Lunar New Year là gì? Tìm hiểu ý nghĩa, phong tục và sự khác biệt Tết Âm lịch tại Việt Nam và các nước châu Á

Lunar New Year là gì? Đây là một dịp lễ truyền thống quan trọng, không chỉ của người Việt mà còn của nhiều quốc gia châu Á như Trung Quốc, Hàn Quốc, Singapore và Malaysia. Tết Âm lịch đánh dấu thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới theo lịch âm, gắn liền với nhiều phong tục độc đáo và giá trị văn hóa sâu sắc.

Lunar New Year là gì?

Lunar New Year là cách gọi quốc tế của Tết Âm lịch, một trong những dịp lễ quan trọng nhất của nhiều quốc gia châu Á như Việt Nam, Trung Quốc, Hàn Quốc, Singapore, và Malaysia. Đây là thời điểm đánh dấu sự khởi đầu của một năm mới theo lịch âm, khác với năm mới theo dương lịch (Gregorian calendar) thường diễn ra vào ngày 1/1 hàng năm.

Ở Việt Nam, Lunar New Year chính là Tết Nguyên Đán, một dịp lễ truyền thống vô cùng thiêng liêng và có ý nghĩa đặc biệt trong đời sống văn hóa, tinh thần của người dân. Tết Âm lịch không chỉ đơn thuần là sự chuyển giao thời gian, mà còn là dịp để sum họp gia đình, tưởng nhớ tổ tiên, chúc phúc và khởi đầu mới tràn đầy hy vọng.

Tại sao gọi là Lunar New Year?

Từ "Lunar" trong tiếng Anh có nghĩa là "thuộc về mặt trăng", vì vậy Lunar New Year được hiểu là năm mới tính theo chu kỳ Mặt Trăng, tức là theo lịch âm hoặc âm dương lịch. Không giống như lịch dương, lịch âm dựa vào các chu kỳ tròn khuyết của Mặt Trăng để xác định ngày tháng. Do đó, ngày Tết Âm lịch thay đổi hàng năm, thường rơi vào khoảng cuối tháng 1 đến giữa tháng 2 dương lịch.

Từ "Lunar New Year" được sử dụng rộng rãi để nói chung về Tết Âm lịch ở nhiều nền văn hóa khác nhau. Ở Trung Quốc, ngày lễ này được gọi là Chinese New Year, còn Hàn Quốc gọi là Seollal, Việt Nam gọi là Tết Nguyên Đán.

Nguồn gốc và ý nghĩa của Lunar New Year là gì?

Nguồn gốc

Lunar New Year có lịch sử hàng ngàn năm, bắt nguồn từ nền văn minh nông nghiệp cổ đại. Ban đầu, đây là dịp để người dân bày tỏ lòng biết ơn đến các vị thần linh, tổ tiên và cầu mong một mùa màng bội thu trong năm mới. Theo truyền thuyết Trung Hoa, Tết ra đời từ câu chuyện về con quái vật Nian (Niên), chuyên xuất hiện vào đêm giao thừa để phá hoại mùa màng, vật nuôi và làm hại con người. Người dân đã phát hiện ra rằng Nian sợ màu đỏ, tiếng động lớn và ánh sáng, từ đó hình thành phong tục đốt pháo, treo câu đối đỏ và mặc quần áo sặc sỡ để xua đuổi tà ma.

Ý nghĩa

Lunar New Year mang nhiều ý nghĩa sâu sắc:

• Tinh thần sum họp: Đây là dịp đoàn viên, khi mọi người dù ở đâu cũng cố gắng trở về quê hương để ăn Tết cùng gia đình.
• Tưởng nhớ tổ tiên: Thông qua các nghi lễ cúng bái, con cháu thể hiện lòng biết ơn đối với ông bà, tổ tiên đã khuất.
• Khởi đầu mới: Mọi người dọn dẹp nhà cửa, mặc quần áo mới, bỏ lại những điều không may để hướng tới một năm đầy hứa hẹn.
• Văn hóa truyền thống: Tết là dịp gìn giữ, truyền dạy các giá trị văn hóa dân tộc thông qua phong tục, món ăn, trang phục và lễ hội.

Các phong tục truyền thống trong dịp Lunar New Year ở Việt Nam

Dọn dẹp, trang trí nhà cửa

Trước Tết khoảng 1 - 2 tuần, các gia đình Việt bắt đầu công việc tổng vệ sinh nhà cửa. Họ quét dọn bụi bặm, lau chùi bàn thờ, sắp xếp lại đồ đạc với ý nghĩa “tống cựu nghênh tân”, tiễn cái cũ, đón cái mới. Người xưa quan niệm rằng, nhà cửa gọn gàng sẽ giúp xua đi điềm xấu, chào đón tài lộc và may mắn.

Bên cạnh đó, việc trang trí nhà cửa mang đậm dấu ấn văn hóa truyền thống. Ở miền Bắc, hoa đào tượng trưng cho sự đổi mới, may mắn và sinh sôi, trong khi người miền Nam lại chuộng hoa mai vàng, biểu tượng của tài lộc, phú quý. Ngoài ra, còn có quất cảnh, đèn lồng, câu đối đỏ, dây đồng tiền, pháo giả... tất cả tạo nên không gian Tết rực rỡ và ấm cúng.

Lễ cúng ông Công ông Táo

Vào ngày 23 tháng Chạp, người Việt tổ chức lễ tiễn ông Công, ông Táo về chầu trời. Theo quan niệm dân gian, Táo quân là ba vị thần bếp cai quản việc bếp núc và đời sống gia đình, hàng năm cưỡi cá chép về trời để báo cáo Ngọc Hoàng những việc lớn nhỏ xảy ra trong nhà.

