Mâm cỗ ngon miền bắc gồm những gì? Điểm danh 7 món chuẩn vị xưa, đậm đà bản sắc

Đối với người miền Bắc, mâm cỗ vào các dịp lễ, Tết đóng vai trò hết sức quan trọng nên luôn được các gia đình chăm chút kỹ lưỡng. Điều này thể hiện cho nếp sống, văn hóa và lòng thành kính của con cháu với tổ tiên, các bề trên. Ngày nay, tùy theo nhu cầu và sở thích của từng gia đình mà mỗi mâm cỗ ngày càng phong phú, đặc sắc hơn. Tuy nhiên, mâm cỗ ngon miền Bắc chuẩn vị xưa không thể nào thiếu đi những món ăn đặc biệt dưới đây.

7 món chuẩn vị xưa, đậm đà bản sắc trong mâm cỗ ngon miền Bắc

Gà luộc

Mâm cỗ ngon của miền Bắc không thể nào thiếu đi món gà luộc. Không chỉ là lễ vật bắt buộc khi dâng cúng, đĩa gà luộc còn thể hiện sự thịnh soạn cho bữa ăn, nhất là khi nhà có khách quý ghé thăm. Trong văn hóa tín ngưỡng của người miền Bắc nói riêng và người Việt Nam nói chung, ý nghĩa của món gà luộc còn tượng trưng cho một cuộc sống ấm no, an khang, thịnh vượng.

Thông thường, gà sẽ được luộc nguyên con, giữ nguyên hình dáng đẹp mắt hoặc chặt miếng đều tay, xếp ngay ngắn trên đĩa để dâng cúng gia tiên. Đĩa gà vàng óng, da căng bóng, thơm nức mùi lá chanh không chỉ “ghi điểm” về độ thẩm mỹ mà còn là minh chứng cho sự thành tâm, cung kính của gia chủ khi bày biện mâm cỗ dâng tổ tiên.

Gà luộc được xem là món ăn "phải có" trong mâm cỗ người miền Bắc vào các dịp giỗ chạp, ma chay, cưới hỏi hay lễ Tết. Nhiều người cho rằng, đầu năm mới ăn gà luộc sẽ giúp gia đình có một năm mới thuận buồm, xuôi gió.

Giò lụa

Giò lụa hay chả lụa làm từ 2 nguyên liệu cơ bản là thịt nạc thăn lợn giã nhuyễn kết hợp cùng nước mắm ngon, gói trong lá chuối tươi, buộc chặt tay rồi luộc chín. Đây cũng là một trong những món ăn truyền thống không thể thiếu trên mâm cỗ ngon của người miền Bắc.

Khi bày cỗ giò lụa thường được thái theo khoanh, chia thành miếng gọn gàng, trông đẹp mắt và dễ gắp. Không chỉ mang hương vị thơm ngon, bùi dai, giò lụa còn thể hiện cho ý nghĩa của sự tròn đầy, sung túc. Đây chính là biểu tượng của phúc lộc, phú quý.

Xôi

Bên cạnh gà luộc, giò thì xôi cũng là một phần không thể thiếu trong mâm cỗ người Bắc các dịp quan trọng. Theo đó, món xôi tượng trưng cho sự kết nối, gắn bó và bền chặt. Tùy theo từng dịp trọng đại như Tết nguyên đán, giỗ chạp, cưới hỏi hay hiếu hỷ, các gia đình có thể chọn xôi gấc đỏ để tượng trưng cho may mắn; xôi đỗ xanh béo bùi thể hiện cho sự ấm cúng, no đủ hay xôi vò thơm dẻo từng hạt mang ý nghĩa của sự sung túc, trọn vẹn.

Món xôi ngon là khi được nấu từ gạo nếp cái hoa vàng dẻo thơm, đồ kỹ sao cho hạt xôi chín mềm mà không nát, bóng mượt mà không dính tay. Mùi thơm nhẹ nhàng của xôi góp phần khiến mâm cỗ miền Bắc thêm phần hấp dẫn.

Nem rán

Nem rán hay còn gọi là chả giò là món ăn đậm đà hương vị truyền thống, thường xuyên xuất hiện trong mâm cỗ của người miền Bắc. Món nem với lớp vỏ ngoài vàng giòn rụm, bên trong là nhân thịt heo, mộc nhĩ, miến cùng cà rốt, su hào băm nhuyễn, chấm cùng nước chấm chua ngọt từ lâu đã là món ăn "quốc hồn, quốc túy".

Nem rán không chỉ thơm ngon, hấp dẫn mà còn mang ý nghĩa của sự sum vầy, đoàn kết trong gia đình. Khi bày lên mâm cỗ, nem rán thường được cắt miếng vừa ăn, xếp gọn gàng để tạo điểm nhấn hấp dẫn cho mâm cỗ truyền thống.

Miến nấu lòng mề gà

Miến dong chín tới mềm mà vẫn dai, lòng mề gà vừa vị, mộc nhĩ giòn sần sật cùng nước dùng ngọt thanh chính là một món ăn đơn giản lại dễ làm hài lòng khẩu vị. Không chỉ đơn thuần là một món ăn ngon, miến nấu lòng gà còn mang ý nghĩa của sự no đủ, đầy đặn trong văn hóa ẩm thực miền Bắc. Món ăn này thể hiện cho mong muốn, tâm nguyện của gia đình luôn khỏe mạnh, vui vẻ, sung túc.

