Dấu hiệu rơ le nồi cơm điện hỏng, nguyên nhân và cách thay thế an toàn, đúng chuẩn

Nồi cơm điện, thiết bị gia dụng quen thuộc, có mặt ở hầu hết các căn bếp của gia đình Việt. Tuy nhiên, sau một thời gian sử dụng, thiết bị có thể gặp nhiều sự cố, trong đó có rơ le. Vậy đâu là dấu hiệu rơ le nồi cơm điện hỏng? Cùng FPT Shop tìm hiểu để sớm phát hiện và có phương án sửa chữa, thay mới kịp thời.

Rơ le nồi cơm điện - Cấu tạo và nguyên lý hoạt động

Rơ le nồi cơm điện là gì?

Rơ le là một bộ phận có vai trò quan trọng trong hệ thống điều khiển nhiệt độ của nồi cơm điện. Thiết bị này được đặt ở vị trí trung tâm của mâm nhiệt, phía dưới đáy nồi.

Nhiệm vụ của rơ le là cảm nhận nhiệt độ trong nồi và điều chỉnh quá trình nấu cơm. Khi nhiệt độ đạt đến mức chuẩn, rơ le sẽ tự chuyển chế độ từ Cook (nấu) sang Warm (giữ ẩm). Nếu nhiệt độ vượt ngưỡng an toàn, linh kiện này còn ngắt điện để tránh hiện tượng chập cháy.

Cấu tạo rơ le nhiệt

Rơ le nồi cơm điện gồm các thành phần chính dưới đây:

• Tấm kim loại kép được làm từ 2 lớp kim loại có hệ số giãn nở khác nhau.
• Lò xo nhiệt tạo áp lực, độ nhạy cho cảm biến.
• Tiếp điểm điện đảm nhận chức năng đóng ngắt mạch điện theo nhiệt độ nồi.
• Lớp vỏ bảo vệ, chống ẩm, bụi bẩn cho các thành phần bên trong.

Nguyên lý hoạt động

Rơ le hoạt động theo nguyên lý cảm biến nhiệt độ thông qua sự giãn nở của tấm kim loại kép. Khi nhiệt độ đạt khoảng 100 - 103 độ C, thiết bị sẽ tự động ngắt mạch điện chính, chuyển từ chế độ nấu sang chế độ giữ ấm với công suất thấp hơn.

Dấu hiệu rơ le nồi cơm điện hỏng thường gặp

Có thể nói, rơ le quyết định đến thời điểm cơm chín nên khi bị hư, nồi cơm điện sẽ có một số dấu hiệu sau:

Cơm chín không đều

Đây là dấu hiệu rơ le nồi cơm điện hỏng rõ ràng nhất, đặc biệt thường gặp ở nồi cơm cơ. Cơm có thể bị cháy ở đáy nhưng phía bên trên thì vẫn còn sống hoặc chưa chín hoàn toàn, chỗ sống chỗ nhão. Điều này cho thấy rơ le hoạt động kém, điều chỉnh nhiệt độ không ổn định, khiến quá trình nấu bị ngắt quãng.

Nhảy nút sớm hoặc muộn

Rơ le bị hỏng, cảm biến sai lệch khiến cho nồi vừa nấu được vài phút đã nhảy sang chế độ Warm khiến cơm còn sống, sượng, nước chưa cạn. Có trường hợp rơ le lại không ngắt điện khi nhiệt độ đạt mức tiêu chuẩn, nhảy nút muộn khiến nồi đã nấu xong nhưng không bật sang Warm hoặc tiếp tục đun nóng làm cơm bị khô, cháy đáy.

Nồi cơm không nóng

Nồi cơm điện không nóng dù đã cắm điện, bấm nút nấu thì bạn cũng cần kiểm tra rơ le. Bởi đây là một trong những dấu hiệu rơ le nồi cơm điện hỏng, kẹt ở trạng thái ngắt, không cho dòng điện truyền tới mâm nhiệt.

Nồi nóng bất thường hoặc có mùi khét

Trường hợp nguy hiểm là vỏ nồi nóng hơn bình thường, thậm chí là có mùi khét nhẹ khi nấu. Tình trạng này có thể là do rơ le không ngắt điện đúng lúc, tiềm ẩn nguy cơ chập cháy nếu tiếp tục sử dụng.

Nguyên nhân dẫn đến rơ le nồi cơm điện bị hư

Có nhiều nguyên nhân khiến cho rơ le bị hỏng, từ yếu tố thời gian cho đến thói quen sử dụng sai cách.

Hao mòn tự nhiên

Sau khoảng 3 - 5 năm sử dụng, dưới tác động của thời gian, các bộ phận trong rơ le có thể bị mòn, oxi hóa hoặc giảm độ nhạy.

