Hướng dẫn cách tính phần trăm (%) chính xác và dễ hiểu nhất

Phần trăm là một khái niệm quan trọng trong toán học và cũng thường được sử dụng nhiều trong cuộc sống hàng ngày, giúp biểu thị một giá trị nào đó so với tổng thể. Vì vậy, việc biết cách tính phần trăm là rất cần thiết và hữu ích. Trong bài viết này, FPT Shop sẽ giúp bạn tìm hiểu về cách tính phần trăm kèm các ví dụ chi tiết.

Tỷ lệ phần trăm là gì và có ý nghĩa ra sao?

Tỷ lệ phần trăm thường được sử dụng để thể hiện kích thước tương đối của một đại lượng so với đại lượng khác, trong đó chúng ta chuyển đổi mẫu số thành 100. Nói rõ hơn, số 1 thường tượng trưng cho phần tương ứng hoặc phần có sự thay đổi so với số 2.

• Ví dụ 1: 50/100 = 50% hoặc 2/100 = 2%.
• Ví dụ 2: Bạn có 100.000đ và lãi suất tăng thêm 5.000đ thì tổng số tiền sẽ tăng thêm 5.000/10.000 = 0,05 so với lần đầu. Nếu phải biểu thị dưới dạng phần trăm thì có thể nói số tiền 100.000 đồng này có thêm lãi suất là 5%.

Trong toán học, tỷ lệ phần trăm là một tỷ lệ được biểu thị dưới dạng phân số luôn có mẫu số là 100. Ngoài ra, tỷ lệ phần trăm còn được biểu thị dưới các dạng khác bằng ký hiệu % mà các bạn hay thấy như 1%, 5% và 10%.

Điều đặc biệt là tỷ lệ phần trăm không có đơn vị đo lường. Bạn sẽ thường thấy tỷ lệ phần trăm được sử dụng để so sánh giữa một con số này so với một con số khác.

Cách tính phần trăm cơ bản nhanh nhất

Ngoài việc sử dụng máy tính, để tính phần trăm bạn chia tử số (số phần) cho mẫu số (tổng số) rồi nhân kết quả với 100. 

Công thức tổng quát là: (Giá trị cần tính / Tổng giá trị) * 100%.

Ví dụ: Trong một giỏ trái cây có tổng cộng 50 trái, trong đó có riêng 20 trái táo, thì tỉ lệ phần trăm của táo là: (20 / 50) * 100% = 40%.

Có nhiều trường hợp sử dụng cách tính phần trăm khác, ví dụ như:

• Tính phần trăm của một số so với tổng: (Số cần tính / Tổng) * 100%.
• Tính phần trăm tăng hoặc giảm: ((Giá trị mới - Giá trị cũ) / Giá trị cũ) * 100%.
• Tính phần trăm giảm giá: (Số tiền giảm / Giá gốc) * 100%.
• Tính phần trăm hoàn thành: (Số lượng đã hoàn thành / Số lượng cần đạt) * 100%.

Ngoài ra, bạn có thể sử dụng các công cụ trực tuyến để tính phần trăm một cách nhanh chóng và dễ dàng. Dưới đây là công thức tính phần trăm cụ thể trong từng trường hợp kèm ví dụ minh họa để bạn dễ hiểu hơn.

Cách tính phần trăm của một số

Để tính phần trăm của một số, các bạn sử dụng số đó chia cho 100 rồi nhân kết quả với số phần trăm. Hoặc các bạn có thể lấy số đó nhân với số phần trăm rồi chia cho 100.

Công thức: A x a% = A : 100 x a

Ví dụ: Một công xưởng có một cuộn vải dài 300 mét, người ta cắt đi 30% chiều dài cuộn vải đó. Hỏi chiều dài cuộn vải đó còn lại bao nhiêu?

Đáp án:

Chiều dài cuộn vải đó bị cắt là: 30% × 300 = 90 mét.

Chiều dài của cuộn vải còn lại là: 300 – 90 = 210 mét.

Cách tính phần trăm của 2 hoặc nhiều số

Cách tính phần trăm của hai số a và b là lấy số a chia số b rồi nhân với 100. Sau kết quả thu được là phần trăm (%).

Công thức tính phần trăm tổng quát cách tính phần trăm của 2 số: a (%) = a/b×100 (%)

Ví dụ: 1 trận bóng đá có 22 cầu thủ. Trong số đó có 5 màu vàng và 17 màu trắng. Tỷ lệ cầu thủ vàng trên tổng số là bao nhiêu?

Đáp áp: Tỷ lệ cầu thủ vàng so với tất cả cầu thủ trên sân là: (5 : 22) x 100 = 22,72%. Trả lời: 22,72% cầu thủ vàng so với tổng số cầu thủ trên sân.

Cách tính phần trăm tăng trưởng

Một khái niệm rất quen thuộc trong kinh tế học mà có thể bạn đã từng nghe đến là tỷ lệ tăng trưởng. Vậy tốc độ tăng trưởng là gì? Mức độ tăng trưởng sẽ cho thấy tốc độ phát triển của một công ty, doanh nghiệp hay nền kinh tế đang tăng/ suy giảm/ đứng yên so với các quý,mùa hay năm trước.

