chỉ nặng từ 5 đến 10 kg khi trưởng thành nên người dân thường dễ dàng mang ra chợ bằng cách... kẹp dưới nách. Cái tên lợn cắp nách cũng từ đó mà ra, tuy nghe vui tai nhưng lại phản ánh rất chân thực hình ảnh đời thường của người dân nơi đây.

Điểm đặc biệt của giống lợn này nằm ở cách nuôi dưỡng, chúng hoàn toàn được thả rông trong tự nhiên, tự kiếm ăn từ rễ cây, củ quả, rau rừng, côn trùng... Chính điều đó đã tạo nên chất lượng thịt săn chắc, thơm ngọt đặc trưng. Không phải là giống nuôi công nghiệp, lợn cắp nách sống chậm lớn, nhưng đổi lại là độ “sạch” gần như tuyệt đối, điều mà ngày càng nhiều người tiêu dùng thành thị quan tâm.

Xem thêm: Top 15+ đặc sản Hà Giang độc đáo nhất định bạn không nên bỏ qua khi ghé thăm nơi đây

Đặc điểm nhận diện của lợn cắp nách

Lợn cắp nách thường có thân hình nhỏ gọn, mõm dài, lông đen tuyền, cứng và xù. Tai bé, đuôi nhỏ xoăn tít, bụng thon và mông nở. Vì được nuôi theo kiểu "tự sinh tự diệt", những chú lợn này rất nhanh nhẹn, có sức đề kháng tốt và đặc biệt ít bệnh tật. Chúng sống hoàn toàn trong môi trường hoang dã nên phần thịt không bị bở, lớp mỡ mỏng, nạc chắc và hương vị đậm đà, thơm hơn hẳn lợn nuôi chuồng thông thường.

Tuổi lý tưởng để lấy thịt là khi lợn được khoảng 1 năm tuổi, lúc này trọng lượng đạt ngưỡng 7 – 10 kg. Đây là thời điểm mà thịt săn chắc, lớp mỡ mỏng tan chảy trong miệng nếu chế biến đúng cách, tạo nên sự hòa quyện hoàn hảo trong từng món ăn.

Cách chế biến lợn cắp nách

Chọn lợn chuẩn để có thịt ngon

Việc lựa chọn lợn cắp nách để chế biến cũng đòi hỏi người mua phải có con mắt tinh tường. Con lợn ngon phải là con có lông dựng, xù, màu đen tuyền, mõm dài và nhọn chứng tỏ đã từng kiếm ăn lâu trong tự nhiên. Đặc biệt, lợn càng nhỏ gọn (nhưng đủ tuổi), phần bụng càng thon thì thịt càng ngon. Người sành ăn thường nói, chỉ cần nhìn dáng con lợn đang đi cũng đủ biết nó có thơm thịt hay không.

Ngoài ra, lợn cắp nách còn được đánh giá cao vì chúng sinh trưởng chậm, không bị vỗ béo nên chất lượng thịt gần như giữ được trọn vẹn sự nguyên bản và hoang dã từ thiên nhiên. Chính điều này đã góp phần tạo nên vị ngon khó cưỡng trong từng miếng thịt.

Sơ chế lợn cắp nách

Sau khi chọn được con lợn ưng ý, công đoạn sơ chế là bước quan trọng không thể xem nhẹ. Lợn được nhúng nước sôi để cạo sạch lông. Nhiệt độ nước cần chuẩn xác: không quá nguội khiến lông khó cạo, cũng không quá nóng làm cháy da. Sau đó, người ta thường dùng chanh để khử mùi hôi tự nhiên, đồng thời giúp da sạch và thơm hơn khi thui.

Thui lợn là một công đoạn rất đặc trưng. Người dân thường dùng rơm khô để thui trên lửa đều tay cho đến khi lớp da ngả vàng, bóng bẩy, tỏa mùi thơm hấp dẫn. Đây chính là bí quyết tạo nên lớp bì giòn tan, một trong những phần ngon nhất của món lợn quay.

Các món ngon chế biến từ lợn cắp nách

Dưới đây là một số món ngon được chế biến từ lợn cắp nách như quay nguyên con, luộc, hấp,... bạn có thể tham khảo:

Quay nguyên con

Món lợn cắp nách quay nguyên con là lựa chọn số một của du khách khi đến Hà Giang. Sau khi làm sạch và thui vàng, người ta sẽ ướp gia vị gồm hạt dổi, mắc khén, gừng, sả, ớt, bột nghệ… rồi nhồi thêm rau rừng vào bụng lợn. Sau đó lợn được quay trên than củi trong nhiều giờ đồng hồ. Lớp da bên ngoài vàng óng, giòn rụm, phần thịt bên trong vẫn giữ được độ ngọt tự nhiên, mềm mà không bở. Đặc biệt, bát nước chấm từ nước cốt thịt quay pha với rau thơm giã nhuyễn là linh hồn của món ăn.