• Tấm kim loại kép không còn khả năng giãn nở đều, dẫn tới tình trạng cảm biến nhiệt không chính xác.
• Lò xo nhiệt bị yếu đi, giảm áp lực cần thiết khiến tiếp điểm hoạt động không ổn định.
• Tiếp điểm điện bị ăn mòn không còn tiếp xúc tốt như trước, gây ra hiện tượng cháy xém, không dẫn điện.

Đáy nồi cong vênh

Đáy nồi cong vênh khiến khoảng cách giữa mâm nhiệt và đáy nồi tăng lên, giảm khả năng truyền nhiệt. Điều này làm cho rơ le không nhận được đủ nhiệt để cảm biến chính xác, khiến nồi nhảy nút sớm hoặc không nhảy. Không những vậy, đáy nồi không phẳng, áp lực phân bố đến rơ le không đều có thể gây hỏng cơ học.

Vệ sinh nồi không đúng cách

Một trong các nguyên nhân làm xuất hiện dấu hiệu rơ le nồi cơm điện hỏng đó là do vệ sinh sai cách. Nhiều người khi vệ sinh thường xịt nước trực tiếp vào phần mâm nhiệt khiến nước có thể chảy vào khe hở, tiếp xúc với rơ le. Ngoài ra, việc không lau khô hoàn toàn sau khi vệ sinh sẽ tạo điều kiện cho độ ẩm xâm nhập thúc đẩy quá trình oxy hóa, ăn mòn diễn ra nhanh hơn.

Thói quen nấu sai cách

Một số thói quen xấu làm rơ le nồi cơm điện nhanh hỏng hơn:

• Cho quá ít hoặc quá nhiều nước: Với lượng nước quá ít sẽ khiến nhiệt độ tăng quá nhanh, vượt ngưỡng an toàn, gây stress nhiệt cho rơ le. Nhưng nếu lượng nước quá nhiều, thời gian nấu kéo dài, rơ le phải hoạt động liên tục trong thời gian dài.
• Nấu liên tục nhiều mẻ: Việc nấu cơm liên tục nhiều mẻ không để nồi nghỉ ngơi cũng là nguyên nhân khiến rơ le bị quá tải. Nhiệt độ luôn ở mức cao liên tục sẽ giảm tuổi thọ của các bộ phận bên trong.
• Nhấn nút nấu nhiều lần: Nhiều người để tạo cơm cháy hoặc nấu các món hầm thường ép nút nhiều lần. Điều này khiến lò xo cảm biến bị giãn, mất đàn hồi, rơ le sẽ nhảy sớm hoặc muộn.

Nguồn điện không ổn định

Điện áp không ổn định cũng là một trong các lý do gây hỏng rơ le.

• Điện áp cao hơn định mức sẽ phát nóng quá mức và có thể đốt cháy các bộ phận bên trong rơ le.
• Điện áp thấp lại khiển rơ le không thể hoạt động đúng chức năng. Từ đó dẫn đến việc tiếp điểm không đóng hoặc mở hoàn toàn, dễ gây ra hiện tượng cháy xém do tia lửa điện.

Linh kiện kém chất lượng

Một số nồi cơm điện giá rẻ dùng rơ le kém chất lượng, không đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn kỹ thuật rất nhanh xuống cấp, hư hỏng. Với lớp vỏ bảo vệ không tốt, độ ẩm dễ dàng xâm nhập vào bên trong, gây oxi hóa. Các chi tiết bên trong cũng không được gia công một cách chính xác, hoạt động vì vậy mà thiếu đi sự ổn định.

Hướng dẫn chi tiết cách thay rơ le nồi cơm điện

Khi nào cần thay rơ le nồi cơm điện?

Không phải cứ liên quan đến rơ le là phải thay mới. Nếu rơ le chỉ bị kẹt nhẹ, tiếp điểm bẩn hoặc lò xo yếu nhưng chưa gãy, bạn hoàn toàn có thể lựa chọn phương án sửa chữa. Tuy nhiên, nếu nồi đã sử dụng quá lâu, trên 5 năm, rơ le đã quá cũ hoặc bị cháy, không còn khả năng đóng ngắt thì bạn nên thay mới.

Quy trình các bước thay rơ le

Sau khi nhận thấy có dấu hiệu rơ le nồi cơm điện hỏng và muốn thay mới, bạn hãy thực hiện theo quy trình các bước dưới đây:

Chuẩn bị dụng cụ

Để quá trình tháo và lắp rơ le mới cho nồi cơm điện diễn ra nhanh chóng, suôn sẻ, trước khi bắt tay vào làm, bạn cần chuẩn bị các dụng cụ sau:

• Tua vít phù hợp với loại ốc vít trên nồi.
• Đồng hồ vạn năng để kiểm tra.
• Rơ le mới đúng loại, có cùng thông số kỹ thuật.
• Găng tay cách điện.