Lễ vật thường có mâm cúng đơn giản gồm: hoa quả, trầu cau, tiền vàng mã, và đặc biệt là cá chép sống, biểu tượng cho sự vượt vũ môn hóa rồng. Sau lễ, cá chép được thả ra sông hồ với mong muốn tiễn ông Táo lên trời thuận lợi, mang theo những lời cầu chúc tốt đẹp.

Cúng giao thừa và cúng tổ tiên

Đêm 30 Tết là thời khắc thiêng liêng nhất trong năm. Người Việt tin rằng đây là lúc trời đất giao hòa, âm dương chuyển mình, mở ra một chu kỳ mới. Vào thời điểm này, mỗi gia đình đều chuẩn bị hai mâm cúng:

• Một mâm cúng ngoài trời dâng lên trời đất, thần linh.
• Một mâm cúng trong nhà để mời tổ tiên về ăn Tết cùng con cháu.

Sau khi cúng giao thừa, một số gia đình tiến hành xông đất, người đầu tiên bước vào nhà được chọn kỹ lưỡng vì họ mang theo “vía tốt” cho gia chủ. Người xông đất thường là người có tuổi hợp, tính tình vui vẻ, khỏe mạnh, làm ăn phát đạt.

Chúc Tết và lì xì, lời chúc và tài lộc đầu năm

Từ mùng 1 Tết, người Việt bắt đầu hành trình chúc Tết, thăm hỏi ông bà, cha mẹ, họ hàng, hàng xóm và thầy cô. Đây là dịp thể hiện lòng hiếu thảo, kính trọng và vun đắp tình cảm. Khi chúc Tết, người ta thường nói những câu như:

• "Chúc mừng năm mới, an khang thịnh vượng!"
• "Vạn sự như ý, phát tài phát lộc!"
• "Sức khỏe dồi dào, gia đình hạnh phúc!"

Trẻ em rất háo hức trong dịp này vì sẽ được lì xì, những phong bao đỏ chứa tiền mừng tuổi. Màu đỏ tượng trưng cho may mắn, tài lộc. Tiền lì xì không cần nhiều, quan trọng là lộc đầu năm, gửi gắm niềm vui và sự chúc phúc từ người lớn đến con trẻ.

Món ăn ngày Tết, hương vị sum vầy ba miền

Ẩm thực ngày Tết là một phần không thể thiếu, mang đậm bản sắc vùng miền và giá trị đoàn viên.

• Miền Bắc: Không thể thiếu bánh chưng hình vuông, tượng trưng cho đất; gói bằng lá dong, nhân thịt mỡ, đậu xanh. Cùng với đó là giò lụa, giò xào, thịt đông, nem rán, dưa hành, tất cả tạo nên mâm cỗ Tết thanh đạm nhưng đủ đầy.
• Miền Trung: Người miền Trung thường gói bánh tét, hình trụ dài. Ngoài ra còn có nem chua, tré, thịt ngâm mắm, dưa món, món nào cũng mặn mà và đậm đà như chính con người nơi đây.
• Miền Nam: Bánh tét cũng phổ biến, nhưng nhân có thể ngọt (chuối, đậu) hoặc mặn. Thịt kho trứng (thịt kho tàu) ăn kèm dưa giá là món chủ đạo. Ngoài ra, canh khổ qua nhồi thịt mang ý nghĩa "mọi khổ đau sẽ qua đi", và các món gỏi tôm thịt, bánh mứt, trái cây ngũ quả cũng không thể thiếu.

Sự khác biệt giữa Tết Dương lịch và Lunar New Year là gì?

Lunar New Year ở các quốc gia khác

Trung Quốc

Gọi là Chinese New Year hay Lễ hội mùa xuân, người Trung Quốc ăn Tết trong khoảng 15 ngày. Các hoạt động truyền thống gồm múa lân, múa rồng, đốt pháo, ăn sủi cảo,...

Hàn Quốc

Tết gọi là Seollal, người Hàn Quốc mặc hanbok, thực hiện lễ chào tổ tiên (charye), chơi trò dân gian, ăn canh bánh gạo (tteokguk).

Singapore và Malaysia

Với cộng đồng người Hoa lớn, Tết ở đây rất rực rỡ. Người dân trang trí phố xá, tổ chức lễ hội đèn lồng, biểu diễn nghệ thuật đường phố.

Kết luận

Lunar New Year là gì? Đó không chỉ đơn thuần là thời điểm khởi đầu một năm mới theo lịch âm, mà còn là dịp để mỗi người trở về với cội nguồn, gia đình, và văn hóa truyền thống dân tộc. Dù được gọi bằng nhiều tên gọi khác nhau ở các quốc gia, nhưng Tết Âm lịch luôn mang chung một tinh thần: đoàn viên, biết ơn và hy vọng vào tương lai tốt đẹp.

Hãy để năm mới thêm trọn vẹn với những thiết bị gia dụng tiện nghi, công nghệ hiện đại giúp bạn kết nối dễ dàng và chăm sóc gia đình tốt hơn. Ghé ngay FPT Shop để khám phá hàng ngàn sản phẩm TV, máy lọc không khí, robot hút bụi, điện thoại, laptop... với ưu đãi hấp dẫn, trả góp 0%, và dịch vụ tận tâm mùa Tết!

Xem nhanh: Tivi giá rẻ

Xem thêm:

• Tết Nguyên Tiêu: Tất tần tật những thông tin thú vị về Tết Nguyên Tiêu có thể bạn chưa biết
• Tết Khai Hạ là gì? Tìm hiểu phong tục khởi đầu một năm mới may mắn trong văn hóa người Việt
• Tết Nguyên Đán tiếng Anh là gì? Các từ vựng liên quan và lời chúc Tết bằng tiếng Anh