Nguyên quán là gì? Phân biệt với quê quán và cách ghi chính xác trong giấy khai sinh

Trong quá trình điền thông tin cá nhân, đặc biệt là khi đăng ký khai sinh hoặc làm giấy tờ hộ tịch, nhiều người thường đặt ra câu hỏi: “Nguyên quán là gì?” và làm thế nào để phân biệt chính xác với quê quán. Đây là hai thuật ngữ hành chính quen thuộc nhưng lại dễ gây nhầm lẫn nếu không hiểu rõ về bản chất và quy định pháp lý liên quan.

Nguyên quán là gì?

Nguyên quán là thông tin xác định nguồn gốc, xuất xứ của một người, thường được hiểu là nơi sinh sống của ông, bà nội (nếu khai sinh theo họ cha) hoặc ông, bà ngoại (nếu khai sinh theo họ mẹ). Trong trường hợp không thể xác định được nguồn gốc từ ông bà thì sẽ căn cứ vào nơi sinh của cha hoặc mẹ.

Nói cách khác, khi được hỏi "nguyên quán là gì?", có thể trả lời rằng đây là nơi khởi đầu của dòng họ bên nội hoặc bên ngoại – tức gốc gác xa hơn của một cá nhân. Trước đây, nguyên quán từng được ghi rõ trên các loại giấy tờ như sổ hộ khẩu, CMND nhưng hiện nay đã không còn sử dụng rộng rãi trong giấy tờ hộ tịch.

Quê quán là gì?

Khác với nguyên quán, quê quán là nơi gắn liền với cha hoặc mẹ của người đó, được lựa chọn theo thỏa thuận của cha mẹ hoặc theo tập quán khi đăng ký khai sinh. Về mặt pháp lý, quê quán là thông tin chính thức được ghi trong Giấy khai sinh – vốn là giấy tờ hộ tịch gốc và có giá trị pháp lý cao nhất.

Câu hỏi “Nguyên quán là gì?” thường hay đi kèm với thắc mắc về quê quán vì hai cụm từ này đều gắn với khái niệm “quê hương”. Tuy nhiên, chúng không thể dùng thay thế cho nhau. Nếu nguyên quán mang ý nghĩa về gốc gác tổ tiên thì quê quán mang tính hiện đại hơn, là nơi cha mẹ sinh ra hoặc gắn bó và có thể có sự lựa chọn linh hoạt hơn khi đăng ký.

Điểm khác biệt giữa nguyên quán và quê quán

Để hiểu rõ hơn sự khác biệt giữa hai khái niệm này, có thể tóm gọn như sau:

Từ bảng so sánh trên có thể thấy, nguyên quán mang tính truyền thống, gắn với dòng họ, còn quê quán là khái niệm hành chính có tính thực tế và được sử dụng trong các thủ tục pháp lý hiện nay. Việc hiểu rõ "Nguyên quán là gì?" sẽ giúp tránh nhầm lẫn khi điền các thông tin cá nhân quan trọng. 

Hướng dẫn ghi nguyên quán trong giấy khai sinh

Trước đây, theo Thông tư 36/2014/TT-BCA, việc ghi nguyên quán trong giấy tờ hành chính như sau:

• Nếu có giấy khai sinh cũ, ghi nguyên quán theo đó.
• Nếu không có giấy khai sinh hoặc giấy khai sinh không ghi mục nguyên quán thì ghi theo nơi sinh sống của ông bà nội hoặc ông bà ngoại.
• Nếu vẫn không xác định được thì ghi theo cha hoặc mẹ.
• Cần ghi rõ địa danh hành chính cấp xã, huyện, tỉnh và phải sử dụng địa danh hiện hành nếu có thay đổi hành chính.

Tuy nhiên, hiện nay khái niệm nguyên quán không còn được ghi nhận trong các loại giấy tờ hộ tịch như Căn cước công dân hay Hộ khẩu điện tử. Dù vậy, khi làm lại giấy tờ từ giấy khai sinh gốc có mục nguyên quán, bạn vẫn cần điền đúng theo hướng dẫn nói trên.

Cách ghi quê quán trong giấy khai sinh

Khác với nguyên quán, quê quán vẫn là thông tin bắt buộc và được quy định cụ thể tại Nghị định 123/2015/NĐ-CP. Theo đó:

• Quê quán được xác định theo cha hoặc mẹ, dựa trên thỏa thuận hoặc tập quán.
• Tất cả các giấy tờ cá nhân phải có nội dung quê quán phù hợp với giấy khai sinh.
• Nếu giấy tờ hiện tại ghi sai so với giấy khai sinh thì các cơ quan có trách nhiệm phải điều chỉnh thông tin để đồng bộ.

Việc điền sai quê quán trong hồ sơ cá nhân sẽ dẫn đến nhiều rắc rối pháp lý và hành chính sau này, vì vậy cần đặc biệt cẩn trọng.

Cải chính thông tin quê quán và nguyên quán

Trong trường hợp có sai sót trong giấy khai sinh liên quan đến quê quán (hoặc nguyên quán nếu giấy khai sinh có mục này), người dân có thể làm thủ tục cải chính hộ tịch. Theo quy định tại Luật Hộ tịch và Nghị định 123/2015/NĐ-CP, việc cải chính chỉ được thực hiện khi:

• Có chứng cứ xác thực sai sót do lỗi của công chức hộ tịch hoặc người khai.
• Có yêu cầu chính thức từ công dân, được cơ quan hộ tịch tiếp nhận.

*Lưu ý: Không phải ai cũng có thể tùy ý thay đổi thông tin quê quán, việc này phải tuân theo quy trình và có căn cứ rõ ràng.

Tạm kết

Việc phân biệt rõ ràng “Nguyên quán là gì?” và quê quán là điều rất cần thiết khi điền các loại giấy tờ cá nhân. Dù nguyên quán hiện nay ít được sử dụng hơn và không còn trong các văn bản pháp lý mới, nhưng hiểu rõ khái niệm này vẫn giúp bạn xử lý tốt các tình huống liên quan đến hồ sơ cũ hoặc khi tra cứu thông tin hộ tịch.

Ngược lại, quê quán là thông tin bắt buộc, có tính pháp lý cao và cần tuyệt đối chính xác trong giấy khai sinh cũng như các giấy tờ liên quan. Nắm rõ sự khác biệt giữa nguyên quán và quê quán sẽ giúp bạn tránh sai sót và thực hiện thủ tục hành chính một cách thuận lợi hơn.

Nếu bạn muốn mua SIM chính chủ và đăng ký với tên của mình, hãy tham khảo qua đường link dưới đây nhé:

• SIM số đẹp

Xem thêm:

• Hướng dẫn tra cứu thông tin cá nhân từ CMND, CCCD chi tiết nhất dành cho người mới
• Nơi cấp CCCD ghi ở đâu trên thẻ? Làm sao để xác định đúng nơi cấp CCCD khi điền thông tin?