Ngắt kết nối điện

Đầu tiên, bạn cần rút phích cắm điện ra khỏi ổ cắm và để nồi nguội hoàn toàn nếu vừa sử dụng xong. Sau đó, bạn bỏ ruột nồi cơm ra ngoài, làm sạch khu vực làm việc, đeo găng tay cách điện để bảo vệ.

Thảo vỏ nồi cơm

• Lật ngược nồi cơm lại, dùng tua vít tháo các con vít ở đáy.
• Thận trọng tháo phần vỏ đáy để tiếp cận được với phần mâm nhiệt.
• Quan sát các dây nối từ rơ le đến mạch điện chính và có thể chụp ảnh lại để có thể lắp đặt lại cho đúng.

Tháo rơ le cũ

• Cẩn thận tháo từng dây nối với rơ le.
• Tháo ốc vít hoặc kẹp giữa rơ le trên mâm nhiệt của nồi cơm điện.
• Nhẹ nhàng lấy rơ le cũ ra khỏi vị trí, tránh làm ảnh hưởng đến các linh kiện khác.

Lắp đặt rơ le mới

• Đặt rơ le mới vào đúng vị trí rơ le cũ vừa lấy ra rồi dùng vít hoặc kẹp giữ để cố định lại rơ le.
• Nối các dây điện với rơ le mới theo vị trí như cũ, bạn có thể tham khảo ảnh chụp để tránh nhầm lẫn.
• Sử dụng đồng hồ vạn năng để kiểm tra khả năng đóng - ngắt mạch của rơ le mới.

Lắp lại vỏ nồi và kiểm tra

• Lắp lại vỏ nồi cơm với quy tắc chi tiết nào tháo sau thì lắp trước và ngược lại.
• Cắm dây nguồn và bật nồi ở chế độ không có gạo để xem mâm nhiệt có nóng lên hay không.
• Nấu thử một nồi cơm để đánh giá hoạt động tổng thể của thiết bị sau khi thay rơ le mới.

Lưu ý cần nhớ khi thay rơ le

• Nguyên tắc an toàn: Đảm bảo ngắt điện hoàn toàn trước khi thao tác và không thực hiện khi tay ướt. Đồng thời sử dụng các dụng cụ cách điện, thiết bị bảo hộ cá nhân.
• Linh kiện thay thế: Rơ le thay thế phải là hàng chính hãng hoặc có chất lượng tương đương. Dùng linh kiện chất lượng kém có thể gây hư hỏng nghiêm trọng hơn.
• Yêu cầu kỹ thuật: Thực hiện đúng quy trình, thao tác cẩn trọng bởi chỉ một sai sót nhỏ cũng có thể gây nguy hiểm hoặc hỏng hóc thiết bị.
• Vấn đề bảo hành: Nếu sản phẩm vẫn còn trong thời hạn bảo hành thì khi thấy dấu hiệu rơ le nồi cơm điện hỏng, bạn nên liên hệ với trung tâm bảo hành. Việc tự ý sửa chữa có thể làm mất bảo hành của nhà sản xuất.

Bí quyết kéo dài tuổi thọ rơ le nồi cơm điện

Để rơ le nồi cơm điện bền hơn, ít hư hỏng, bạn nên:

• Vệ sinh mâm nhiệt và khu vực xung quanh rơ le thường xuyên.
• Nấu đúng cách với tỷ lệ nước và gạo phù hợp.
• Không để nồi hoạt động liên tục, nấu quá nhiều mẻ thời gian dài.
• Tránh để nồi bị va đập mạnh, lau khô đáy nồi trước khi cho vào.
• Rút phích khỏi ổ điện khi không sử dụng.

Kết luận

Hy vọng qua chia sẻ trên, bạn sẽ nắm bắt được dấu hiệu rơ le nồi cơm điện hỏng và có hướng khắc phục kịp thời. Trong trường hợp rơ le hỏng nặng, nồi dùng lâu năm hoặc chi phí sửa chữa tốn kém, việc thay mới nồi cơm điện sẽ là lựa chọn an toàn và tiết kiệm hơn về lâu dài.

Tại FPT Shop có rất nhiều mẫu nồi cơm điện chính hãng đến từ các thương hiệu uy tín, thiết kế hiện đại, công nghệ nấu tân tiến, vừa nấu cơm ngon vừa tiết kiệm điện năng. Bạn có thể tham khảo nhanh trên website FPT Shop và rinh ngay sản phẩm phù hợp về cho mình với loạt chương trình khuyến mãi hấp dẫn.

>>> Xem thêm:

• Cách sửa nồi cơm điện đơn giản tại nhà với 5 lỗi thường gặp mà ai cũng nên biết
• Nguyên nhân nồi cơm điện nấu bị dính cơm và những mẹo khắc phục hiệu quả, đơn giản