Những phương thức biểu đạt phổ biến trong văn học và tác dụng của từng phương thức

Trong văn học, tác giả sử dụng nhiều phương thức biểu đạt khác nhau để thể hiện cảm xúc, ý tưởng và quan điểm của mình. Mỗi phương thức biểu đạt có một vai trò riêng biệt, làm phong phú thêm nội dung, giúp tác phẩm sống động, cuốn hút và dễ tiếp cận với người đọc. Hãy cùng tìm hiểu những phương thức này và khám phá tác dụng của chúng trong việc xây dựng một tác phẩm văn học đầy sức mạnh và cảm xúc.

Phương thức biểu đạt là gì?

Phương thức biểu đạt là cách thức để truyền đạt thông tin mà mình muốn cung cấp cho người khác. Thông qua đó, chúng ta có thể truyền tải ý nghĩa, tình cảm và tâm tư của mình.

Có các phương thức biểu đạt nào?

Trong văn học, có 6 phương thức biểu đạt chính là tự sự, miêu tả, biểu cảm, thuyết minh, nghị luận, hành chính – công vụ. Khi soạn thảo văn bản, người viết có thể sử dụng kết hợp nhiều phương thức biểu đạt. Việc vận dụng linh hoạt như vậy giúp người viết biểu đạt nội dung sao cho dễ hiểu hơn đối với người đọc.

Phương thức tự sự

Tự sự là phương thức biểu đạt mà ở đó người dùng sẽ vận dụng ngôn ngữ để kể lại một chuỗi sự việc theo thứ tự lần lượt, từ sự việc này dẫn đến sự việc kia và xâu chuỗi các sự việc lại với nhau để tạo nên kết thúc cho câu chuyện. Khi sử dụng phương thức tự sự, người dùng còn cần khắc họa, miêu tả tính cách nhân vật và nêu lên cảm nhận của bản thân về các sự việc, nhân vật, bản chất con người trong câu chuyện.

Dấu hiệu nhận biết: Khi sử dụng phương thức biểu đạt tự sự, trong nội dung thường có một mạch truyện, cốt truyện và chủ đề cụ thể. Trong câu chuyện phải có nhân vật, sự việc, sự kiện rõ ràng. Các thể loại văn học thường dùng phương thức tự sự là văn học nghệ thuật, tiểu thuyết, bản tường trình, bản tin báo chí,…

Phương thức miêu tả

Miêu tả là phương thức biểu đạt mà ở đó người dùng sẽ vận dụng ngôn ngữ để giúp người đọc, người nghe hình dung được nhân vật, sự việc đang được đề cập. Người đọc, người nghe sẽ nắm rõ được nhân vật trong câu chuyện, cảm nhận được thế giới nội tâm của nhân vật đó.

Dấu hiệu nhận biết: Khi sử dụng phương thức miêu tả, trong nội dung phải có động từ, tính từ và các biện pháp tu từ để miêu tả nhân vật, sự vật, sự việc. Phương thức miêu tả thường được dùng trong văn tả người hoặc thơ ca.

Phương thức biểu cảm

Biểu cảm là phương thức biểu đạt mà ở đó người dùng sẽ vận dụng ngôn ngữ để bộc lộ cảm xúc, tâm tư, tình cảm của mình đối với đối tượng đang được đề cập đến.

Dấu hiệu nhận biết: Khi sử dụng phương thức biểu cảm, trong nội dung xuất hiện những từ ngữ biểu đạt cảm xúc của người nói, người viết đối với đối tượng được đề cập, đồng thời có các câu cảm thán. Phương thức biểu cảm thường được dùng trong thơ, ca dao, vè,…

Phương thức thuyết minh

Thuyết minh là phương thức biểu đạt mà ở đó người dùng sẽ vận dụng ngôn ngữ để giới thiệu về đặc điểm, tính chất của đối tượng đang được đề cập. Thông qua phương thức thuyết minh, người đọc, người nghe sẽ hiểu rõ hơn về các sự vật, hiện tượng mà người viết, người nói đang đề cập đến. Khi sử dụng phương thức này, người viết, người nói phải có kiến thức chính xác, sâu rộng và khách quan.

Dấu hiệu nhận biết: Khi sử dụng phương thức thuyết minh, trong nội dung thường có các câu văn thể hiện đặc điểm riêng của từng đối tượng. Ngôn ngữ cần phải được thể hiện rõ ràng, đôi khi cần kết hợp với các biện pháp liệt kê, so sánh để làm rõ vấn đề. Phương thức thuyết minh thường được dùng trong các văn bản thuyết minh về sự vật, hiện tượng nào đó, ví dụ như thuyết minh về một địa điểm du lịch.

Phương thức nghị luận

Nghị luận là phương thức biểu đạt mà ở đó người dùng sẽ vận dụng ngôn ngữ để trình bày quan điểm của mình, dùng kiến thức của mình để đánh giá về một đối tượng. Khi sử dụng phương thức nghị luận, người dùng phải có lập luận, dẫn chứng cụ thể để thuyết phục người đọc, người nghe đồng tình với quan điểm mà mình đưa ra.

