Tester là gì? Vai trò, kỹ năng cần thiết và các chứng chỉ nên có

Nếu đang tìm hiểu ngành công nghệ thông tin nhưng chưa muốn tập trung hoàn toàn vào lập trình, Tester là một vị trí đáng tham khảo. Trong bài viết này, hãy cùng FPT Shop tìm hiểu Tester là gì, công việc thường ngày, những kỹ năng cần thiết và các hướng phát triển trong nghề kiểm thử phần mềm.

Tester là gì?

Tester là người thực hiện quá trình kiểm thử sản phẩm, hệ thống hoặc phần mềm nhằm phát hiện lỗi, đánh giá khả năng hoạt động và xác định sản phẩm có đáp ứng đúng yêu cầu hay không. Trong lĩnh vực công nghệ thông tin, vị trí này thường được gọi là Software Tester hoặc QA Tester.

Công việc của Tester không chỉ đơn thuần là sử dụng phần mềm để tìm lỗi. Họ cần đọc và phân tích yêu cầu, xây dựng kịch bản kiểm thử, thực hiện kiểm tra, ghi nhận và báo cáo lỗi, đồng thời phối hợp với Developer để theo dõi quá trình khắc phục.

Tester là gì?

Chẳng hạn, khi kiểm thử một ứng dụng mua sắm trực tuyến, Tester có thể kiểm tra khả năng đăng nhập, thêm sản phẩm vào giỏ hàng, sử dụng mã giảm giá, thanh toán hoặc phản hồi của ứng dụng khi kết nối Internet không ổn định. Tester cũng cần đảm bảo giao diện và chức năng hoạt động phù hợp trên nhiều thiết bị.

Mục tiêu cuối cùng của Tester là phát hiện và hạn chế lỗi trước khi sản phẩm đến tay người dùng, góp phần đảm bảo phần mềm hoạt động ổn định và đúng với yêu cầu ban đầu.

Tester làm những công việc gì?

Sau khi hiểu Tester là gì, có thể thấy vị trí này tham gia vào nhiều giai đoạn trong quy trình phát triển phần mềm, từ phân tích yêu cầu cho đến kiểm tra chất lượng trước khi sản phẩm được phát hành.

Phân tích yêu cầu sản phẩm

Trước khi kiểm thử, Tester cần đọc và tìm hiểu tài liệu yêu cầu, chức năng cũng như quy trình hoạt động của sản phẩm. Nếu có những yêu cầu chưa rõ ràng hoặc mâu thuẫn, Tester có thể trao đổi với Business Analyst, Product Owner, Developer và các thành viên liên quan để làm rõ.

Việc hiểu chính xác yêu cầu giúp Tester xây dựng các trường hợp kiểm thử phù hợp và hạn chế bỏ sót những chức năng quan trọng.

Lập kế hoạch và xây dựng kịch bản kiểm thử

Dựa trên yêu cầu của dự án, Tester xác định những chức năng cần kiểm tra, mức độ ưu tiên, phương pháp và môi trường thực hiện. Tùy vào dự án, Tester có thể xây dựng hoặc tham gia chuẩn bị Test Plan, Test Scenario, Test Case, Checklist, Test Data và Test Environment.

Các trường hợp kiểm thử cần bao quát cả tình huống sử dụng thông thường lẫn những trường hợp bất thường có thể khiến hệ thống phát sinh lỗi.

Thực hiện kiểm thử phần mềm

Tester tiến hành kiểm tra sản phẩm dựa trên các test case hoặc kịch bản đã chuẩn bị. Công việc có thể được thực hiện thủ công (Manual Testing) hoặc sử dụng các công cụ tự động hóa (Automation Testing).

Trong quá trình kiểm thử, Tester so sánh kết quả thực tế với kết quả mong đợi để xác định chức năng hoạt động chính xác hay xuất hiện vấn đề.

Phát hiện và báo cáo lỗi

Khi phát hiện lỗi, Tester cần ghi nhận và báo cáo một cách rõ ràng để Developer có thể hiểu, tái hiện và xử lý vấn đề. Một báo cáo lỗi thường bao gồm tên lỗi, môi trường kiểm thử, các bước tái hiện, kết quả mong đợi, kết quả thực tế, mức độ nghiêm trọng cùng hình ảnh hoặc video minh họa nếu cần.

Khả năng mô tả lỗi đầy đủ, chính xác và dễ hiểu là một trong những kỹ năng quan trọng của Tester.

