Năng lượng xanh: Khái niệm, phân loại và những lợi ích có thể bạn chưa biết

Bạn có bao giờ thắc mắc vì sao năng lượng xanh lại được xem là “chìa khóa vàng” trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu? Từ điện mặt trời, điện gió đến nhiên liệu sinh học, các nguồn năng lượng này đang dần thay thế nhiên liệu hóa thạch trong nhiều lĩnh vực. Trong bài viết sau, chúng ta sẽ cùng khám phá khái niệm, các loại năng lượng xanh phổ biến và những lợi ích có thể bạn chưa từng nghĩ tới.

Năng lượng xanh là gì?

Năng lượng xanh là thuật ngữ dùng để chỉ các loại năng lượng được khai thác từ các nguồn tài nguyên tự nhiên như ánh nắng mặt trời, sức gió, dòng nước, sinh khối,… Những nguồn năng lượng này có khả năng tái tạo liên tục hoặc gần như vô hạn, đồng thời không phát sinh khí thải độc hại trong quá trình sử dụng, nhờ đó hạn chế tối đa tác động tiêu cực đến môi trường.

Phân loại năng lượng xanh

Năng lượng mặt trời

Đây là một trong những nguồn năng lượng tái tạo phổ biến và phát triển mạnh mẽ nhất hiện nay. Năng lượng mặt trời hoạt động thông qua việc chuyển đổi ánh sáng mặt trời thành điện năng bằng các tấm pin năng lượng mặt trời (solar panels). Công nghệ quang điện (PV) và hệ thống thu nhiệt mặt trời (CSP) được ứng dụng để cấp điện cho các hộ gia đình, nhà máy, những khu công nghiệp quy mô lớn. Ưu điểm nổi bật là chi phí vận hành thấp và không gây ô nhiễm môi trường.

Thủy điện

Năng lượng thủy điện được tạo ra từ dòng chảy của sông, suối hoặc từ việc khai thác lưu lượng nước mưa và băng tan ở đầu nguồn. Khi nước chảy qua các tuabin trong đập thủy điện, cơ năng sẽ được chuyển hóa thành điện năng. Đây là nguồn năng lượng tái tạo lâu đời và có sản lượng ổn định, hiện đang chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu sản xuất điện tại nhiều quốc gia, đặc biệt là những nước có địa hình nhiều sông suối như Việt Nam.

Năng lượng sóng biển

Năng lượng sóng là hình thức khai thác cơ năng của sóng biển và chuyển đổi nó thành điện năng nhờ các thiết bị nổi hoặc trục quay đặt trên mặt biển. Mặc dù có tiềm năng lớn tại các khu vực ven biển, tuy nhiên công nghệ khai thác sóng hiện vẫn còn gặp khó khăn về chi phí đầu tư và bảo trì thiết bị do môi trường biển khắc nghiệt.

Năng lượng gió

Nguồn năng lượng này được tạo ra khi sức gió làm quay các tuabin gió, từ đó sinh ra điện thông qua máy phát điện. Những khu vực có gió mạnh và ổn định như vùng ven biển, đồng bằng rộng hay vùng cao nguyên thường được lựa chọn để xây dựng nhà máy điện gió. Năng lượng gió ngày càng được ứng dụng rộng rãi tại nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam, với nhiều dự án điện gió quy mô lớn đang hoạt động.

Năng lượng địa nhiệt

Nguồn năng lượng này khai thác nhiệt từ sâu trong lòng Trái Đất, nơi có nhiệt độ cao do hoạt động địa chất. Nhiệt này được sử dụng để phát điện hoặc sưởi ấm, đặc biệt là ở các khu vực có suối nước nóng hoặc núi lửa hoạt động. Năng lượng địa nhiệt có ưu điểm là hoạt động ổn định quanh năm và phát thải rất thấp, tuy nhiên nó chỉ khả thi tại những nơi có địa chất phù hợp.

Lợi ích của năng lượng xanh đối với con người và môi trường

Việc chuyển đổi sang sử dụng năng lượng xanh mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho môi trường, cho sức khỏe cộng đồng và sự phát triển bền vững của quốc gia.

• Góp phần bảo vệ môi trường tự nhiên: Các nguồn năng lượng xanh như điện mặt trời, điện gió hay thủy điện hầu như không tạo ra khí thải độc hại trong quá trình sản xuất và sử dụng. Nhờ đó, lượng khí nhà kính phát thải vào khí quyển được giảm đáng kể, góp phần ngăn chặn tình trạng ấm lên toàn cầu, băng tan, mực nước biển dâng và suy giảm hệ sinh thái. So với việc sử dụng năng lượng hóa thạch (như than, dầu mỏ, khí đốt), năng lượng xanh ít gây tổn hại đến môi trường và cảnh quan thiên nhiên hơn rất nhiều.
• Tăng cường an ninh năng lượng quốc gia: Với đặc tính tái tạo liên tục và không bị giới hạn về trữ lượng, năng lượng xanh là giải pháp lý tưởng giúp các quốc gia giảm dần sự phụ thuộc vào nguồn nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu. Việc chủ động khai thác và phát triển năng lượng tái tạo cũng giúp củng cố hệ thống năng lượng ổn định, bền vững và độc lập hơn trong dài hạn.
• Giảm tác động tiêu cực đến sức khỏe con người: Không giống như các nguồn năng lượng truyền thống thường phát sinh khí thải độc hại, năng lượng xanh gần như không gây ô nhiễm không khí hay nguồn nước, nhờ đó góp phần giảm thiểu các bệnh lý liên quan đến hô hấp, tim mạch và ung thư do ô nhiễm môi trường gây ra.

