Hạt dẻ ngựa: Công dụng, lợi ích sức khỏe và những điều cần lưu ý khi sử dụng

Từ thời xa xưa, hạt dẻ ngựa đã được sử dụng trong y học cổ truyền để bảo vệ và cải thiện sức khỏe. Mặc dù không quá phổ biến như nhiều loại thảo dược khác, nhưng hạt dẻ ngựa mang đến nhiều công dụng tuyệt vời trong phòng ngừa và hỗ trợ điều trị bệnh. Tuy vậy, nếu không dùng đúng cách, loại hạt này cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe. Để hiểu rõ hơn về lợi ích cũng như những lưu ý quan trọng khi sử dụng hạt dẻ ngựa, hãy cùng FPT Shop tham khảo những thông tin hữu ích dưới đây.

Hạt dẻ ngựa là gì?

Theo Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH), hạt dẻ ngựa có hình dáng tương tự hạt dẻ thường nhưng có vị đắng hơn nhiều. Loại hạt này được thu hoạch từ cây dẻ ngựa – một loài cây thân gỗ lớn có nguồn gốc từ khu vực Balkan. Hiện nay, cây dẻ ngựa đã được nhân giống và trồng phổ biến tại nhiều quốc gia trên thế giới.

Thành phần đáng chú ý nhất trong hạt dẻ ngựa là aescin – một hợp chất có khả năng chống viêm và hỗ trợ tăng cường sức khỏe tĩnh mạch. Chiết xuất từ hạt dẻ ngựa thường được tinh chế để loại bỏ độc tố trước khi ứng dụng trong các sản phẩm chăm sóc sức khỏe. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng các bộ phận khác của cây như vỏ, hoa, và lá lại chứa những hợp chất độc hại, có thể gây ngộ độc nếu sử dụng ở dạng thô.

Lợi ích sức khỏe của hạt dẻ ngựa

Hỗ trợ điều trị suy giãn tĩnh mạch mạn tính

Suy giãn tĩnh mạch là tình trạng rối loạn tuần hoàn khi máu khó lưu thông trở lại tim, dẫn đến tình trạng các tĩnh mạch ở chân sưng to và có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm.

Nhờ đặc tính bảo vệ mạch máu, chiết xuất từ hạt dẻ ngựa có thể giúp cải thiện độ đàn hồi của tĩnh mạch, hỗ trợ máu lưu thông tốt hơn.

Một nghiên cứu năm 2015 đánh giá rằng chiết xuất hạt dẻ ngựa là một phương pháp hỗ trợ an toàn và có thể được áp dụng để điều trị các vấn đề liên quan đến suy giãn tĩnh mạch chân. Theo Cơ quan Dược phẩm Châu Âu (EMA), chiết xuất này còn có tác dụng giúp giảm cảm giác khó chịu và nặng nề ở chân do tình trạng suy tuần hoàn gây ra.

Hỗ trợ điều trị bệnh trĩ

Bệnh trĩ xảy ra khi các tĩnh mạch ở khu vực trực tràng và hậu môn bị sưng viêm, gây đau nhức và khó chịu.

Chiết xuất từ hạt dẻ ngựa có khả năng chống viêm, giúp làm co búi trĩ, giảm sưng đau và hỗ trợ làm dịu các triệu chứng như ngứa ngáy, kích ứng hoặc chảy máu trực tràng.

Một số nghiên cứu cho thấy hạt dẻ ngựa có thể mang lại lợi ích trong việc cải thiện bệnh trĩ, tuy nhiên, do chưa có đủ bằng chứng lâm sàng, cần thêm nhiều nghiên cứu sâu hơn để xác nhận tính hiệu quả của nó.

Cải thiện khả năng sinh sản ở nam giới

Một trong những nguyên nhân gây vô sinh ở nam giới là tình trạng giãn tĩnh mạch thừng tinh, khi các tĩnh mạch trong bìu bị giãn và viêm, ảnh hưởng đến khả năng sản xuất tinh trùng.

Hoạt chất escin trong hạt dẻ ngựa có tác dụng tăng cường độ đàn hồi của tĩnh mạch, chống viêm và hỗ trợ cải thiện tình trạng này.

Theo Trung tâm Quốc gia về Sức khỏe Bổ sung và Tích hợp (NCCIH), các nhà nghiên cứu đã tiến hành một số thử nghiệm nhằm đánh giá tiềm năng của chiết xuất hạt dẻ ngựa trong việc hỗ trợ điều trị giãn tĩnh mạch thừng tinh và các vấn đề liên quan đến vô sinh ở nam giới.