Kiểm tra lại lỗi sau khi được sửa

Sau khi Developer hoàn thành việc sửa lỗi, Tester sẽ thực hiện retesting để xác nhận vấn đề đã được khắc phục đúng cách.

Bên cạnh đó, Tester còn thực hiện regression testing nhằm kiểm tra những chức năng liên quan, từ đó đảm bảo việc sửa một lỗi không vô tình tạo ra lỗi mới hoặc ảnh hưởng đến các phần khác của hệ thống.

Theo dõi và báo cáo chất lượng sản phẩm

Tester thường tổng hợp kết quả kiểm thử để cung cấp cho đội dự án cái nhìn tổng quan về chất lượng phần mềm. Báo cáo có thể bao gồm số lượng test case đã thực hiện, tỷ lệ Pass/Fail, số lỗi đang tồn tại, mức độ nghiêm trọng của lỗi và những rủi ro còn lại.

Những thông tin này giúp đội ngũ phát triển đánh giá sản phẩm đã đủ điều kiện phát hành hay cần tiếp tục xử lý các vấn đề còn tồn đọng.

Vì sao Tester quan trọng trong dự án phần mềm?

Tester giữ vai trò quan trọng trong quá trình phát triển sản phẩm bởi lỗi phần mềm đôi khi gây ra những hậu quả lớn về tài chính, dữ liệu hoặc trải nghiệm người dùng.

Phát hiện lỗi sớm

Lỗi được phát hiện càng sớm thì thời gian và chi phí xử lý thường càng thấp.

Nếu một lỗi nghiêm trọng chỉ xuất hiện sau khi sản phẩm đã triển khai cho hàng nghìn người dùng, quá trình sửa chữa thường phức tạp hơn nhiều so với việc phát hiện ngay trong giai đoạn phát triển.

Nâng cao chất lượng sản phẩm

Quá trình kiểm thử cho phép đội phát triển đánh giá phần mềm có đáp ứng đúng yêu cầu hay không.

Tester kiểm tra nhiều tình huống mà Developer hoặc người thiết kế sản phẩm có thể chưa nghĩ tới, từ đó hạn chế những lỗi phát sinh ngoài dự kiến.

Cải thiện trải nghiệm người dùng

Một ứng dụng có nhiều lỗi, tốc độ chậm hoặc quy trình sử dụng khó hiểu dễ khiến người dùng rời bỏ sản phẩm.

Tester có thể phát hiện những vấn đề liên quan đến giao diện, luồng thao tác và khả năng sử dụng trước khi sản phẩm chính thức phát hành.

Hạn chế rủi ro bảo mật và vận hành

Một số Tester chuyên về security testing, performance testing hoặc các lĩnh vực chuyên sâu khác có thể phát hiện những điểm yếu ảnh hưởng đến độ an toàn và khả năng vận hành của hệ thống.

Những kỹ năng cần có để trở thành Tester

Để theo đuổi nghề Tester, cần trang bị cả kiến thức chuyên môn lẫn kỹ năng mềm. Tùy định hướng Manual Tester hay Automation Tester, yêu cầu cụ thể có thể khác nhau nhưng những nền tảng dưới đây đều đóng vai trò quan trọng trong quá trình học tập và làm việc.

Kỹ năng chuyên môn của Tester

Hiểu quy trình phát triển phần mềm

Tester cần nắm những kiến thức cơ bản về Software Development Life Cycle (SDLC) và Software Testing Life Cycle (STLC). Đồng thời, hiểu cách các mô hình như Agile, Scrum hoặc Waterfall vận hành sẽ giúp Tester xác định đúng vai trò và phối hợp hiệu quả với các thành viên trong dự án.

Nắm vững kiến thức kiểm thử phần mềm

Kiến thức về kiểm thử là nền tảng quan trọng đối với người mới bắt đầu. Một số khái niệm cần làm quen gồm Test Case, Test Scenario, Bug Life Cycle, Regression Testing, Smoke Testing, Exploratory Testing, Functional Testing và Non-functional Testing.

Nắm rõ đặc điểm của từng phương pháp sẽ giúp lựa chọn cách kiểm thử phù hợp với chức năng và yêu cầu của từng dự án.

Biết Database và SQL

Nhiều phần mềm sử dụng các hệ quản trị cơ sở dữ liệu như MySQL, PostgreSQL, Oracle hoặc SQL Server. Vì vậy, kiến thức cơ bản về Database và SQL giúp Tester kiểm tra dữ liệu phía sau giao diện, đối chiếu kết quả và phát hiện những vấn đề liên quan đến cơ sở dữ liệu.

