Hướng dẫn cách tính nợ quá hạn khi bên vay không trả hoặc trả thiếu theo quy định

Không ít người gặp rắc rối khi trả nợ trễ hạn mà không nắm rõ cách tính nợ quá hạn và mức lãi phạt đi kèm. Thực tế, chỉ cần chậm vài ngày, khoản tiền phạt đã có thể tăng lên đáng kể nếu không được theo dõi sát sao. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ nguyên tắc tính nợ quá hạn, công thức áp dụng và cách hạn chế rủi ro tài chính khi vay vốn.

Trường hợp vay với tổ chức tín dụng 

Theo khoản 4 Điều 13 Thông tư 39/2016/TT-NHNN, khi người vay không trả hoặc trả không đủ nợ gốc, lãi đúng hạn, lãi suất được tính như sau:

• Lãi trên nợ gốc trong hạn: Tính theo mức lãi suất cho vay đã thỏa thuận trong hợp đồng.
• Lãi chậm trả: Nếu người vay không trả tiền lãi đúng hạn, phải chịu thêm lãi chậm trả theo thỏa thuận nhưng không vượt quá 10%/năm tính trên số tiền lãi chậm trả.
• Lãi quá hạn: Nếu nợ bị chuyển sang quá hạn, người vay phải trả lãi trên số dư nợ gốc bị quá hạn với mức không vượt quá 150% lãi suất trong hạn tại thời điểm chuyển nợ.

Công thức:

Lãi quá hạn = Số tiền còn nợ x Lãi suất trong hạn x 150% x Thời gian quá hạn

Ví dụ: Anh B vay 300 triệu đồng với lãi suất 9%/năm, thời hạn 12 tháng. Đến hạn, anh B mới trả 150 triệu, còn nợ lại 150 triệu và sau 6 tháng mới thanh toán hết. Theo cách tính nợ quá hạn trên thì lãi suất của anh B sẽ được tính như sau:

Lãi quá hạn = 150.000.000 x 9% x 150% x 0,5 = 10.125.000 đồng

Trường hợp vay giữa cá nhân hoặc tổ chức dân sự 

Theo Điều 5 Nghị quyết 01/2019/NQ-HĐTP, việc tính lãi được chia làm 3 trường hợp:

Hợp đồng vay không có lãi

Nếu bên vay không trả hoặc trả không đủ, người cho vay có quyền yêu cầu trả lãi trên nợ gốc quá hạn theo mức lãi suất tối đa 20%/năm.

Hợp đồng vay có lãi

Lãi trên nợ gốc trong hạn chưa trả:

• Nếu có thỏa thuận rõ ràng, tính theo lãi suất ghi trong hợp đồng nhưng không quá 20%/năm.
• Nếu có thỏa thuận trả lãi nhưng không ghi rõ mức lãi suất thì áp dụng 10%/năm.

Lãi trên nợ gốc quá hạn chưa trả: Áp dụng mức 150% lãi suất vay trong hạn tương ứng với thời gian chậm trả.

Lãi quá hạn = Số tiền vay chưa trả x 150% x Lãi suất trong hợp đồng x Thời gian chậm trả

Lãi trên nợ lãi chậm trả: Nếu người vay chưa trả tiền lãi trong hạn, phải chịu thêm 10%/năm trên số tiền lãi chậm trả.

Ví dụ: Ngày 01/01/2020, chị A cho anh B vay 400 triệu đồng trong 1 năm, lãi suất 12%/năm. Đến hạn (01/01/2021), anh B mới trả 200 triệu đồng tiền gốc, còn lại 200 triệu chưa trả và cũng chưa thanh toán tiền lãi. Đến 01/01/2022, anh B mới thanh toán đầy đủ.

Tổng tiền anh B phải trả gồm:

• Lãi trong hạn: 400.000.000 x 12% x 1 = 48.000.000 đồng
• Lãi trên nợ lãi chậm trả: 48.000.000 x 10% x 1 = 4.800.000 đồng
• Lãi quá hạn: 200.000.000 x (150% x 12%) x 1 = 36.000.000 đồng

Tổng cộng, anh B phải trả cho chị A:

200.000.000 (nợ gốc) + 48.000.000 (lãi trong hạn) + 4.800.000 (lãi chậm trả) + 36.000.000 (lãi quá hạn) = 288.800.000 đồng.