Những thông tin về năng lượng xanh có thể bạn chưa biết

Nguồn năng lượng xanh là vô tận

Không giống như các nguồn năng lượng hóa thạch đang dần cạn kiệt do bị khai thác quá mức, năng lượng xanh đến từ các yếu tố tự nhiên như ánh nắng mặt trời, gió, nước chảy, sinh khối,..., lại có khả năng tái tạo liên tục và gần như không bao giờ cạn kiệt. Trừ khi những hiện tượng tự nhiên này hoàn toàn biến mất thì năng lượng xanh vẫn luôn tồn tại song hành cùng sự sống trên Trái Đất.

Bên cạnh các nguồn quen thuộc, con người ngày càng khám phá thêm nhiều tiềm năng mới như năng lượng từ rác thải, năng lượng vũ trụ hay nhiệt từ đại dương, mở rộng thêm cơ hội phát triển bền vững và thân thiện với môi trường.

Giá thành năng lượng xanh ngày càng “dễ tiếp cận”

Một trong những rào cản lớn nhất trước đây đối với năng lượng xanh là chi phí đầu tư cao. Tuy nhiên, điều này đang dần thay đổi. Nhờ sự phát triển nhanh chóng của công nghệ và sự gia tăng quy mô sản xuất, giá thành các thiết bị khai thác năng lượng tái tạo đã giảm mạnh trong thập kỷ qua.

Ví dụ, giá các tấm pin năng lượng mặt trời đã giảm tới 60% kể từ năm 2011 khiến cho việc lắp đặt điện mặt trời trở nên phổ biến và khả thi hơn đối với cả hộ gia đình lẫn doanh nghiệp. Bên cạnh đó, nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam, đã ban hành chính sách hỗ trợ tài chính để khuyến khích phát triển năng lượng tái tạo như điện gió, điện sinh khối, điện mặt trời.

Việt Nam và xu hướng chuyển đổi sang năng lượng xanh

Nhằm đáp ứng yêu cầu về tăng trưởng bền vững và giảm phát thải khí nhà kính, Việt Nam đang tích cực thúc đẩy chuyển đổi sang năng lượng sạch. Nhà nước đã có nhiều chiến lược và chính sách cụ thể để gia tăng tỷ trọng năng lượng tái tạo trong cơ cấu nguồn điện quốc gia.

Song song đó, các doanh nghiệp cũng đang tích cực đầu tư vào lĩnh vực công nghệ và năng lượng xanh, coi đây là ngành kinh doanh chiến lược dài hạn. Nhiều nhà sản xuất đã ứng dụng công nghệ Inverter tiên tiến để tăng hiệu suất và giảm thất thoát năng lượng.

Những thách thức khi khai thác năng lượng xanh

Mặc dù tiềm năng lớn và mang lại nhiều lợi ích nhưng việc khai thác và phát triển năng lượng xanh tại Việt Nam vẫn còn một số hạn chế, cụ thể như:

• Yêu cầu diện tích lớn: Các dự án năng lượng tái tạo thường cần không gian rộng, ví dụ như mái nhà cho pin mặt trời hoặc khu đất trống để lắp tuabin gió.
• Hạn chế về công nghệ và nhân lực: Trình độ công nghệ trong nước chưa đồng đều, thiếu nhân lực chuyên môn sâu trong lĩnh vực này cũng đang là trở ngại lớn cần khắc phục.

Tạm kết

Năng lượng xanh là xu hướng phát triển bền vững và là giải pháp thiết thực để bảo vệ môi trường, đảm bảo an ninh năng lượng và nâng cao chất lượng cuộc sống. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng rõ rệt và tài nguyên hóa thạch dần cạn kiệt, việc chuyển dịch sang các nguồn năng lượng tái tạo như điện mặt trời, điện gió, thủy điện,… là điều tất yếu. Dù còn tồn tại một số thách thức về chi phí và công nghệ nhưng với sự chung tay của chính phủ, doanh nghiệp và cộng đồng, năng lượng xanh hứa hẹn sẽ trở thành nền tảng vững chắc cho một tương lai phát triển xanh, sạch và bền vững.

Khám phá thế giới công nghệ đỉnh cao cùng điện thoại Samsung! Hiệu năng mạnh mẽ, camera sắc nét, thiết kế tinh tế - tất cả đang chờ bạn trải nghiệm. Mua ngay điện thoại Samsung chính hãng tại FPT Shop để nhận nhiều ưu đãi hấp dẫn.

Xem thêm:

• Energy Star là gì? Các tiêu chuẩn và điều kiện để có nhãn năng lượng Energy Star
• Năng lượng tái tạo là gì? Tìm hiểu về lợi ích, xu hướng và giải pháp bền vững cho tương lai