Luộc, hấp, xào

Nếu không có điều kiện quay nguyên con, thịt lợn cắp nách cũng có thể được chia nhỏ và chế biến theo nhiều cách như luộc, hấp, xào lăn, kho tàu… Với cách làm nào thì thịt vẫn giữ được độ ngọt tự nhiên. Đặc biệt, món hấp cách thủy giữ nguyên vẹn hương vị vốn có của từng thớ thịt, thường được bày biện trên mẹt tre lót lá chuối, ăn kèm muối tiêu chanh hay tương ớt Mèo Vạc đều ngon tuyệt.

Các món khác: lòng dồi, giả cầy, canh xương, tiết canh...

Không chỉ phần thịt, nội tạng lợn cắp nách cũng được tận dụng để chế biến thành những món ăn đậm đà bản sắc như lòng dồi (dồi huyết, dồi sả), giả cầy, canh xương hầm thuốc bắc… Mỗi món ăn đều mang một hương vị riêng, vừa lạ miệng vừa hấp dẫn đến khó quên.

Trong thời đại mà thực phẩm sạch ngày càng được quan tâm, việc giữ gìn và phát huy những giá trị truyền thống như giống lợn cắp nách chính là một cách để kết nối con người với thiên nhiên, với cội nguồn. Những món ăn dân dã như thế này không chỉ níu chân du khách, mà còn là cầu nối đưa văn hóa vùng cao đến gần hơn với cộng đồng trong và ngoài nước.

Mua lợn cắp nách Hà Giang ở đâu? Giá cả ra sao?

Du khách khi đến Hà Giang có thể dễ dàng tìm thấy món lợn cắp nách trong thực đơn của các nhà hàng từ thị trấn Đồng Văn, Mèo Vạc cho đến thành phố Hà Giang. Nếu muốn tự tay chế biến, bạn có thể ghé các chợ phiên như chợ Đồng Văn, chợ Sà Phìn, chợ Quản Bạ... để chọn mua lợn từ người dân bản địa.

Giá lợn cắp nách dao động khoảng 100.000 – 120.000 VNĐ/kg, tùy vào cân nặng và thời điểm. Với một con lợn nặng 8 – 10 kg, nhóm 8 – 10 người là có thể ăn uống no nê. Nếu ăn tại nhà hàng, giá một phần thịt quay hoặc hấp thường từ 100.000 – 150.000 VNĐ/phần nhỏ, phù hợp cho khách du lịch thưởng thức.

Lưu ý: Giá thịt lợn cắp nách sẽ có biến động tùy vào từng thời điểm và nơi bán, vì vậy giá được nhắc đến trong bài viết này chỉ mang tính chất tham khảo.

Lời kết

Nếu có dịp đặt chân đến Hà Giang, bạn nhất định phải thử món lợn cắp nách, đặc sản dân dã mang đậm hồn núi rừng Đông Bắc. Không chỉ ngon miệng, món ăn này còn chứa đựng cả một câu chuyện về con người, thiên nhiên và văn hóa vùng cao mà chỉ khi trải nghiệm thực tế, bạn mới cảm nhận được trọn vẹn. Hãy đến và để vị ngon chân chất ấy chinh phục bạn ngay từ lần thử đầu tiên!

Để bảo quản thịt lợn luôn tươi ngon, giữ trọn hương vị như lúc mới chế biến, bạn đừng quên trang bị cho gia đình mình một chiếc tủ lạnh chất lượng tại FPT Shop. Với đa dạng mẫu mã, công nghệ làm lạnh hiện đại, khử mùi hiệu quả và khả năng tiết kiệm điện vượt trội, tủ lạnh tại FPT Shop sẽ là trợ thủ đắc lực giúp bạn lưu trữ thực phẩm an toàn, tiện lợi mỗi ngày.

Đặt mua ngay tủ lạnh giá rẻ để nhận nhiều ưu đãi hấp dẫn tại đây:

• Tủ lạnh giá rẻ.

Xem thêm:

• Cách làm khô heo bằng chảo chống dính lai rai ngày cuối tuần
• Khô heo cháy tỏi vàng giòn hấp dẫn với cách làm cực kỳ đơn giản, bạn đã biết chưa?