Tóm lại, khi hợp đồng vay đến hạn mà bên vay không trả hoặc trả không đủ, mức lãi phải chịu cao hơn lãi thông thường, bao gồm lãi trong hạn, lãi chậm trả và lãi quá hạn. Người vay cần nắm rõ quy định để tránh phát sinh tranh chấp và bị tính thêm chi phí không đáng có.

Tổ chức tín dụng nào được phép cho vay vốn hiện nay?

Theo khoản 2 Điều 2 Thông tư 39/2016/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước, các tổ chức tín dụng được phép thực hiện hoạt động cho vay vốn bao gồm:

• Ngân hàng thương mại: Là loại hình tổ chức tín dụng phổ biến nhất, thực hiện đầy đủ nghiệp vụ huy động vốn, cho vay, thanh toán và các dịch vụ tài chính khác.
• Ngân hàng hợp tác xã: Hoạt động trên nguyên tắc hợp tác, hỗ trợ tài chính cho các quỹ tín dụng nhân dân và thành viên của mình.
• Tổ chức tín dụng phi ngân hàng: Bao gồm công ty tài chính, công ty cho thuê tài chính, không nhận tiền gửi của cá nhân mà chủ yếu cung cấp dịch vụ tín dụng, cho vay tiêu dùng, vay mua sắm, đầu tư,...
• Tổ chức tài chính vi mô: Cung cấp các khoản vay nhỏ cho cá nhân, hộ gia đình có thu nhập thấp, giúp hỗ trợ phát triển kinh tế cộng đồng.
• Quỹ tín dụng nhân dân: Là tổ chức tín dụng do các thành viên cùng góp vốn, hoạt động chủ yếu trên địa bàn xã, phường nhằm tương trợ tài chính cho nhau.
• Chi nhánh ngân hàng nước ngoài: Là đơn vị phụ thuộc của ngân hàng nước ngoài được phép hoạt động tại Việt Nam, trong đó có nghiệp vụ cho vay vốn theo quy định của pháp luật Việt Nam.

Nguyên tắc cho vay của tổ chức tín dụng

Theo Điều 4 Thông tư 39/2016/TT-NHNN, được sửa đổi, bổ sung bởi khoản 2 Điều 1 Thông tư 12/2024/TT-NHNN (có hiệu lực từ ngày 01/7/2024), hoạt động cho vay của tổ chức tín dụng phải tuân theo các nguyên tắc sau:

Nguyên tắc thỏa thuận

Việc cho vay được thực hiện dựa trên thỏa thuận tự nguyện giữa tổ chức tín dụng và khách hàng nhưng phải đảm bảo phù hợp với quy định pháp luật hiện hành, bao gồm cả quy định liên quan đến bảo vệ môi trường.

Nguyên tắc sử dụng vốn đúng mục đích

Người vay phải sử dụng vốn vay đúng mục đích đã cam kết trong hợp đồng tín dụng. Đồng thời, nghĩa vụ hoàn trả nợ gốc, lãi và các khoản phí liên quan phải được thực hiện đầy đủ, đúng hạn theo thỏa thuận với tổ chức tín dụng.

Tạm kết 

Việc nắm vững cách tính nợ quá hạn giúp bạn kiểm soát tài chính hiệu quả, tránh các khoản phạt không đáng có và bảo vệ uy tín tín dụng cá nhân. Chỉ cần hiểu rõ cách tính lãi, thời gian quá hạn và mức phạt quy định, bạn hoàn toàn có thể chủ động trong việc trả nợ đúng hạn. 

Tập trung xử lý công việc hay theo dõi tin tức tài chính dễ dàng hơn với tai nghe chính hãng tại FPT Shop. Âm thanh rõ nét, chống ồn hiệu quả và kết nối ổn định giúp bạn làm việc, học tập hoặc thư giãn sau giờ căng thẳng. Ghé ngay FPT Shop để chọn chiếc tai nghe phù hợp, đồng hành cùng bạn trong từng phút giây tập trung và nghỉ ngơi!

Tai nghe

Xem thêm:

• Cách kiểm tra CIC chi tiết và hướng dẫn toàn diện để kiểm tra nợ xấu nhanh chóng nhất hiện nay
• Nợ quá hạn bao lâu được xem là nợ xấu? Phân loại các nhóm nợ xấu ai cũng nên biết