Các câu lệnh như SELECT, WHERE, JOIN và GROUP BY là những nội dung nên làm quen khi bắt đầu học.

Hiểu kiến thức cơ bản về API

API Testing ngày càng phổ biến trong các dự án phần mềm. Tester nên hiểu những khái niệm như HTTP, REST API, GET, POST, PUT, DELETE, Status Code và JSON.

Trong đó, Postman là một công cụ quen thuộc, hỗ trợ gửi request, kiểm tra response và đánh giá hoạt động của API.

Biết sử dụng công cụ quản lý lỗi

Tester thường sử dụng các công cụ quản lý dự án và lỗi để ghi nhận, cập nhật và theo dõi quá trình xử lý bug. Một số nền tảng phổ biến gồm Jira, Redmine, Azure DevOps, YouTrack và Bugzilla.

Bên cạnh việc làm quen với công cụ, cần hiểu quy trình xử lý lỗi từ lúc phát hiện, báo cáo, Developer sửa lỗi cho đến khi Tester kiểm tra lại.

Có kiến thức về Automation Testing

Với định hướng Automation Tester, cần làm quen với các công cụ và framework như Selenium, Cypress, Playwright, Appium hoặc Cucumber.

Kiến thức lập trình cũng rất cần thiết. Một số ngôn ngữ phổ biến có thể lựa chọn gồm Java, JavaScript, Python và C#.

Kỹ năng mềm của Tester

Tư duy phân tích

Tester cần có khả năng nhìn một chức năng dưới nhiều góc độ và đặt ra các tình huống có thể xảy ra trong thực tế. Không chỉ kiểm tra trường hợp hoạt động đúng theo yêu cầu, Tester còn cần xem xét những trường hợp người dùng nhập sai dữ liệu, bỏ qua bước hoặc thực hiện thao tác bất thường.

Tư duy phân tích tốt giúp phát hiện những lỗi và tình huống dễ bị bỏ sót.

Tính cẩn thận và chú ý đến chi tiết

Một lỗi nhỏ về giao diện, dữ liệu hoặc logic có thể ảnh hưởng đến trải nghiệm người dùng hoặc toàn bộ quy trình. Vì vậy, Tester cần kiểm tra kỹ từng bước, đối chiếu kết quả và chú ý đến những thay đổi bất thường.

Kỹ năng giao tiếp và làm việc nhóm

Tester thường xuyên phối hợp với Developer, Business Analyst, Product Owner và Project Manager. Khi phát hiện lỗi, cần mô tả vấn đề rõ ràng, cung cấp đầy đủ bước tái hiện và bằng chứng để Developer có thể xác định nguyên nhân và xử lý.

Kỹ năng giao tiếp tốt cũng giúp quá trình trao đổi và giải quyết vấn đề giữa các thành viên diễn ra thuận lợi hơn.

Kỹ năng quản lý thời gian

Một dự án có thể có hàng trăm hoặc hàng nghìn trường hợp cần kiểm thử trong khi thời gian phát hành bị giới hạn. Tester cần biết cách ưu tiên chức năng quan trọng, khu vực có rủi ro cao và những lỗi ảnh hưởng trực tiếp đến người dùng.

Phân bổ thời gian hợp lý giúp quá trình kiểm thử đạt hiệu quả cao mà vẫn tập trung vào những vấn đề có tác động lớn đến chất lượng sản phẩm.

Tạm kết

Hy vọng qua bài viết, bạn đã hiểu rõ nghề Tester là gì, công việc hằng ngày cũng như những kỹ năng cần có để theo đuổi lĩnh vực kiểm thử phần mềm. Nếu yêu thích ngành CNTT và muốn phát triển theo hướng này, hãy chủ động trau dồi kiến thức chuyên môn, kỹ năng thực hành và thường xuyên cập nhật các xu hướng công nghệ mới để nâng cao năng lực của bản thân.

Để học tập và làm việc hiệu quả, một chiếc laptop có cấu hình ổn định là trợ thủ không thể thiếu đối với Tester. Tại FPT Shop, bạn có thể dễ dàng lựa chọn nhiều mẫu laptop chính hãng từ các thương hiệu uy tín, đáp ứng tốt nhu cầu học lập trình, kiểm thử phần mềm và làm việc đa nhiệm với mức giá hấp dẫn cùng nhiều ưu đãi.

Xem thêm: