Phụ cấp lương là gì? Hướng dẫn chi tiết về các loại phụ cấp và cách tính theo quy định mới nhất 2025

Trong bối cảnh thị trường lao động cạnh tranh, “phụ cấp lương là gì” trở thành câu hỏi thường trực của cả người lao động lẫn nhà tuyển dụng. Từ góc nhìn pháp lý, phụ cấp lương là khoản tiền bù đắp các yếu tố về điều kiện lao động, mức độ phức tạp hay khả năng thu hút mà mức lương theo chức danh chưa phản ánh đầy đủ. Vậy quy định hiện hành phân loại phụ cấp ra sao? Khoản nào phải đóng bảo hiểm xã hội? Khi thương lượng hợp đồng, người lao động cần kiểm tra những gì? Tất cả sẽ được làm rõ ngay sau đây.

Tìm hiểu phụ cấp lương là gì?

Phụ cấp lương theo góc nhìn pháp lý

Căn cứ Thông tư 10/2020/TT-BLĐTBXH, phụ cấp lương được hiểu là khoản tiền mà người sử dụng lao động chi trả để bù đắp những yếu tố về điều kiện lao động, độ phức tạp hoặc khả năng thu hút mà mức lương theo vị trí công việc chưa tính toán đầy đủ. Đây không phải khoản tùy ý mà có cơ sở khách quan, được thỏa thuận rõ ràng giữa hai bên.

Vai trò trong cơ cấu tiền lương

Phụ cấp lương đóng vai trò cân bằng sự công bằng trong thù lao lao động. Khi hai nhân viên cùng vị trí nhưng một người làm ca đêm, môi trường độc hại hoặc ở vùng sâu vùng xa, phụ cấp lương chính là công cụ điều chỉnh để đảm bảo sự tương xứng giữa đóng góp và mức thu nhập.

Tính bắt buộc trong hợp đồng lao động

Điều 21 Bộ luật Lao động 2019 quy định phụ cấp lương phải được ghi cụ thể trong hợp đồng lao động, không được bỏ qua hay "ngầm hiểu". Điều này bảo vệ quyền lợi người lao động và tạo cơ sở pháp lý cho việc giải quyết tranh chấp.

Phân loại chi tiết các khoản phụ cấp lương

Phụ cấp theo chức vụ và trách nhiệm

Phụ cấp chức vụ áp dụng cho những vị trí lãnh đạo, quản lý hoặc có trách nhiệm đặc biệt. Mức phụ cấp này thường tỷ lệ thuận với cấp bậc quản lý và phạm vi trách nhiệm. Ví dụ, trưởng phòng, phó giám đốc hay chuyên viên chính đều có thể nhận phụ cấp chức vụ với mức khác nhau.

Phụ cấp trách nhiệm dành cho những công việc đòi hỏi trách nhiệm cao, rủi ro lớn hoặc ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất kinh doanh. Điển hình như nhân viên bảo vệ kho vàng, kế toán trưởng, hoặc kỹ sư vận hành hệ thống điện quan trọng.

Phụ cấp bù đắp điều kiện lao động

Phụ cấp nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm là khoản bồi thường cho những người làm việc trong môi trường có tác động xấu đến sức khỏe. Pháp luật yêu cầu phải có đánh giá về mức độ ảnh hưởng để xác định mức phụ cấp phù hợp.

Phụ cấp khu vực được áp dụng khi nơi làm việc có điều kiện địa lý khó khăn, xa trung tâm đô thị hoặc thiếu thốn cơ sở hạ tầng. Mức phụ cấp này thường được phân theo vùng miền với hệ số khác nhau.

Phụ cấp theo thâm niên và thu hút nhân tài

Phụ cấp thâm niên khuyến khích người lao động gắn bó lâu dài với doanh nghiệp. Thông thường, cứ mỗi năm làm việc sẽ tăng một mức phụ cấp nhất định, tạo động lực cho sự ổn định nguồn nhân lực.

Phụ cấp thu hút được sử dụng để đặc biệt thu hút những nhân tài có trình độ cao, kinh nghiệm quý hoặc làm việc tại những địa bàn khó tuyển dụng. Đây là công cụ cạnh tranh quan trọng trong thị trường lao động.

Quy định về tính đóng bảo hiểm xã hội

Các khoản phụ cấp tính đóng BHXH

Theo Thông tư 59/2015/TT-BLĐTBXH và các văn bản sửa đổi, tất cả các loại phụ cấp được trả thường xuyên hàng tháng và có mức cụ thể đều phải tính vào tiền lương đóng BHXH. Điều này bảo đảm quyền lợi dài hạn của người lao động khi về hưu hoặc gặp rủi ro.

Phân biệt phụ cấp và khoản hỗ trợ khác

Cần phân biệt rõ ràng giữa phụ cấp lương (tính đóng BHXH) với các khoản hỗ trợ như tiền ăn trưa, tiền xăng xe, hỗ trợ điện thoại. Các khoản hỗ trợ này không thuộc diện đóng BHXH nhưng vẫn phải kê khai thuế thu nhập cá nhân đúng quy định.

Nghĩa vụ của người sử dụng lao động

Doanh nghiệp có trách nhiệm đóng BHXH đầy đủ trên tổng số tiền lương và phụ cấp. Việc cố ý khai thiếu hoặc tách riêng phụ cấp để tránh đóng BHXH có thể bị xử phạt hành chính và phải đóng bù số tiền chênh lệch.

Những lưu ý quan trọng khi thương lượng phụ cấp lương

Ghi nhận trong hợp đồng lao động

Mọi khoản phụ cấp đều phải được thể hiện rõ ràng trong hợp đồng lao động, bao gồm tên gọi, mức tiền, điều kiện hưởng và chu kỳ trả. Không nên chấp nhận những cam kết bằng lời nếu không có văn bản.

Kiểm tra tính hợp lý và hợp pháp

Người lao động cần tìm hiểu xem mức phụ cấp có phù hợp với tính chất công việc, có tuân thủ quy định pháp luật về lao động và có đảm bảo đóng BHXH đầy đủ hay không.

Cập nhật thay đổi theo quy định mới

Pháp luật về lao động thường xuyên có những cập nhật, bổ sung. Cả người lao động và doanh nghiệp đều cần theo dõi để điều chỉnh mức phụ cấp cho phù hợp, tránh vi phạm và đảm bảo quyền lợi tối ưu.

Tạm kết

Nắm vững khái niệm "phụ cấp lương là gì" và các quy định liên quan giúp người lao động tự tin hơn trong đàm phán lương và bảo vệ quyền lợi của mình. Đồng thời, doanh nghiệp cũng có thể xây dựng chính sách lương bổng hợp lý, tuân thủ pháp luật và tạo sức hút với nhân tài. Quan trọng nhất là luôn đảm bảo tính minh bạch, công bằng và tuân thủ đầy đủ các quy định về đóng BHXH để bảo vệ quyền lợi dài hạn cho người lao động.

Để theo dõi và quản lý hiệu quả các khoản lương, phụ cấp cũng như các quy định pháp luật lao động, bạn có thể tận dụng sức mạnh của công nghệ hiện đại. Tham khảo ngay các dòng tablet và laptop văn phòng thế hệ mới tại FPT Shop với cấu hình mạnh mẽ, hỗ trợ đa nhiệm mượt mà. 

Laptop văn phòng

Xem thêm:

• Senior Executive là gì? 6 tố chất tạo nên lãnh đạo thành công
• Quiet promotion: Chiêu trò thăng chức thầm lặng đang âm thầm bóc lột nhân viên trên toàn thế giới