Công thức tính phần trăm tăng trưởng: 

Phần trăm tăng trưởng = ((Doanh thu năm nay - Doanh thu năm trước)/ Doanh thu năm trước) x100

Ví dụ: Doanh thu của công ty năm 2022 là 50 tỷ đồng, năm 2021 là 35 tỷ đồng. Vậy tốc độ tăng trưởng của công ty này là: ((50-35)/ 35)*100 = 42,86%.

Lưu ý: Tốc độ tăng trưởng có thể có giá trị âm vì lợi nhuận của giai đoạn hiện tại có thể thấp hơn giai đoạn trước, hiện tượng này được gọi đó là tốc độ tăng trưởng giảm dần hoặc thấp hơn.

Cách tính phần trăm hoàn thành công việc

Đôi khi chúng ta cũng cần biết cách tính phần trăm hoàn thành để ước tính tỷ lệ phần trăm công việc đã xong. Hiện công thức này cũng đã được cập nhật để tính tỷ lệ hoàn thành dự kiến ​​của công trình, tạo điều kiện thuận lợi cho việc lập kế hoạch tương lai.

Phần trăm công việc đã hoàn thành = (Số công việc đã hoàn thành/ Số công việc cần hoàn thành ban đầu) x 100

Ví dụ: Một cô thợ may được yêu cầu may 50 chiếc áo sơ mi một tháng, cô ấy may được 20 chiếc áo sơ mi. Vậy tỷ lệ hoàn thành của cô ấy  là: (20/50) x 100 = 40%.

Cách tính phần trăm trong Excel

Hiện nay bạn có thể tính toán tỷ lệ phần trăm bằng các phần mềm hay trang web như Excel, Google Sheet,... Điều này  giúp  tiết kiệm nhiều thời gian, công sức, đặc biệt hạn chế nhiều sai sót khi xử lý lượng dữ liệu lớn. Hãy xem bên dưới một thủ thuật để tính phần trăm được thực hiện bằng Excel.

Ví dụ KPI hàng tháng của mọi nhân viên bán hàng là 100 chiếc điện thoại. Sau một tháng, hãy tính tỷ lệ phần trăm KPI đạt được của từng nhân viên.

Bước 1: Đầu tiên, bạn tạo bảng tổng hợp số lượng điện thoại đã bán ra của các nhân viên bán hàng. 

Bước 2: Tiếp theo các bạn nhập công thức tính phần trăm vào ô % Hoàn thành.

Bước 3: Nếu muốn kết quả ở dạng phần trăm thì bôi đen các ô bạn muốn rồi nhấn chuột phải chọn Format Cells.

Bước 4: Lúc này hộp thoại Format Cells sẽ xuất hiện các bạn chọn Percentage ở phần Number. 

Bước 5: Điều chỉnh số hàng thập phân bạn muốn bằng cách chọn điều chỉnh Decimal places.

Bước 6: Cuối cùng nhấn OK là xong.

Cách tính phần trăm tiền lương

Để  tính toán chính xác tỷ lệ phần trăm lương tăng bạn có thể dùng công thức sau :

% Lương tháng = (Lương cơ bản + Tiền thưởng, phụ cấp có thể có/ Số ngày làm việc thực tế) x 100

Lưu ý là bạn phải chuyển đổi kết quả thành số thập phân. Ví dụ: Kết quả là 15%, nếu lương  tháng của bạn là 20.000.000 đồng thì sẽ tăng 15% so với mức lương cũ là 17.000.000 đồng, hay nói một cách đơn giản là 15% là phần trăm tăng thêm trên lương của bạn.

Cách tính phần trăm tăng giá, giảm giá

Cách tính phần trăm tăng giá

Phần trăm tăng giá = [(Giá đã tăng – Giá cũ)/Giá cũ] x 100

Ví dụ: Bạn mua một đôi giày với giá 300.000 đồng, đến tháng sau đôi giày tăng lên 400.000 đồng. Vậy đôi giày đã tăng 25% theo công thức như sau:

[(400000 – 300000)/400000]*100)= 25%.

Cách tính phần trăm giảm giá

Phần trăm giảm giá = [(Giá gốc – Giá sau giảm)/Giá gốc] x 100

Ví dụ: Bạn mua một cái áo giá 500.000 đồng, đến tháng sau, cái áo giảm giá xuống còn 250.000 đồng. Vậy cái áo đã giảm giá 50% theo công thức tính như sau:

[(500000 – 250000)/500000]*100 = 50%.

Cách tính phần trăm lãi suất ngân hàng

Việc sử dụng công thức tỷ lệ phần trăm để tính lãi suất sẽ giúp bạn lựa chọn được mức lãi suất  ngân hàng phù hợp và tốt nhất cho mình.

Ví dụ: Bạn A gửi 200.000.000 đồng vào Ngân hàng B với lãi suất 5%/năm. Lãi suất gửi tiết kiệm hàng tháng là 5% trên 12 tháng. Vậy tiền lãi hàng tháng của anh A là: 200.000.000 x 5%/12 = 833.333,33 đồng.