Hỗ trợ chống viêm và kiểm soát đường huyết

Viêm có thể dẫn đến tình trạng ứ nước và sưng tấy trong cơ thể.

Một nghiên cứu năm 2021 trên động vật chỉ ra rằng escin từ hạt dẻ ngựa có nguồn gốc từ Uzbekistan có tác dụng giảm viêm liên quan đến suy tĩnh mạch, chấn thương và sưng tấy. Đồng thời, nó cũng cho thấy khả năng giúp kiểm soát lượng đường trong máu.

Theo các chuyên gia, hoạt chất trong hạt dẻ ngựa có thể trở thành tiền đề để phát triển các loại thuốc mới trong điều trị bệnh tiểu đường, viêm nhiễm, huyết khối và ung thư.

Một đánh giá từ 17 nghiên cứu đã chỉ ra rằng sử dụng chiết xuất hạt dẻ ngựa có thể giúp giảm sưng chân và bàn chân do CVI gây ra. Ngoài ra, thuốc mỡ chứa aescin cũng có thể hỗ trợ giảm viêm và sưng sau chấn thương, phẫu thuật hoặc các tổn thương do thể thao.

Một nghiên cứu khác năm 2022 còn cho thấy chiết xuất này có thể giúp chữa lành vết thương hoặc hỗ trợ điều trị khối u ung thư da, tuy nhiên, nghiên cứu này mới chỉ thực hiện trên động vật và trong môi trường phòng thí nghiệm. Do đó, cần thêm nhiều nghiên cứu trên cơ thể người để xác định hiệu quả thực tế.

Tác dụng chống oxy hóa

Chiết xuất từ hạt dẻ ngựa rất giàu flavonoid như quercetin và kaempferol – các hợp chất có đặc tính chống oxy hóa mạnh, giúp bảo vệ tế bào khỏi tổn thương do gốc tự do gây ra.

Nếu cơ thể tích tụ quá nhiều gốc tự do, điều này có thể dẫn đến viêm và phá hủy tế bào.

Một nghiên cứu trong ống nghiệm cho thấy cả aescin và chiết xuất từ hạt dẻ ngựa đều có đặc tính chống oxy hóa, trong đó, chiết xuất tổng hợp có hiệu quả cao hơn so với việc sử dụng aescin riêng lẻ. Điều này có thể là do tác dụng hiệp đồng giữa các thành phần chống oxy hóa có trong chiết xuất hạt dẻ ngựa.

Tiềm năng phòng ngừa ung thư

Bên cạnh khả năng chống viêm, các nghiên cứu trong ống nghiệm còn cho thấy escin có thể giúp làm chậm sự phát triển của một số loại ung thư.

Một số thử nghiệm khoa học chỉ ra rằng escin có thể làm giảm tốc độ phát triển của tế bào ung thư gan, ung thư máu và đa u tủy xương. Ngoài ra, nó cũng được chứng minh có khả năng gây chết tế bào ung thư tuyến tụy và ung thư phổi.

Tuy nhiên, những nghiên cứu này chủ yếu sử dụng escin ở dạng đậm đặc, chưa rõ liệu dịch chiết hạt dẻ ngựa có thể mang lại tác dụng tương tự hay không. Vì vậy, cần thêm nhiều nghiên cứu lâm sàng trên cơ thể người trước khi đưa ra kết luận chính thức.

Giảm chuột rút do tuần hoàn máu kém

Chuột rút chân thường xảy ra khi lưu thông máu không ổn định và mạch máu bị suy giảm độ đàn hồi.

Các nghiên cứu cho thấy rằng kem bôi chiết xuất từ hạt dẻ ngựa có thể hỗ trợ giảm chuột rút nhờ khả năng thúc đẩy lưu thông máu và tăng cường độ đàn hồi của tĩnh mạch.

Hỗ trợ chữa lành vết thương và giảm đau nhức cơ thể

Hạt dẻ ngựa không chỉ được sử dụng để bào chế thực phẩm chức năng mà còn có thể làm nguyên liệu cho các loại kem bôi ngoài da.

Sản phẩm từ hạt dẻ ngựa có thể giúp giảm sưng đau, xoa dịu tình trạng nhức mỏi cơ thể, tan vết bầm tím và hỗ trợ hồi phục tổn thương do chấn thương thể thao. Ngoài ra, nó còn mang lại cảm giác thư giãn và dễ chịu khi thoa lên da.

