Tín chỉ carbon là gì? Toàn cảnh thị trường, cơ chế và ý nghĩa trong phát triển bền vững

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng trở thành thách thức lớn, khái niệm tín chỉ carbon xuất hiện như một công cụ quan trọng để kiểm soát lượng khí thải và thúc đẩy kinh tế xanh. Không chỉ là thước đo lượng phát thải, tín chỉ carbon còn mở ra cơ hội kinh doanh, giúp doanh nghiệp định vị thương hiệu bền vững trên thị trường toàn cầu.

Tìm hiểu về tín chỉ carbon

Tín chỉ carbon là gì?

Tín chỉ carbon (hay chứng chỉ carbon) là một loại chứng nhận có giá trị thương mại, thể hiện quyền sở hữu đối với một lượng khí CO₂ hoặc các loại khí nhà kính khác đã được chuyển đổi sang đơn vị tương đương CO₂. 

Theo quy ước, một tín chỉ carbon tương ứng với một tấn khí CO₂. Chủ sở hữu tín chỉ carbon sẽ có quyền phát thải một lượng khí CO₂ tương ứng với số tín chỉ mà mình nắm giữ.

Lợi ích của tín chỉ carbon

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng nghiêm trọng, tín chỉ carbon không chỉ mang ý nghĩa môi trường mà còn mở ra nhiều cơ hội chiến lược cho doanh nghiệp. Một số lợi ích nổi bật có thể kể đến:

• Bảo vệ môi trường: Giúp giảm lượng khí nhà kính thải ra, đóng góp tích cực vào nỗ lực toàn cầu ứng phó với biến đổi khí hậu.
• Thúc đẩy phát triển bền vững: Khi doanh nghiệp tích hợp tín chỉ carbon vào chiến lược, điều đó thể hiện cam kết trong việc giảm phát thải và duy trì các hoạt động thân thiện với môi trường.
• Gia tăng giá trị thương hiệu: Người tiêu dùng ngày càng ưa chuộng các sản phẩm và dịch vụ có tác động tích cực đến môi trường, nhờ đó doanh nghiệp có thể tạo dựng hình ảnh thương hiệu xanh, uy tín và bền vững hơn.

Cơ chế hoạt động của tín chỉ carbon

Cơ chế tín chỉ carbon vận hành dựa trên nguyên tắc “giới hạn và giao dịch”:

• Cấp tín chỉ: Doanh nghiệp phát thải được cấp một số đơn vị tín chỉ, tương ứng với mức khí thải tối đa mà họ được phép thải ra.
• Điều chỉnh định kỳ: Giới hạn phát thải có thể được điều chỉnh theo từng giai đoạn để phù hợp với mục tiêu cắt giảm khí thải.
• Chuyển nhượng tín chỉ: Nếu doanh nghiệp phát thải ít hơn giới hạn, họ có thể bán lại phần tín chỉ dư thừa cho doanh nghiệp khác. Ngược lại, nếu phát thải vượt quá mức cho phép, họ phải mua thêm tín chỉ để bù vào.

Ví dụ: Một công ty được cấp tín chỉ cho 10 tấn CO₂ nhưng thực tế phát thải đến 12 tấn. Lúc này, công ty buộc phải mua thêm 2 tín chỉ từ doanh nghiệp khác có lượng khí thải dưới mức giới hạn. Toàn bộ quy trình giao dịch đều được bên thứ ba xác nhận để đảm bảo minh bạch.

Các loại thị trường carbon chính

Khi tìm hiểu về thị trường tín chỉ carbon, hiện nay có hai hình thức phổ biến được áp dụng:

Thị trường carbon tuân thủ

Đây là loại thị trường hình thành từ những cam kết của các quốc gia trong khuôn khổ Công ước Liên Hợp Quốc về Biến đổi Khí hậu (UNFCCC). Các quốc gia thành viên buộc phải tuân thủ quy định, nhằm đạt mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính đã được thống nhất.

Thị trường carbon tự nguyện

Hoạt động dựa trên tinh thần tự nguyện, nơi các công ty, tổ chức hoặc thậm chí quốc gia phát hành, mua bán và giao dịch tín chỉ carbon mà không chịu sự ràng buộc từ các hiệp định quốc tế.

Mỗi loại thị trường đều có đặc điểm riêng nhưng cùng hướng đến mục tiêu chung là giảm lượng khí thải và thúc đẩy phát triển bền vững.