Tuy nhiên, đây chỉ là công thức tính lãi tiền gửi ngân hàng đơn giản. Số tiền lãi thực tế bạn nhận được tùy thuộc vào lãi suất của từng ngân hàng và hình thức tính lãi (lãi đơn, lãi kép, lãi trả cuối kỳ hoặc lãi hàng tháng, hàng quý,…). Nhưng dù tính cách thế nào thì vẫn dựa theo công thức mẫu chung ban đầu. Cũng như việc vay vốn ngân hàng, việc tính lãi vay giúp xác định được ngân hàng nào phù hợp với nhu cầu.

Công thức tính lãi (khi vay) như sau: Tiền lãi = Số tiền ban đầu x % Lãi vay

Ví dụ: Bạn A mượn ngân hàng 50.000.000 đồng với lãi suất 9%/năm (12 tháng). Như vậy, số tiền lãi hàng tháng người A phải trả cho ngân hàng  là: 50.000.000 x (9%/12) = 375.000 đồng.

Cách tính phần trăm tiền thuế

Các bạn có thể tham khảo cách tính phần trăm % tiền thuế theo công thức dưới đây:

Số tiền thuế thu nhập cá nhân (TNCN) phải đóng = Thu nhập chịu thuế TNCN x 20%

Chú ý: Thu nhập chịu thuế TNCN = Tổng thu nhập - Thu nhập không phải chịu thuế - Thu nhập miễn thuế.

Cách tính phần trăm lợi nhuận

Công thức tính phần trăm lợi nhuận trong kinh doanh: Phần trăm lợi nhuận = [(Doanh thu - Chi phí) / Doanh thu] x100%

Ví dụ: một doanh nghiệp có doanh thu là 100 triệu đồng và chi phí là 80 triệu đồng. Tỷ lệ phần trăm lợi nhuận của doanh nghiệp này là bao nhiêu?

Đáp án: Phần trăm lợi nhuận = (100-80)/100*100 = 20%

Các dạng bài tập toán tính tỷ lệ phần trăm

Các bài tập toán học liên quan đến tính toán tỷ lệ phần trăm bao gồm cộng, trừ, nhân và chia. Chúng ta làm tương tự như số tự nhiên hay số thập phân và thêm ký hiệu phần trăm (%) vào bên phải kết quả.

Các bài tập ví dụ ứng dụng cách tính tỷ lệ phần trăm

Trong nội dung trên chúng ta đã tìm hiểu các công thức tính phần trăm đơn giản và nhanh chóng. Hãy cùng thực hành các bài tập tính phần trăm dưới đây để dễ hiểu hơn nhé!

Bài tập 1: Một người nông dân có 200 kg măng tươi sau khi phơi khô nhẹ hơn 30 kg. Trong đó hàm lượng nước của măng tươi là 20%. Tính phần trăm nước trong măng khô?

Lời giải:

Lượng nước ban đầu có trong 200 kg măng tươi: 200/100 x 20 = 40 (kg). Lượng nước còn lại trong 170 kg măng khô: 40 - 30 = 10 (kg). Tính phần trăm nước trong măng khô như sau: Lượng nước còn lại trong măng khô/số măng khô x 100. Ta tính được: 10/170 x 100 = 5,88%.

Bài tập 2: Một cửa hàng thời trang tính toán rằng nếu giảm giá quần áo mùa đông 5% thì doanh số bán hàng sẽ tăng 30%. Chủ cửa hàng nhận được nhiều hay ít tiền sau khi thực hiện chương trình giảm giá so với khi không thực hiện chương trình giảm giá? Tính phần trăm lợi nhuận tăng lên?

Lời giải:

Giả sử ước tính số lượng quần áo bán ra, giá cả và số tiền thu được là 100% nếu không có chương trình giảm giá.

• Tỷ lệ giá mới so với giá cũ là: 100% - 5% = 95%.
• Tỷ lệ sản phẩm bán được sau giảm giá so với khi chưa giảm giá là: 100% + 30% = 130%.
• Doanh thu thu được sau chương trình giảm giá so với khi không thực hiện giảm giá là: 95% x 130% = 123,5%.
• % Lợi nhuận gia tăng = 123,5% - 100% = 23,5%.

Tổng kết

Việc nắm vững cách tính phần trăm sẽ giúp bạn hiểu rõ dễ dàng đưa ra nhiều quyết định chính xác trong cuộc sống hằng ngày. Hy vọng qua bài viết này của FPT bạn đã biết vận dụng cách tính phần trăm để giải quyết những công việc hay việc học cho bản thân!

Xem thêm:

• Cách tính phần trăm lãi suất vay ngân hàng chính xác nhất
• Vai trò và cách tính phần trăm trong Excel chuẩn xác
• Hướng dẫn tính thuế TNCN bằng Excel rõ ràng tránh nhầm lẫn khi lập bảng lương

Nếu bạn cần cập nhật phần mềm Microsoft Office mới để tiện cho việc tính phần trăm, hãy tham khảo tại đây:

• Phần mềm Microsoft Office