Nông nghiệp tuần hoàn là gì? Lợi ích, nguyên tắc và giải pháp phát triển tại Việt Nam

Bạn có biết, rơm rạ sau thu hoạch, phân gia súc, hay các phụ phẩm nông sản đều có thể trở thành nguồn tài nguyên quý giá nếu được tái chế đúng cách? Đây chính là nguyên lý cốt lõi của nông nghiệp tuần hoàn - mô hình đang được nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam, thúc đẩy mạnh mẽ. Cùng tìm hiểu chi tiết nông nghiệp tuần hoàn là gì, nguyên tắc, lợi ích và giải pháp triển khai trong thực tiễn.

Nông nghiệp tuần hoàn là gì?

Nông nghiệp tuần hoàn (NNTH) là mô hình sản xuất nông nghiệp theo chu trình khép kín. Trong đó, chất thải và phụ phẩm không bị bỏ đi mà được tái chế, trở thành nguyên liệu đầu vào cho các hoạt động sản xuất khác. Cách tiếp cận này giúp tận dụng tối đa tài nguyên, giảm lãng phí, hạn chế phát thải và tác động tiêu cực đến môi trường.

Kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp là gì?

Kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp dựa trên nguyên tắc tái sử dụng. Nhờ ứng dụng tiến bộ khoa học, công nghệ sinh học và công nghệ hóa lý, chất thải - phụ phẩm từ trồng trọt, chăn nuôi, chế biến… có thể được tái tạo thành nguyên liệu mới, phục vụ sản xuất an toàn và chất lượng cao.

Quá trình này không chỉ giúp giảm thiểu thất thoát và phát thải mà còn tiết kiệm chi phí, nâng cao ý thức tái sử dụng phụ phẩm và bảo vệ môi trường.

Ba cấp độ tiếp cận kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp:

• Cấp độ 1: Doanh nghiệp áp dụng quy trình sản xuất sạch hơn và thiết kế sinh thái trong quy trình nông nghiệp.
• Cấp độ 2: Tăng cường kinh tế tuần hoàn trong hệ thống nông nghiệp sinh thái và khu công nghiệp.
• Cấp độ 3: Thiết kế quy trình sản xuất nhằm giảm tối đa chất thải, tái sử dụng triệt để, hướng tới mục tiêu “không chất thải”.

Nguyên tắc cơ bản của nông nghiệp tuần hoàn là gì?

Bảo tồn tài nguyên thiên nhiên

Tận dụng các quá trình tự nhiên và nguồn lực sinh thái (đất, nước, đa dạng sinh học…) để giảm phụ thuộc vào yếu tố đầu vào không tái tạo. Cần có sự kết hợp giữa các hệ thống sản xuất nhằm duy trì độ phì nhiêu của đất và khả năng thích ứng với biến đổi môi trường.

Sử dụng tài nguyên hợp lý và hiệu quả

Giảm lãng phí, thúc đẩy tái sử dụng trong chu trình dinh dưỡng - nước - năng lượng. Ví dụ: tàn dư cây trồng được ủ cùng phân động vật để tạo phân bón hữu cơ, tiếp tục quay lại phục vụ cây trồng.

Tận dụng giá trị từ chất thải

Chất thải từ chăn nuôi, trồng trọt… được xử lý qua các quy trình chuyên biệt, trở thành đầu vào hữu ích cho chuỗi sản xuất mới.

Lợi ích của nông nghiệp tuần hoàn là gì?

Tiết kiệm chi phí

Ứng dụng mô hình tuần hoàn giúp nông dân giảm đáng kể chi phí sản xuất.

Ví dụ: HTX (Hợp tác xã) nông sản Phú Lương (xã Ôn Lương, Phú Lương) đã tận dụng phế phụ phẩm như rơm rạ, phân gia súc, gia cầm… để sản xuất phân hữu cơ phục vụ 6 ha chè và 100 ha lúa.

• Mỗi năm, HTX tạo ra hơn 1.000 tấn phân hữu cơ cung cấp cho gần 100 hộ dân liên kết.
• Nhờ đó, chi phí mua phân bón hóa học giảm mạnh, tiết kiệm trên 3 triệu đồng/sào chè/năm.
• Đồng thời, chất lượng chè được cải thiện rõ rệt.

Mô hình này giúp giảm chi phí đầu vào và nâng cao giá trị nông sản.

Góp phần bảo vệ môi trường

Nông nghiệp tuần hoàn giúp tái sử dụng phế phẩm đúng cách, giảm phát thải gây ô nhiễm.

• Phân và nước thải được xử lý qua bể biogas và chế phẩm sinh học, tạo ra phân hữu cơ cho cây trồng.
• Hạn chế tối đa việc sử dụng phân bón hóa học, từ đó giảm thiểu nguy cơ ô nhiễm đất và nguồn nước.

Đây là giải pháp vừa kinh tế, vừa thân thiện với môi trường.

Nâng cao năng suất, tăng lợi nhuận

Các nguồn phế phụ phẩm như phân chuồng, rơm rạ… được tái chế thành phân hữu cơ, cung cấp dưỡng chất tự nhiên cho cây trồng.

Ví dụ: Phân gà từ chăn nuôi gia cầm được dùng bón cho HTX rau sạch. Nguồn phân này giàu dinh dưỡng, giúp cây rau hấp thụ dễ dàng, phát triển nhanh, cho năng suất cao hơn so với dùng phân hóa học.