Cách sử dụng hạt dẻ ngựa đúng cách an toàn và hiệu quả

Hạt dẻ ngựa được sử dụng dưới nhiều dạng khác nhau như viên uống, viên nang, gel, dung dịch chiết xuất, tinh dầu và kem bôi. Tùy theo tình trạng sức khỏe cụ thể, bác sĩ sẽ đưa ra liều lượng phù hợp với từng trường hợp.

Thông thường, chiết xuất hạt dẻ ngựa có chứa từ 16–20% hoạt chất aescin, với liều dùng phổ biến trong các nghiên cứu dao động từ 100–150 mg aescin mỗi ngày. Người dùng có thể uống khoảng 2–3 viên nang hoặc viên nén/ngày, nhưng cần tuân theo hướng dẫn ghi trên bao bì sản phẩm. Hiện tại, chưa có mức liều chuẩn xác dành cho dạng chiết xuất lỏng. Ngoài ra, chưa có đủ dữ liệu để đánh giá tác động độc hại nếu sử dụng liều cao hơn. Vì thế, cần tuân thủ hướng dẫn của chuyên gia y tế để tránh rủi ro.

Đối với dạng bôi ngoài da, kem hoặc dung dịch chiết xuất hạt dẻ ngựa thường chứa khoảng 2% aescin và có thể thoa lên vùng da cần điều trị từ 3 đến 4 lần mỗi ngày.

Ví dụ, người mắc bệnh trĩ có thể được bác sĩ chỉ định dùng viên ngậm dưới lưỡi với liều 5 viên/lần, ngày uống 3 lần cho đến khi triệu chứng được cải thiện hoặc theo chỉ dẫn cụ thể của bác sĩ. Còn với dung dịch cồn hạt dẻ dùng để giảm đau chân, liều lượng khuyến nghị cho người lớn và trẻ em trên 12 tuổi là từ 2 đến 5 giọt/lần, uống từ 1 đến 3 lần/ngày trước bữa ăn.

Những lưu ý khi sử dụng hạt dẻ ngựa

Nguy cơ độc tính từ hạt dẻ ngựa thô

Hạt dẻ ngựa chưa qua chế biến, cũng như vỏ, hoa và lá của cây, có chứa các hợp chất độc hại như esculin, khiến chúng không an toàn để tiêu thụ. Việc ăn phải các phần này có thể gây ra ngộ độc với các triệu chứng điển hình như:

Buồn nôn;
Nôn ói;
Co giật.

Vì vậy, chỉ nên sử dụng chiết xuất hạt dẻ ngựa đã được xử lý và chuẩn hóa nhằm loại bỏ các thành phần độc hại.

Các tác dụng phụ có thể gặp

Mặc dù đa số người dùng có thể dung nạp chiết xuất hạt dẻ ngựa khá tốt, một số trường hợp vẫn có thể gặp phải các tác dụng không mong muốn, bao gồm:

Cảm giác choáng váng, chóng mặt;
Buồn nôn;
Các vấn đề về tiêu hóa.

Nếu bạn xuất hiện bất kỳ phản ứng lạ nào sau khi sử dụng, nên ngừng ngay lập tức và tham khảo ý kiến của bác sĩ.

Lưu ý khi mang thai và cho con bú

Hiện chưa có đủ nghiên cứu để xác định mức độ an toàn của hạt dẻ ngựa đối với phụ nữ trong thời kỳ mang thai và giai đoạn cho con bú. Vì thế, để đảm bảo sức khỏe, phụ nữ thuộc nhóm này nên tránh sử dụng trừ khi có sự tư vấn và chỉ định từ bác sĩ.

Khả năng tương tác với thuốc

Hạt dẻ ngựa có thể làm thay đổi tác dụng của một số loại thuốc, đặc biệt là thuốc chống đông máu. Nếu bạn đang trong quá trình điều trị y tế, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng bất kỳ sản phẩm nào có chứa chiết xuất hạt dẻ ngựa để tránh tương tác không mong muốn.

Tạm kết

Mong rằng bài viết này đã cung cấp cho bạn những thông tin hữu ích về hạt dẻ ngựa. Nếu bạn cảm thấy bài viết có giá trị, đừng ngần ngại chia sẻ với bạn bè và người thân để họ cũng có cơ hội khám phá những lợi ích tuyệt vời của loại dược liệu này!

Để chế biến được nhiều món ăn ngon thì một chiếc chảo chống dính chất lượng là sản phẩm không thể thiếu trong gian bếp nhà bạn. Bạn có thể tham khảo nhanh đa dạng các sản phẩm tại đây nhé: Chảo chống dính.

Xem thêm: