Hộ chiếu là gì? Những điều quan trọng cần biết về hộ chiếu Việt Nam dành cho mọi công dân

Dù bạn là người đam mê khám phá thế giới hay đang chuẩn bị cho một chuyến công tác nước ngoài, thì hộ chiếu chính là tấm vé thông hành không thể thiếu. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ về vai trò, đặc điểm và các thủ tục liên quan đến loại giấy tờ này. Hộ chiếu là gì? Câu hỏi tưởng chừng đơn giản nhưng lại bao hàm nhiều thông tin quan trọng mà mỗi công dân cần nắm rõ trước khi bước chân ra khỏi biên giới Việt Nam.

Hộ chiếu là gì?

Hộ chiếu là gì? Theo quy định tại Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam ban hành năm 2019, hộ chiếu (passport) là một loại giấy tờ do cơ quan chức năng của Nhà nước cấp cho công dân Việt Nam nhằm mục đích xuất nhập cảnh, xác nhận quốc tịch cũng như nhận dạng cá nhân của người sở hữu. Đây là tài sản thuộc quyền quản lý của Nhà nước.

Trên hộ chiếu, bạn sẽ thấy các thông tin cá nhân quan trọng như: ảnh chân dung, họ và tên, ngày tháng năm sinh, giới tính, quốc tịch, mã số hộ chiếu, thời điểm cấp và hết hạn, cơ quan cấp phát, cùng với số định danh cá nhân hoặc số chứng minh nhân dân. Đối với hộ chiếu công vụ và hộ chiếu ngoại giao, còn có thể có thêm thông tin về chức danh hoặc chức vụ, tùy thuộc vào yêu cầu đối ngoại. Hộ chiếu Việt Nam được trình bày bằng cả tiếng Việt và tiếng Anh.

Nhờ chứa đầy đủ thông tin định danh, hộ chiếu có thể được sử dụng thay thế cho căn cước công dân hoặc chứng minh nhân dân trong một số tình huống cụ thể như:

• Giao dịch tại ngân hàng
• Xin cấp lại giấy phép lái xe khi bị mất
• Làm thủ tục di chuyển bằng tàu hỏa hoặc máy bay nội địa
• Thực hiện các giao dịch tài chính
• Tham gia ký kết hợp đồng

Hộ chiếu không chỉ là giấy tờ cần thiết cho việc ra nước ngoài mà còn có thể hỗ trợ hiệu quả trong nhiều thủ tục hành chính trong nước.

Hộ chiếu và visa khác nhau như thế nào?

Sau khi tìm hiểu hộ chiếu là gì và vai trò quan trọng của nó trong việc xuất nhập cảnh, nhiều người vẫn thường nhầm lẫn giữa hộ chiếu và visa. Dù đều là giấy tờ cần thiết cho việc ra nước ngoài nhưng hai loại này có chức năng và đặc điểm hoàn toàn khác nhau.

Với những người chưa từng xuất cảnh hoặc chỉ từng đến các quốc gia miễn thị thực cho công dân Việt Nam, việc nhầm lẫn giữa hộ chiếu và visa (thị thực) là điều dễ hiểu. Tuy nhiên, đây là hai loại giấy tờ hoàn toàn khác nhau và phục vụ những mục đích riêng biệt. 

• Hộ chiếu là giấy tờ do chính phủ Việt Nam cấp cho công dân nhằm xác nhận quyền xuất cảnh và nhập cảnh trở lại đất nước. 
• Trong khi đó, visa là chứng nhận do chính phủ của nước ngoài cấp, cho phép người mang visa được nhập cảnh và lưu trú tại quốc gia đó trong một thời gian nhất định. 

Như vậy, có thể hiểu rằng hộ chiếu là điều kiện tiên quyết để xin visa và visa chỉ phát huy hiệu lực khi đi kèm cùng hộ chiếu.

Về mặt hình thức và mục đích sử dụng, hộ chiếu thường được in thành quyển nhỏ, chứa ảnh, thông tin cá nhân và các trang dành cho dấu xuất nhập cảnh, có thể sử dụng như một loại giấy tờ tùy thân hợp lệ cả trong và ngoài nước. Trong một số tình huống, hộ chiếu còn có thể thay thế cho căn cước công dân hoặc chứng minh nhân dân. 

