Ai phải đóng thuế thu nhập cá nhân? Những quy định mới nhất về thuế thu nhập cá nhân 2025

Rất nhiều người thắc mắc ai phải đóng thuế thu nhập cá nhân và cách tính thuế này như thế nào? Theo quy định pháp luật Việt Nam, không phải ai có thu nhập cũng phải đóng thuế mà còn phụ thuộc vào mức thu nhập, loại thu nhập và các khoản giảm trừ. Trong bài viết này, FPT Shop sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về việc ai phải đóng thuế thu nhập cá nhân, các trường hợp được miễn thuế cũng như cách tính thuế TNCN theo đúng quy định hiện hành.

Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) là gì?

Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) là khoản thuế đánh vào thu nhập của cá nhân, bao gồm tiền lương, tiền công, thu nhập từ kinh doanh, đầu tư, chuyển nhượng tài sản và các nguồn thu khác theo quy định của pháp luật. Đây là loại thuế trực thu, nghĩa là người có thu nhập cao hơn một mức nhất định sẽ phải đóng thuế dựa trên phần thu nhập vượt ngưỡng chịu thuế.

Thuế TNCN áp dụng cho cả cá nhân cư trú (phải đóng thuế cho thu nhập toàn cầu) và cá nhân không cư trú (chỉ đóng thuế cho thu nhập phát sinh tại Việt Nam). Việc thu thuế này nhằm tạo nguồn thu cho ngân sách nhà nước, đồng thời góp phần điều tiết thu nhập và đảm bảo công bằng xã hội. Hiện nay, mức thuế suất và cách tính thuế có sự khác biệt tùy theo từng loại thu nhập, với nhiều quy định về giảm trừ gia cảnh, miễn thuế để hỗ trợ người nộp thuế.

Ai phải đóng thuế thu nhập cá nhân?

Ai phải đóng thuế thu nhập cá nhân? Theo quy định tại Luật Thuế Thu Nhập Cá Nhân 2007, cá nhân có nghĩa vụ nộp thuế TNCN được chia thành hai nhóm:

Cá nhân cư trú có thu nhập chịu thuế

Cá nhân cư trú là người có nghĩa vụ nộp thuế thu nhập cá nhân đối với toàn bộ thu nhập phát sinh trong và ngoài lãnh thổ Việt Nam. Một người được xem là cá nhân cư trú nếu đáp ứng một trong hai điều kiện sau:

Có mặt tại Việt Nam từ 183 ngày trở lên trong một năm dương lịch hoặc trong 12 tháng liên tục, tính từ ngày đầu tiên có mặt tại Việt Nam. Trong đó, ngày đến và ngày đi được tính là một (01) ngày, căn cứ vào dấu chứng thực xuất nhập cảnh trên hộ chiếu hoặc giấy thông hành.

Có nơi ở thường xuyên tại Việt Nam, bao gồm:

• Đối với công dân Việt Nam: Là nơi đăng ký hộ khẩu thường trú hoặc nơi sinh sống ổn định, lâu dài không có thời hạn tại một địa chỉ cụ thể.
• Đối với người nước ngoài: Là nơi ghi trên thẻ thường trú hoặc thẻ tạm trú do cơ quan có thẩm quyền cấp.

Trường hợp không có nơi ở cố định nhưng có hợp đồng thuê nhà từ 183 ngày trở lên trong năm tính thuế cũng được xem là cá nhân cư trú.

Cá nhân không cư trú có thu nhập tại Việt Nam

Cá nhân không cư trú là người không đáp ứng một trong hai điều kiện trên. Tuy nhiên, nếu họ có thu nhập phát sinh tại Việt Nam (như tiền lương, tiền công từ doanh nghiệp Việt Nam hoặc thu nhập từ chuyển nhượng tài sản, đầu tư vốn tại Việt Nam), họ vẫn phải nộp thuế TNCN.

Khác với cá nhân cư trú, thuế suất đối với cá nhân không cư trú thường là thuế suất cố định tính trên tổng thu nhập phát sinh tại Việt Nam, không được áp dụng các khoản giảm trừ gia cảnh.

Thu nhập nào phải chịu thuế thu nhập cá nhân?

Thu nhập từ tiền lương, tiền công

Theo Thông tư 111/2013/TT-BTC, cá nhân có thu nhập từ tiền lương, tiền công sẽ phải nộp thuế TNCN nếu mức thu nhập vượt ngưỡng chịu thuế. Công thức tính thuế như sau:

Thuế TNCN = Thu nhập tính thuế × Thuế suất

Trong đó:

• Thu nhập tính thuế = Tổng thu nhập – Các khoản được miễn – Các khoản giảm trừ.
• Thuế suất áp dụng theo biểu thuế lũy tiến từng phần, gồm 07 bậc từ 5% đến 35%.

Ngưỡng thu nhập chịu thuế với cá nhân không có người phụ thuộc là trên 11 triệu đồng/tháng (sau khi trừ bảo hiểm bắt buộc).

Thu nhập từ hoạt động kinh doanh

Theo Thông tư 40/2021/TT-BTC, cá nhân hoặc hộ kinh doanh có doanh thu trên 100 triệu đồng/năm sẽ phải nộp thuế thu nhập cá nhân. Nếu doanh thu dưới mức này thì được miễn thuế.

Thuế TNCN = Doanh thu × Tỷ lệ thuế suất theo ngành nghề

Tùy vào loại hình kinh doanh, thuế suất dao động từ 0.5% đến 5% trên doanh thu.