Món canh này được bày biện gọn gàng trong bát nhỏ, góp phần làm phong phú và hoàn thiện hơn mâm cỗ miền Bắc truyền thống. Ngày nay, miến nấu lòng mề gà không còn chỉ xuất hiện trong các dịp trọng đại mà còn trở thành món ăn sáng thơm ngon, đầy đủ dinh dưỡng.

Chè kho

Đây là món ăn rất phổ biến trong các mâm cỗ cúng tổ tiên, nhất là tại các gia đình miền Bắc vào ngày rằm, mồng một đầu tháng hay các ngày lễ, Tết. Chè kho mang ý nghĩa của sự ngọt ngào, viên mãn và được đánh giá là một nét đặc trưng không thể thiếu trong văn hóa ẩm thực truyền thống.

Việc dâng chè kho lên bàn thờ tổ tiên là cách để con cháu thể hiện lòng biết ơn, tưởng nhớ cũng như nguyện cầu ông bà, tổ tiên phù hộ cho bình an, may mắn. Sau khi dâng cúng, vị chè kho beo béo quyện hòa trong nước cốt dừa, khiến ai nấy thưởng thức đều yêu thích.

Dưa hành

Dưa hành là món ăn kèm luôn có mặt trong mâm cỗ của người dân Bắc. Món ăn dân dã dễ làm này ấy vậy mà giúp giải ngấy hiệu quả khi tạo sự cân bằng vị giác giữa các món mặn, béo trên mâm cỗ. Đây còn là món góp phần giữ gìn sự hài hòa âm dương trong ẩm thực, mang ý nghĩa thanh lọc, giúp cơ thể nhẹ nhàng, khoan khoái hơn.

Sự xuất hiện của dưa hành trong mâm cỗ miền Bắc thể hiện sự biết ơn đối với thiên nhiên khi mang đến các sản phẩm nông nghiệp cao. Dưa hành ăn kèm giò chả giúp bữa ăn thêm đậm đà, dễ ăn.

Cách trang trí mâm cỗ ngon miền Bắc

Bên cạnh việc chú trọng đến thực đơn món ăn trong mâm cỗ ngon miền Bắc, cách trang trí mâm cỗ cũng cần được chú trọng để tạo nên một tổng thể hài hòa và ấn tượng, cụ thể:

• Sắp xếp đối xứng, hài hòa: Các món ăn chính thường được bày ở trung tâm, các món phụ và món ăn kèm sẽ đặt xung quanh theo hình tròn hoặc hình vuông. Điều này không chỉ thể hiện cho sự hài hòa về mặt thẩm mỹ mà còn mang ý nghĩa của sự đầy đủ, trọn vẹn.
• Đề cao tính thẩm mỹ: Mâm cỗ của miền Bắc không chỉ hấp dẫn, ngon miệng mà còn cần đẹp mắt, ấn tượng. Chẳng hạn, xôi sẽ được đổ vào khuôn tròn, trang trí thêm hạt mè rang; gà luộc được xếp theo dáng "gà chầu" để thể hiện cho sự uy nghi, sung túc.
• Đồng điệu màu sắc: Mâm cỗ ngon miền Bắc luôn có sự kết hợp đầy đủ giữa gam màu: xanh (bánh chưng hoặc rau củ luộc), đỏ (xôi gấc), vàng (gà luộc, chè kho), trắng (giò lụa), nâu (các món kho mặn). Sự phối hợp này không chỉ tạo sự bắt mắt mà còn mang ý nghĩa cân bằng âm dương.
• Đủ số lượng món ăn: Mâm cỗ miền Bắc thường gồm 4 bát và 4 đĩa để tượng trưng cho tứ trụ và bốn mùa. Vào dịp đặc biệt có thể tăng lên 6 bát, 6 đĩa hoặc 8 bát, 8 đĩa để thể hiện sự sung túc, tròn đầy.

Tạm kết

Mâm cỗ ngon miền Bắc không chỉ là một bữa ăn truyền thống mà còn là biểu tượng văn hóa, sự đoàn kết gia đình và lòng thành kính với tổ tiên. Với sự đa dạng và ý nghĩa trong từng món ăn, mong rằng mỗi người sẽ hiểu và trân trọng hơn những giá trị quý báu.

Việc bếp núc sẽ trở nên đơn giản hơn khi bạn trang bị đầy đủ các thiết bị nhà bếp hiện đại, cao cấp. Tham khảo ngay các sản phẩm mới đang được bán tại cửa hàng FPT Shop hoặc tại đường link dưới đây:

• Thiết bị nhà bếp

Xem thêm:

• Mâm cỗ cúng giỗ: Gợi ý chuẩn bị thực đơn truyền thống và hiện đại tươm tất để thể hiện lòng kính trọng với tổ tiên
• Mâm cỗ Trung Thu gồm có những gì? Tìm hiểu ý nghĩa và bí quyết để chuẩn bị mâm cỗ đẹp mắt