Thị trường mua bán tín chỉ carbon là gì?

Thị trường mua bán tín chỉ carbon là một cơ chế kinh tế nhằm kiểm soát và giảm lượng khí thải CO₂. Nhà nước hoặc tổ chức quản lý sẽ đặt ra giới hạn phát thải, sau đó cho phép các công ty mua bán tín chỉ carbon.

• Doanh nghiệp phát thải ít hơn giới hạn quy định có thể bán phần tín chỉ dư thừa.
• Doanh nghiệp phát thải vượt mức quy định buộc phải mua thêm tín chỉ từ nơi khác.

Cơ chế này giúp khuyến khích doanh nghiệp giảm phát thải một cách hiệu quả về chi phí. Thị trường carbon bắt nguồn từ Nghị định thư Kyoto (1997) và đến nay đã phát triển mạnh mẽ, thu hút sự tham gia của nhiều quốc gia và tổ chức quốc tế.

Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam, đây là một loại hình thị trường đặc biệt, nơi hàng hóa được giao dịch chính là lượng khí nhà kính giảm bớt hoặc được hấp thụ. Hoạt động này diễn ra cả ở phạm vi trong nước lẫn quốc tế.

Tiềm năng thị trường tín chỉ carbon tại Việt Nam

Việt Nam được đánh giá có nhiều lợi thế để phát triển thị trường carbon nhờ nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú, đặc biệt là hệ sinh thái rừng chiếm tới 3/4 diện tích lãnh thổ. Đây là điều kiện thuận lợi để xây dựng và vận hành cơ chế giao dịch tín chỉ carbon.

Dù vậy, quá trình triển khai vẫn còn gặp nhiều thách thức từ khung pháp lý đến năng lực quản lý. Tuy nhiên, việc từng bước thiết lập hệ thống giao dịch tín chỉ CO₂ được coi là một giải pháp quan trọng, giúp doanh nghiệp trong nước vừa kiểm soát khí thải, vừa nâng cao hiệu suất sản xuất và gia tăng tính cạnh tranh.

Quá trình xét duyệt cấp tín chỉ carbon

Để được cấp tín chỉ carbon, một tổ chức hoặc sản phẩm cần trải qua các bước quan trọng sau:

• Kiểm kê khí nhà kính: Xác định và đo lường chính xác lượng khí nhà kính phát sinh trong hoạt động sản xuất. Doanh nghiệp có thể áp dụng các giải pháp công nghệ để kiểm kê minh bạch và chính xác.
• Phân tích và đánh giá: Xem xét kỹ lưỡng toàn bộ quy trình sản xuất, vận hành và vận chuyển nhằm xác định lượng phát thải cụ thể.
• Giảm phát thải: Triển khai các biện pháp giảm lượng khí thải nhà kính từ đó giảm tác động đến môi trường và tiến gần hơn đến tiêu chuẩn được cấp tín chỉ carbon.

Như vậy, để đạt tín chỉ CO₂, doanh nghiệp cần kết hợp cả công nghệ giám sát lẫn giải pháp quản lý sản xuất bền vững.

Cách tính tín chỉ carbon

Để xác định số tín chỉ carbon tiêu thụ, doanh nghiệp cần tiến hành đo lường lượng khí thải phát sinh từ một hoạt động cụ thể, ví dụ như sản xuất, vận hành phương tiện hay sử dụng năng lượng. Dựa trên con số này, doanh nghiệp sẽ tính được tổng lượng tín chỉ carbon đã sử dụng, từ đó đưa ra kế hoạch bù đắp hoặc giao dịch trên thị trường carbon.

Giá trị của tín chỉ carbon luôn biến động tùy vào thị trường, khu vực và hình thức giao dịch.

• Năm 2019: Giá trung bình khoảng 4,33 USD/tín chỉ.
• Năm 2020: Tăng lên mức 5,60 USD/tín chỉ.
• Năm 2021: Giảm nhẹ về khoảng 4,73 USD/tín chỉ.

Sự dao động này cho thấy tín chỉ carbon ngày càng được quan tâm và có tiềm năng trở thành một loại “tài sản xanh” giá trị trong tương lai.

