Hợp đồng hôn nhân là gì? Hợp đồng hôn nhân có hợp pháp tại Việt Nam hay không?

Kết hôn không chỉ là chuyện tình cảm mà còn liên quan đến tài sản, trách nhiệm và quyền lợi pháp lý giữa hai người. Vì vậy, ngày càng có nhiều cặp đôi lựa chọn lập hợp đồng hôn nhân để làm rõ những điều này ngay từ đầu. Vậy hợp đồng hôn nhân là gì và có vai trò ra sao trong quan hệ vợ chồng theo quy định pháp luật? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết.

Hợp đồng hôn nhân là gì?

Hợp đồng hôn nhân là gì? Hợp đồng hôn nhân là sự thỏa thuận giữa hai người sắp kết hôn hoặc đã kết hôn về các quyền và nghĩa vụ liên quan trong quá trình trước, trong và sau thời kỳ hôn nhân. Đây còn được gọi là "hợp đồng tiền hôn nhân" hoặc "thỏa thuận tiền hôn nhân".

Mặc dù pháp luật Việt Nam chưa có quy định cụ thể về hợp đồng hôn nhân nhưng có thể hiểu đây là văn bản thỏa thuận nhằm xác định rõ quyền và nghĩa vụ về tài sản, chi tiêu, nợ nần, quyền nuôi con trong trường hợp ly hôn hoặc một bên qua đời.

Về bản chất, hợp đồng tiền hôn nhân là một thỏa thuận ràng buộc về pháp lý, được xác lập nhằm tạo lập các nguyên tắc để giải quyết những bất đồng, tranh chấp phát sinh liên quan đến trách nhiệm và tài sản của các cặp đôi trong cuộc sống hôn nhân và đặc biệt là trong trường hợp ly hôn hoặc một bên chết.

Nội dung chính của hợp đồng hôn nhân là gì?

Theo quy định của pháp luật Việt Nam, nội dung chính của hợp đồng hôn nhân (thỏa thuận về chế độ tài sản) bao gồm 4 nội dung cơ bản:

Phân định tài sản

• Tài sản riêng của vợ và chồng (tài sản có trước khi kết hôn).
• Tài sản chung của vợ chồng (tài sản có được trong thời kỳ hôn nhân).

Quyền và nghĩa vụ về tài sản

• Quyền, nghĩa vụ của vợ chồng đối với tài sản chung và tài sản riêng.
• Quy định về giao dịch liên quan đến tài sản.
• Tài sản để bảo đảm nhu cầu thiết yếu của gia đình.

Nguyên tắc phân chia tài sản

• Điều kiện và thủ tục phân chia tài sản khi chấm dứt chế độ tài sản.
• Nguyên tắc phân chia tài sản trong trường hợp ly hôn hoặc kết thúc hôn nhân.

Các nội dung khác

• Nghĩa vụ tài chính phát sinh trước và trong hôn nhân.
• Phân chia nợ nần và trách nhiệm tài chính.
• Các thỏa thuận khác có liên quan mà hai bên đồng ý.

Lưu ý quan trọng: Hợp đồng hôn nhân phải được lập trước khi kết hôn, bằng văn bản có công chứng hoặc chứng thực, và chỉ có hiệu lực kể từ ngày đăng ký kết hôn.

Hợp đồng hôn nhân có hợp pháp tại Việt Nam hay không?

Hợp đồng hôn nhân có giá trị pháp lý có điều kiện tại Việt Nam, tùy thuộc vào nội dung và mục đích của hợp đồng.

Trường hợp được pháp luật công nhận

Thỏa thuận về chế độ tài sản vợ chồng là dạng hợp đồng hôn nhân duy nhất được pháp luật Việt Nam công nhận. Theo Điều 47 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, hợp đồng này có giá trị pháp lý khi đáp ứng các điều kiện:

• Lập trước khi kết hôn dưới hình thức văn bản có công chứng hoặc chứng thực.
• Có hiệu lực kể từ ngày đăng ký kết hôn.
• Nội dung hợp pháp: chỉ thỏa thuận về tài sản chung, tài sản riêng của vợ chồng; quyền và nghĩa vụ đối với tài sản; điều kiện phân chia tài sản khi ly hôn.

Hợp đồng hôn nhân thỏa thuận về chế độ tài sản của vợ chồng hoàn toàn được pháp luật Việt Nam công nhận khi đáp ứng đủ điều kiện theo quy định.

Trường hợp không có giá trị pháp lý

Các thỏa thuận khác ngoài tài sản đều không được pháp luật quy định và không có giá trị pháp lý bao gồm:

• Thỏa thuận về sinh con (thời gian sinh, giới tính con).
• Thỏa thuận về quyền nuôi con sau ly hôn.
• Thỏa thuận về điều kiện ly hôn.
• Các nghĩa vụ vợ chồng khác ngoài tài sản.

Hợp đồng hôn nhân trái pháp luật sẽ bị tuyên bố vô hiệu bao gồm:

• Hợp đồng kết hôn giả tạo vì mục đích xuất cảnh, nhập cảnh, cư trú, nhập quốc tịch.
• Hợp đồng hôn nhân vì mục đích trục lợi.
• Hợp đồng vi phạm nghiêm trọng quyền được cấp dưỡng, quyền thừa kế của gia đình.

Hiện nay pháp luật Việt Nam chưa có quy định cụ thể về hợp đồng hôn nhân. Các văn phòng công chứng không có cơ chế để công chứng những thỏa thuận ngoài phạm vi tài sản, do đó những thỏa thuận này sẽ không phát sinh hiệu lực pháp lý.

Tóm lại: Chỉ có hợp đồng hôn nhân về thỏa thuận chế độ tài sản mới có giá trị pháp lý tại Việt Nam, còn các thỏa thuận khác đều không được pháp luật công nhận.

Tạm kết

Hợp đồng hôn nhân là một công cụ giúp các cặp đôi xác lập rõ ràng quyền và nghĩa vụ của nhau trong hôn nhân. Việc hiểu rõ hợp đồng hôn nhân là gì sẽ giúp các cặp đôi chủ động hơn trong việc bảo vệ quyền lợi, xây dựng cuộc sống vợ chồng văn minh và ổn định.

Với các tính năng nổi bật như dịch ngôn ngữ tức thì, tóm tắt nội dung thông minh, tối ưu hình ảnh bằng AI và hỗ trợ làm việc hiệu quả hơn, điện thoại Samsung Galaxy AI mang đến trải nghiệm vượt trội chưa từng có. Đừng bỏ lỡ các mẫu điện thoại Samsung Galaxy AI chính hãng, ưu đãi hấp dẫn chỉ có tại FPT Shop!

Samsung Galaxy AI

Xem thêm:

• Hợp đồng thông minh là gì? Những điều bạn cần biết về hợp đồng thông minh
• Quan hệ nhân thân là gì? Tìm hiểu đầy đủ khái niệm và quy định pháp luật hiện hành
• Hợp đồng dài hạn là gì? Toàn bộ thông tin cần biết trước khi ký kết để bảo vệ quyền lợi người lao động