Lương khoán là gì? Cách tính, hợp đồng giao khoán và quy định mới nhất hiện nay

Trên thị trường lao động hiện tại, có nhiều cách tính lương khác nhau tùy thuộc vào tính chất công việc và thỏa thuận giữa hai bên. Một trong số đó là phương thức lương khoán. Vậy lương khoán là gì và có ưu điểm gì so với lương theo thời gian hay theo sản phẩm?

Bài viết này sẽ phân tích chi tiết khái niệm, công thức tính, hợp đồng giao khoán, cùng các vấn đề liên quan đến bảo hiểm và thuế.

Lương khoán là gì?

Về vấn đề “lương khoán là gì”. Theo Bộ luật Lao động năm 2019, lương khoán là khoản tiền mà người sử dụng lao động và người lao động thỏa thuận dựa trên khối lượng công việc phải hoàn thành. Khác với lương thời gian vốn phụ thuộc vào số giờ làm việc, lương khoán tính theo sản phẩm hoặc khối lượng nhiệm vụ cụ thể.

Lương khoán thường được áp dụng cho những công việc có tính chất tạm thời, thời vụ hoặc cần hoàn thành trong một khoảng thời gian nhất định. Đây là hình thức trả lương hợp pháp và được thừa nhận trong pháp luật Việt Nam, cho phép các bên linh hoạt trong việc thỏa thuận.

Ví dụ, một công nhân xây dựng có thể được khoán hoàn thiện một hạng mục trong vòng ba tháng với mức lương cụ thể. Khi hoàn thành đúng yêu cầu, người đó sẽ nhận đủ tiền công đã thỏa thuận mà không phụ thuộc vào số ngày làm việc.

Cách tính lương khoán

Công thức cơ bản

Lương khoán được tính theo công thức:

Tiền lương khoán = Mức lương khoán x Tỷ lệ phần trăm hoàn thành công việc

Nếu công việc hoàn thành 100% đúng chất lượng và tiến độ, người lao động sẽ nhận toàn bộ số tiền. Nếu hoàn thành một phần, lương sẽ được tính theo tỷ lệ tương ứng.

Ví dụ thực tế:

Giả sử anh X nhận gia công 100 chiếc gối bông, mỗi chiếc được trả 50.000 đồng. Nếu anh X hoàn thành đủ 100 chiếc đúng hạn, thu nhập sẽ là 5.000.000 đồng. Trong trường hợp anh chỉ hoàn thành 60 chiếc đạt yêu cầu, số tiền thực nhận sẽ là 3.000.000 đồng.

Ví dụ trên cho thấy lương khoán phụ thuộc trực tiếp vào khối lượng công việc hoàn thành, qua đó khuyến khích người lao động nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

Các hình thức trả lương khoán

Theo quy định tại Điều 94 Bộ luật Lao động 2019, lương khoán có thể được trả theo hai hình thức chính:

• Bằng tiền mặt: Người lao động nhận trực tiếp từ doanh nghiệp sau khi hoàn thành công việc.
• Qua tài khoản ngân hàng: Doanh nghiệp chuyển khoản và chịu toàn bộ chi phí phát sinh khi mở thẻ và chuyển tiền.

Việc lựa chọn hình thức nào sẽ do hai bên thỏa thuận trong hợp đồng. Dù trả theo cách nào, doanh nghiệp phải đảm bảo lương được thanh toán đúng hạn, minh bạch và công khai.

Hợp đồng giao khoán là gì?

Hợp đồng giao khoán là văn bản thỏa thuận giữa người sử dụng lao động và người lao động về việc thực hiện công việc theo yêu cầu. Khi hoàn thành, người nhận khoán sẽ bàn giao sản phẩm hoặc dịch vụ, còn bên giao khoán có nghĩa vụ thanh toán tiền công.

Phân loại hợp đồng giao khoán

• Hợp đồng giao khoán toàn bộ: Người nhận khoán tự lo toàn bộ chi phí vật chất, công cụ và nhân công để hoàn thành công việc. Doanh nghiệp chỉ trả tiền sau khi bàn giao kết quả.
• Hợp đồng giao khoán từng phần: Người nhận khoán chỉ chịu trách nhiệm về công lao động, còn chi phí vật chất do doanh nghiệp cung cấp.

Hai hình thức này mang lại sự linh hoạt, phù hợp với nhiều lĩnh vực từ xây dựng, may mặc đến nông nghiệp.