Cách sở hữu tín chỉ carbon phục vụ kinh doanh

Hiện nay, doanh nghiệp hoặc tổ chức có thể sở hữu tín chỉ carbon thông qua nhiều con đường khác nhau:

• Tham gia các dự án bảo vệ và phát triển rừng.
• Áp dụng quy trình sản xuất tuần hoàn, giảm khí thải trong từng công đoạn.
• Sử dụng năng lượng tái tạo thay cho nhiên liệu hóa thạch.
• Mua tín chỉ trực tiếp từ các sàn giao dịch carbon uy tín.

Sau khi đạt điều kiện, doanh nghiệp cần đăng ký và xác nhận chứng chỉ carbon theo quy định của chương trình hoặc thị trường mà mình tham gia. Đây vừa là cách để tham gia kinh doanh, vừa là hành động thiết thực góp phần bảo vệ môi trường.

Quy trình bán tín chỉ carbon

Bán tín chỉ carbon là một quá trình đòi hỏi kiến thức chuyên môn và sự am hiểu pháp lý. Các bước cơ bản bao gồm:

• Xác định nguồn tín chỉ: Làm rõ tín chỉ được tạo ra từ đâu, ví dụ như dự án bảo vệ rừng, năng lượng tái tạo hoặc hoạt động giảm phát thải cụ thể.
• Đánh giá và xác minh: Tín chỉ phải được chứng nhận bởi tổ chức độc lập hoặc chuyên gia để đảm bảo tính minh bạch.
• Theo dõi thị trường và giá cả: Doanh nghiệp cần nắm rõ xu hướng thị trường, giá tín chỉ và quy tắc giao dịch.
• Thực hiện giao dịch: Lựa chọn hình thức bán trên sàn giao dịch carbon, qua đối tác thương mại hoặc trực tiếp cho các doanh nghiệp có nhu cầu.
• Pháp lý và hợp đồng: Làm việc cùng chuyên gia pháp lý để đảm bảo giao dịch tuân thủ đúng luật và có hợp đồng ràng buộc rõ ràng.
• Xây dựng thương hiệu: Tạo uy tín cho tín chỉ carbon của doanh nghiệp để nâng cao giá trị khi đưa ra thị trường.
• Chứng nhận và tuân thủ: Đảm bảo tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế, báo cáo định kỳ và quản lý môi trường minh bạch.
• Hỗ trợ khách hàng: Giải thích rõ giá trị và tác động tích cực của tín chỉ carbon đến môi trường.
• Mở rộng cơ hội: Tìm kiếm đối tác, dự án mới hoặc hợp tác quốc tế để tăng nguồn cung và giá trị tín chỉ.

Nhờ quy trình này, doanh nghiệp không chỉ có cơ hội kinh doanh mà còn góp phần vào mục tiêu phát triển xanh toàn cầu.

Sàn giao dịch tín chỉ carbon tại Việt Nam

Sàn giao dịch tín chỉ carbon là nơi cho phép các tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân thực hiện hoạt động mua bán quyền phát thải khí nhà kính. Tại đây, các giao dịch có thể diễn ra thông qua hình thức đấu giá hoặc trao đổi trực tiếp. Ngoài ra, sàn cũng đóng vai trò quản lý việc vay mượn và hoàn trả hạn ngạch phát thải, đảm bảo mục tiêu giảm thiểu khí thải ra môi trường.

Theo Điều 17 Nghị định 06/2022/NĐ-CP về quy định giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ô-dôn, Việt Nam đã đề ra lộ trình cụ thể cho việc hình thành sàn giao dịch carbon. Dự kiến, sàn giao dịch tín chỉ CO₂ sẽ chính thức đi vào hoạt động từ năm 2028, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc tham gia vào thị trường carbon toàn cầu.

Tạm kết

Tín chỉ carbon không chỉ là thước đo lượng phát thải mà còn là động lực để doanh nghiệp tiến gần hơn tới mục tiêu phát triển xanh. Khi nắm bắt đúng xu hướng, đây sẽ là cơ hội để vừa bảo vệ môi trường, vừa nâng cao hiệu quả kinh doanh.

Với quạt điều hòa tại FPT Shop, bạn có thể làm mát không gian nhanh chóng, tiết kiệm điện năng và an toàn cho sức khỏe. Trang bị ngay hôm nay để vừa bảo vệ môi trường, vừa mang đến sự thoải mái cho gia đình bạn.

Xem thêm:

• Năng lượng xanh: Khái niệm, phân loại và những lợi ích có thể bạn chưa biết
• Nông nghiệp xanh là gì? Khái niệm, đặc điểm, vai trò và xu hướng phát triển bền vững