Người nông dân vừa tiết kiệm chi phí, vừa thu được lợi nhuận lớn hơn nhờ sản lượng ổn định và chất lượng sản phẩm vượt trội.

Cơ hội và thách thức phát triển kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp

Cơ hội

Theo số liệu của Tổng cục Thống kê (2020), tổng khối lượng phụ phẩm nông nghiệp trên cả nước đạt gần 156 triệu tấn:

• Ngành trồng trọt chiếm tỷ trọng lớn nhất (56,7%).
• Ngành thủy sản thấp nhất (0,64%).
• Tỷ lệ thu gom: Trồng trọt 52%, chăn nuôi 75%, lâm nghiệp 50,2%, thủy sản 90%.

Đây là nguồn tài nguyên dồi dào để sản xuất phân bón hữu cơ, thức ăn chăn nuôi, năng lượng sinh học… góp phần xây dựng nền nông nghiệp xanh.

Ngoài ra, việc chuyển đổi sang mô hình tuần hoàn giúp:

• Giảm áp lực tài nguyên và môi trường.
• Ứng phó biến đổi khí hậu.
• Tăng hiệu quả sản xuất và thu nhập cho nông dân.
• Tận dụng cơ hội từ công nghệ cao, nền tảng số và phần mềm quản lý nông nghiệp để tối ưu hóa vận hành.

Thách thức

Tuy có tiềm năng, nhưng triển khai kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp vẫn còn hạn chế:

• Mô hình tái chế phụ phẩm chưa nhiều, phân bố không đồng đều.
• Chính sách, văn bản pháp luật liên quan chưa hoàn thiện.
• Đầu tư nghiên cứu khoa học - công nghệ còn hạn chế.
• Nông dân và doanh nghiệp nhỏ thiếu vốn, thiếu kiến thức và kinh nghiệm triển khai.

Giải pháp phát triển kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp

Nâng cao nhận thức cộng đồng

• Tổ chức tập huấn, trao đổi về lợi ích và cách triển khai nông nghiệp tuần hoàn cho nông dân, hợp tác xã và chính quyền địa phương.
• Áp dụng linh hoạt kiến thức, mô hình theo điều kiện thực tế từng vùng để xây dựng nền nông nghiệp xanh.

Hoàn thiện cơ chế, chính sách

• Ban hành khung pháp lý đồng bộ, minh bạch nhằm khuyến khích tái chế, tái sử dụng phụ phẩm nông nghiệp.
• Hỗ trợ tài chính, ưu đãi thuế và khuyến khích doanh nghiệp, hộ nông dân đầu tư mô hình tuần hoàn.

Ứng dụng mô hình sản xuất tiên tiến

• Triển khai các công nghệ thân thiện môi trường, giảm thiểu hóa chất độc hại.
• Đẩy mạnh sản xuất hữu cơ, sử dụng tài nguyên tiết kiệm và hiệu quả.
• Nhân rộng mô hình tái chế phụ phẩm thành phân bón, thức ăn, năng lượng tái tạo.

Mở rộng hợp tác và đầu tư

• Liên kết nông dân - doanh nghiệp - địa phương để xây dựng chuỗi giá trị bền vững.
• Thu hút nguồn vốn từ doanh nghiệp trong và ngoài nước vào các dự án tái chế phụ phẩm, công nghệ nông nghiệp xanh.

Đẩy mạnh truyền thông và chuyển giao khoa học kỹ thuật

• Xây dựng chương trình truyền thông về nông nghiệp tuần hoàn, cung cấp kiến thức và mô hình điển hình.
• Gắn các nội dung này với chương trình xây dựng nông thôn mới và chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
• Tăng cường hoạt động chuyển giao tiến bộ kỹ thuật đến nông dân.

Tóm lại, để phát triển kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp tại Việt Nam, cần kết hợp đồng bộ giữa chính sách - công nghệ - nhận thức cộng đồng - hợp tác đầu tư - truyền thông. Đây sẽ là chìa khóa để hướng tới nền nông nghiệp xanh, sạch và bền vững.

Tạm kết

Nông nghiệp tuần hoàn là gì? Nông nghiệp tuần hoàn không chỉ là xu hướng mà còn là giải pháp tất yếu để hướng tới nền nông nghiệp xanh, sạch và phát triển bền vững. Mô hình này giúp nông dân tiết kiệm chi phí, bảo vệ môi trường, đồng thời nâng cao năng suất và giá trị nông sản. Với sự chung tay của Nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng, nông nghiệp tuần hoàn chắc chắn sẽ trở thành động lực quan trọng để Việt Nam xây dựng một nền kinh tế nông nghiệp hiện đại, thân thiện với môi trường và hội nhập quốc tế.

Khám phá ngay điện thoại OPPO với thiết kế thời thượng, camera đột phá và hiệu năng mạnh mẽ. Dù bạn đam mê chụp ảnh, thích chiến game mượt mà hay cần một trợ thủ thông minh cho công việc, OPPO luôn có dòng sản phẩm phù hợp. Đặt mua ngay hôm nay!

Điện thoại OPPO

Xem thêm:

• Tín chỉ carbon là gì? Toàn cảnh thị trường, cơ chế và ý nghĩa trong phát triển bền vững
• Carbon neutral là gì? Giải pháp giảm phát thải và phát triển bền vững cho doanh nghiệp