Dấu hiệu nhận biết: Khi sử dụng phương thức nghị luận, người viết, người nói sẽ đưa ra quan điểm rõ ràng, đưa ra lập luận để bảo vệ quan điểm. Bố cục của nội dung thường rất chặt chẽ, như vậy thì mới thuyết phục người đọc, người nghe tin tưởng và ủng hộ quan điểm.

Phương thức hành chính – công vụ

Hành chính – công vụ là phương thức biểu đạt được dùng trong giao tiếp giữa các Cơ quan Nhà nước và công dân. Các văn bản sử dụng phương thức này thường truyền đạt nội dung, yêu cầu của Cơ quan Nhà nước đến công dân hoặc của cấp trên đến cấp dưới. Ngoài ra, nó cũng được dùng để biểu đạt ý kiến, nguyện vọng của cá nhân đến Cơ quan Nhà nước để kiến nghị Cơ quan Nhà nước giải quyết vấn đề. Phương thức hành chính – công vụ thường không được dùng trong các văn bản văn học thông thường.

Dấu hiệu nhận biết: Các văn bản dùng phương thức hành chính – công vụ thường có các thành phần như quốc hiệu, tiêu ngữ, ngày – tháng – năm lập văn bản, thông tin của người ra văn bản, thông tin của đơn vị/cá nhân nhận văn bản, nội dung văn bản, chữ ký của người ra văn bản.

Tác dụng của các phương thức biểu đạt

Các phương thức biểu đạt trong văn học đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc truyền đạt nội dung, cảm xúc và thông điệp của tác giả đến người đọc. Dưới đây là tác dụng của các phương thức biểu đạt:

• Truyền đạt thông tin và cảm xúc: Các phương thức như miêu tả, tự sự hay thuyết minh giúp tác giả truyền tải thông tin một cách rõ ràng và mạch lạc. Chúng cung cấp kiến thức, bộc lộ cảm xúc, tâm trạng của nhân vật khiến người đọc, người nghe dễ dàng đồng cảm và hiểu sâu hơn về tình huống, sự kiện trong tác phẩm.
• Tạo dựng không gian và thời gian: Phương thức miêu tả có tác dụng tạo ra không gian và thời gian cho tác phẩm. Việc miêu tả cảnh vật, hình ảnh hay âm thanh giúp người đọc hình dung và cảm nhận rõ được không gian xung quanh câu chuyện.
• Khắc họa nhân vật: Qua các phương thức như miêu tả, tác giả có thể xây dựng hình ảnh nhân vật một cách rõ nét, thể hiện tính cách và sự phát triển của nhân vật trong suốt tác phẩm.
• Tăng cường giá trị thẩm mỹ: Các phương thức biểu đạt giúp tác phẩm trở nên giàu tính nghệ thuật và sâu sắc. Khi kết hợp với các biện pháp tu từ, chúng tạo ra những hình ảnh tượng trưng, gây ấn tượng mạnh và khơi gợi sự suy ngẫm trong tâm trí người đọc.
• Gợi mở ý nghĩa sâu xa: Các phương thức biểu đạt giúp tác phẩm mang tính giải trí và chứa đựng những thông điệp sâu sắc về cuộc sống, tình yêu, xã hội hay những vấn đề triết lý. Chúng mở ra nhiều tầng lớp ý nghĩa, giúp người đọc suy ngẫm và rút ra bài học cuộc sống.

Tạm kết

Các phương thức biểu đạt trong văn học là công cụ giúp tác giả thể hiện ý tưởng, cảm xúc, đồng thời là cầu nối quan trọng giữa tác phẩm và người đọc. Mỗi phương thức đều góp phần làm cho tác phẩm thêm phong phú, sinh động và dễ tiếp cận. Chúng giúp tác giả truyền tải thông điệp, khắc họa nhân vật, tạo dựng không gian và gợi mở những tầng lớp ý nghĩa sâu xa. Hiểu rõ và vận dụng đúng các phương thức biểu đạt sẽ làm tăng giá trị và sức mạnh của mỗi tác phẩm, đồng thời tạo nên những trải nghiệm văn học khó quên cho người đọc.

Nếu bạn đang tìm kiếm một thiết bị hỗ trợ học tập hiệu quả, máy tính bảng Samsung chính là lựa chọn lý tưởng dành cho bạn. Với màn hình sắc nét, hiệu suất mượt mà và tính năng đa nhiệm vượt trội, máy tính bảng Samsung sẽ giúp bạn dễ dàng tiếp cận các bài học, nghiên cứu tài liệu và ghi chú nhanh chóng. Bên cạnh đó, thiết kế gọn nhẹ và dễ dàng mang theo cũng giúp bạn học tập mọi lúc, mọi nơi. Xem ngay sản phẩm giá tốt tại FPT Shop:

Máy tính bảng Samsung

Xem thêm:

• Tính từ là gì? Cách dùng và vị trí của các tính từ trong câu cũng như trong ngữ pháp tiếng Việt
• Động từ là gì? Chức năng, phân loại, lưu ý khi sử dụng và ví dụ dễ hiểu về động từ