Ngược lại, visa thường được cấp dưới dạng tem dán trong hộ chiếu, một file điện tử (PDF), hoặc một liên kết điện tử tùy theo quy định của từng quốc gia. Dù ở dạng nào, visa chỉ có giá trị tại quốc gia cấp thị thực và không có tác dụng như một loại giấy tờ nhân thân phổ biến như hộ chiếu.

Hộ chiếu có những loại nào? Thời hạn sử dụng là bao lâu?

Sau khi đã hiểu rõ hộ chiếu là gì và vai trò quan trọng của nó trong việc xuất nhập cảnh, bạn cũng nên biết rằng không phải tất cả hộ chiếu đều giống nhau. Tùy theo mục đích sử dụng và đối tượng được cấp, hộ chiếu được phân thành nhiều loại với thời hạn khác nhau.

Dựa trên đối tượng cấp phát và thời gian hiệu lực

Hiện nay, theo Thông tư 73/2021/TT-BCA, Việt Nam đang cấp ba loại hộ chiếu chính: hộ chiếu ngoại giao, hộ chiếu công vụ và hộ chiếu phổ thông. Mỗi loại được thiết kế dành riêng cho từng nhóm đối tượng, với mục đích sử dụng và thời hạn hiệu lực khác nhau. Điểm phân biệt rõ ràng giữa các loại hộ chiếu không chỉ nằm ở màu sắc trang bìa mà còn ở quyền lợi và phạm vi sử dụng của người được cấp.

• Hộ chiếu ngoại giao có bìa màu nâu đỏ gồm 48 trang, được cấp cho các cán bộ cấp cao trong bộ máy Nhà nước theo quy định tại Điều 8 của Luật Xuất nhập cảnh. Những người này được cử hoặc cho phép đi công tác nước ngoài theo nhiệm vụ chính thức. Loại hộ chiếu này do Cục Lãnh sự Bộ Ngoại giao hoặc Sở Ngoại vụ TP.HCM cấp trong nước. Ở nước ngoài, hộ chiếu ngoại giao có thể được cấp bởi các cơ quan đại diện ngoại giao của Việt Nam. Thời hạn của hộ chiếu ngoại giao dao động từ 1 đến 5 năm và có thể được gia hạn một lần, tối đa không quá 3 năm.
• Hộ chiếu công vụ có bìa màu xanh lá cây đậm cũng gồm 48 trang, dành cho cán bộ, công chức, viên chức nhà nước, lực lượng công an, quân đội và các đối tượng khác được nêu tại Điều 9 Luật Xuất nhập cảnh. Tương tự như hộ chiếu ngoại giao, hộ chiếu công vụ được cấp khi người sở hữu được cử đi công tác nước ngoài theo nhiệm vụ của Nhà nước. Cơ quan cấp phát và thời hạn hiệu lực cũng giống hộ chiếu ngoại giao: thời hạn từ 1 đến 5 năm, có thể gia hạn một lần không quá 3 năm.
• Hộ chiếu phổ thông là loại phổ biến nhất, cấp cho mọi công dân Việt Nam có nhu cầu ra nước ngoài vì mục đích du lịch, học tập, lao động, thăm thân,…. Hộ chiếu này có bìa màu xanh tím than. Cơ quan có thẩm quyền cấp là Phòng Quản lý xuất nhập cảnh Công an cấp tỉnh, Cục Quản lý xuất nhập cảnh (Bộ Công an), hoặc cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài. Tùy đối tượng mà hộ chiếu phổ thông có thời hạn khác nhau: người từ đủ 14 tuổi trở lên được cấp hộ chiếu có thời hạn 10 năm, không gia hạn; trẻ em dưới 14 tuổi được cấp hộ chiếu thời hạn 5 năm, cũng không được gia hạn. Ngoài ra, trong các trường hợp cần cấp hộ chiếu theo thủ tục rút gọn, thời hạn tối đa là 12 tháng và không được gia hạn với hình thức rút gọn gồm 12 trang thay vì 48 trang như thông thường.