Lương khoán và bảo hiểm xã hội

Một câu hỏi thường gặp là người làm việc theo hợp đồng giao khoán có phải đóng bảo hiểm xã hội hay không. Căn cứ Luật Bảo hiểm xã hội 2014, những người lao động ký hợp đồng từ 3 tháng trở lên hoặc hợp đồng không xác định thời hạn đều phải tham gia bảo hiểm bắt buộc.

Trong trường hợp hợp đồng giao khoán chỉ kéo dài dưới 3 tháng, người lao động sẽ không thuộc diện đóng bảo hiểm. Tuy nhiên, nếu công việc có thời hạn dài hơn, tiền lương khoán sẽ được tính vào mức đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp.

Quy định này nhằm đảm bảo quyền lợi lâu dài cho người lao động, đồng thời giúp doanh nghiệp tuân thủ pháp luật.

Lương khoán và thuế thu nhập cá nhân

Một vấn đề khác là lương khoán có phải chịu thuế thu nhập cá nhân không. Theo Thông tư 111/2013/TT-BTC, thu nhập từ hợp đồng giao khoán được xếp vào nhóm tiền lương, tiền công và phải chịu thuế theo quy định.

Doanh nghiệp khi trả lương khoán phải khấu trừ 10% thuế thu nhập cá nhân trước khi thanh toán, áp dụng cho cả trường hợp người nhận khoán là cá nhân không đăng ký kinh doanh. Yếu tố này giúp đảm bảo nghĩa vụ thuế minh bạch, đồng thời tránh tình trạng trốn thuế.

Ưu và nhược điểm của lương khoán là gì?

Ưu điểm

• Khuyến khích người lao động nâng cao năng suất, bởi thu nhập gắn liền với kết quả.
• Doanh nghiệp dễ dàng kiểm soát chi phí, vì mức lương được ấn định trước.
• Linh hoạt, phù hợp với các công việc mang tính ngắn hạn, thời vụ.

Nhược điểm

• Có thể tạo áp lực lớn cho người lao động khi công việc khó hoàn thành trong thời hạn.
• Nếu thỏa thuận không rõ ràng, dễ dẫn đến tranh chấp về chất lượng và tiến độ.
• Người lao động không được hưởng lương ổn định hàng tháng, khó khăn trong việc cân đối tài chính cá nhân.

Khi nào nên áp dụng lương khoán?

Lương khoán phù hợp với những công việc có thể đo lường rõ ràng khối lượng, sản phẩm hoặc kết quả cuối cùng. Một số trường hợp điển hình như:

• Các công trình xây dựng yêu cầu hoàn thành từng hạng mục cụ thể.
• Công việc gia công, sản xuất theo đơn hàng.
• Dự án có thời hạn ngắn, không yêu cầu làm việc cố định hàng ngày.

Trong khi đó, với những công việc hành chính, sáng tạo hoặc đòi hỏi sự phối hợp liên tục, lương theo thời gian hoặc theo sản phẩm sẽ phù hợp hơn.

Quy định pháp luật liên quan đến lương khoán

Cơ sở pháp lý

• Bộ luật Lao động 2019, Điều 96: Cho phép trả lương theo sản phẩm, thời gian hoặc khoán.
• Nghị định 145/2020/NĐ-CP: Quy định chi tiết các hình thức trả lương.
• Luật Bảo hiểm xã hội 2014: Xác định đối tượng bắt buộc tham gia BHXH với hợp đồng từ 3 tháng trở lên.
• Thông tư 111/2013/TT-BTC: Quy định thuế thu nhập cá nhân với hợp đồng giao khoán.

Ý nghĩa pháp lý

Việc quy định cụ thể giúp bảo vệ quyền lợi người lao động, đồng thời tạo hành lang pháp lý rõ ràng để doanh nghiệp áp dụng hình thức lương khoán. Người lao động cần nắm rõ quyền và nghĩa vụ của mình để đảm bảo lợi ích khi ký hợp đồng.

Tạm kết

Hi vọng qua bài viết bạn đã hiểu rõ “lương khoán là gì”, cách tính, hợp đồng giao khoán cũng như các quy định liên quan đến bảo hiểm và thuế. Đây là hình thức trả lương hợp pháp, linh hoạt nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro nếu không thỏa thuận rõ ràng.

Để quản lý công việc và tính toán lương khoán hiệu quả hơn, bạn có thể trang bị cho bản thân một chiếc laptop cao cấp tại FPT Shop để xử lý dữ liệu nhanh chóng và chính xác.

• Laptop chính hãng

Xem thêm:

• Tổng hợp mẫu bảng lương nhân viên phổ biến giúp doanh nghiệp quản lý lương – thưởng hiệu quả
• Lương tháng 13 là gì? Doanh nghiệp có bắt buộc chi trả lương tháng 13 không?