Dựa theo mẫu hộ chiếu

Theo Điều 6 của Luật Xuất nhập cảnh công dân Việt Nam, hộ chiếu được chia thành hai mẫu: hộ chiếu gắn chip điện tử và hộ chiếu không gắn chip. Trong đó, hộ chiếu gắn chip chỉ được cấp cho người từ đủ 14 tuổi trở lên hoặc trong trường hợp cấp theo thủ tục rút gọn. Hộ chiếu không gắn chip có thể cấp cho mọi đối tượng, không giới hạn độ tuổi.

Có thể làm thủ tục cấp hộ chiếu ở đâu?

Công dân Việt Nam có thể làm thủ tục cấp hộ chiếu tại Phòng Quản lý Xuất nhập cảnh Công an cấp tỉnh hoặc thành phố trực thuộc Trung ương, tùy theo nơi thường trú hoặc tạm trú. Nếu đã có thẻ căn cước công dân gắn chip, bạn có thể nộp hồ sơ tại bất kỳ địa phương nào thuận tiện. Trường hợp đang sinh sống hoặc làm việc ở nước ngoài, công dân có thể thực hiện thủ tục xin cấp hộ chiếu tại các Đại sứ quán hoặc Tổng lãnh sự quán Việt Nam tại quốc gia sở tại.

Hiện nay, công dân Việt Nam có thể thực hiện thủ tục cấp hộ chiếu phổ thông có gắn chip online thông qua Cổng Dịch vụ công Bộ Công an. Với hình thức này, người dân chỉ cần điền thông tin, nộp hồ sơ điện tử và thanh toán lệ phí trực tuyến, sau đó hộ chiếu sẽ được gửi về tận nhà hoặc nhận tại cơ quan cấp theo lựa chọn, giúp tiết kiệm thời gian và công sức. Bạn cần có căn cước công dân gắn chip và tài khoản định danh để sử dụng dịch vụ.

Thời gian làm hộ chiếu phổ thông là bao lâu? Mất bao nhiêu tiền?

Theo quy định tại Điều 15 Luật Xuất nhập cảnh, thời gian cấp hộ chiếu phổ thông tại Việt Nam được chia như sau: nếu là cấp lần đầu, thời gian xử lý là 8 ngày làm việc; nếu cấp lại từ lần thứ hai trở đi, thời gian rút xuống còn 5 ngày làm việc. 

Trong một số trường hợp khẩn cấp (đi khám chữa bệnh, có thân nhân gặp nạn ở nước ngoài, lý do nhân đạo,…), thời gian xử lý có thể rút ngắn còn 3 ngày làm việc, do Cơ quan Quản lý xuất nhập cảnh Bộ Công an quyết định.

Về lệ phí, theo Thông tư 44/2023/TT-BTC và 25/2021/TT-BTC, mức phí cụ thể như sau: 

• 160.000 đồng cho cấp mới hộ chiếu.
• 320.000 đồng nếu hộ chiếu bị mất hoặc hỏng cần cấp lại.
• 80.000 đồng nếu cần cấp giấy xác nhận yếu tố nhân sự.

Tạm kết

Hy vọng rằng qua bài viết này, bạn đã hiểu rõ hơn về khái niệm hộ chiếu là gì, các loại hộ chiếu cũng như quy trình cấp mới và gia hạn. Việc nắm vững những thông tin này không chỉ giúp bạn chuẩn bị tốt hơn cho các chuyến đi nước ngoài mà còn đảm bảo các thủ tục hành chính được thực hiện một cách thuận lợi. Hãy ghi nhớ những lưu ý quan trọng để chuyến xuất ngoại của bạn diễn ra suôn sẻ và không gặp bất kỳ trở ngại nào!

Bạn đang tìm kiếm giải pháp sạc hiệu quả cho thiết bị di động khi đi công tác hay du lịch nước ngoài? Hãy truy cập ngay FPT Shop để sở hữu sạc dự phòng chất lượng cao. Với dung lượng mạnh mẽ, thiết kế nhỏ gọn cùng các tính năng an toàn vượt trội, sạc dự phòng tại FPT Shop sẽ đảm bảo thiết bị của bạn luôn đầy năng lượng suốt cả ngày. 

Sạc dự phòng

Xem thêm:

• Nên làm hộ chiếu gắn chip hay không gắn chip? Dưới đây là 5 điểm giống và khác nhau bạn cần biết!
• Hộ chiếu Việt Nam đi được bao nhiêu nước? Hộ chiếu mới có gì khác so với hộ chiếu cũ