Thu nhập từ đầu tư vốn

Theo quy định tại Điều 10 Thông tư 111/2013/TT-BTC, nếu cá nhân có thu nhập từ đầu tư vốn (như cổ tức, lợi nhuận từ góp vốn), họ sẽ phải đóng thuế TNCN với mức thuế suất cố định 5%.

Thuế TNCN = Thu nhập từ đầu tư vốn × 5%

Thu nhập từ chuyển nhượng vốn

Cá nhân có thu nhập từ việc chuyển nhượng vốn (bán cổ phần, góp vốn) cũng phải đóng thuế TNCN, với cách tính như sau:

• Chuyển nhượng vốn góp: Thuế suất 20% trên thu nhập chịu thuế.
• Chuyển nhượng chứng khoán: Thuế suất 0.1% trên tổng giá trị chuyển nhượng.

Ví dụ: Nếu cá nhân bán cổ phiếu với tổng giá trị 1 tỷ đồng, thuế phải nộp là 0.1% × 1 tỷ = 1 triệu đồng.

Thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản

Nếu cá nhân bán nhà, đất hoặc tài sản gắn liền với đất, họ phải đóng thuế 2% trên giá trị hợp đồng.

Thuế TNCN = Giá trị chuyển nhượng × 2%

Lưu ý: Nếu hợp đồng ghi giá chuyển nhượng thấp hơn giá do UBND cấp tỉnh quy định, thì cơ quan thuế sẽ tính thuế dựa trên bảng giá đất của địa phương.

Thu nhập từ trúng thưởng

Nếu cá nhân trúng thưởng xổ số, chương trình khuyến mãi, cá cược, trò chơi có thưởng…  giá trị trên 10 triệu đồng, phần vượt mức này sẽ bị đánh thuế 10%.

Thuế TNCN = (Giá trị trúng thưởng – 10 triệu đồng) × 10%

Ví dụ: Nếu trúng thưởng 100 triệu đồng, thu nhập tính thuế là 90 triệu và số thuế phải nộp là 9 triệu đồng.

Thu nhập từ bản quyền

Nếu cá nhân nhận thu nhập từ chuyển nhượng quyền sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ có giá trị trên 10 triệu đồng, phần thu nhập vượt mức này sẽ bị đánh thuế 5%.

Thuế TNCN = (Thu nhập tính thuế – 10 triệu đồng) × 5%

Thu nhập từ nhượng quyền thương mại

Cá nhân có thu nhập từ nhượng quyền thương mại cũng phải nộp thuế nếu giá trị hợp đồng trên 10 triệu đồng, phần thu nhập vượt mức này bị đánh thuế 5%.

Thuế TNCN = (Thu nhập tính thuế – 10 triệu đồng) × 5%

Thuế đối với thu nhập khi nhận thừa kế

Những khoản thừa kế có giá trị lớn như chứng khoán, vốn góp, bất động sản, tài sản phải đăng ký sở hữu sẽ bị đánh thuế 10% nếu giá trị tài sản vượt 10 triệu đồng.

Thuế TNCN = (Giá trị tài sản thừa kế – 10 triệu đồng) × 10%

Thuế thu nhập cá nhân từ quà tặng

Tương tự như thừa kế, nếu cá nhân nhận quà tặng có giá trị trên 10 triệu đồng, phần vượt mức này sẽ bị đánh thuế 10%.

Thuế TNCN = (Giá trị quà tặng – 10 triệu đồng) × 10%

Quà tặng có thể bao gồm bất động sản, chứng khoán, cổ phần, xe ô tô, tài sản có giá trị cao khác…

Chính sách người phụ thuộc và mức khấu trừ thuế TNCN

Người phụ thuộc trong thuế thu nhập cá nhân là ai?

Theo quy định tại Thông tư 111/2013/TT-BTC và các văn bản hướng dẫn hiện hành, người phụ thuộc là những người mà người nộp thuế có trách nhiệm nuôi dưỡng và đáp ứng đủ điều kiện theo quy định pháp luật. Cụ thể, người phụ thuộc bao gồm:

Con cái của người nộp thuế

Người nộp thuế có thể đăng ký giảm trừ gia cảnh cho con cái của mình nếu thỏa mãn một trong các điều kiện sau:

• Con dưới 18 tuổi, tính đến thời điểm cuối năm tính thuế.
• Con trên 18 tuổi nhưng bị khuyết tật, không có khả năng lao động.
• Con đang theo học đại học, cao đẳng, trung cấp, học nghề với điều kiện không có thu nhập hoặc có thu nhập dưới 1 triệu đồng/tháng.

Vợ/chồng không có khả năng lao động

Vợ/chồng của người nộp thuế cũng được xem là người phụ thuộc nếu thuộc một trong các trường hợp:

• Mất sức lao động, không thể tự lao động để tạo ra thu nhập.
• Có thu nhập thấp hơn 1 triệu đồng/tháng.

Cha mẹ, ông bà của người nộp thuế

Cha mẹ, ông bà của người nộp thuế sẽ được xem là người phụ thuộc nếu thỏa mãn điều kiện:

• Không có khả năng lao động (trên 60 tuổi đối với nam, trên 55 tuổi đối với nữ) hoặc bị khuyết tật.
• Không có thu nhập hoặc thu nhập dưới 1 triệu đồng/tháng.
• Đang sống phụ thuộc vào người nộp thuế, không có nguồn hỗ trợ tài chính nào khác.

Anh chị em ruột không có khả năng lao động

Nếu người nộp thuế đang nuôi dưỡng anh chị em ruột bị khuyết tật, mất sức lao động hoặc chưa đủ 18 tuổi, không có nguồn thu nhập, họ cũng có thể được tính là người phụ thuộc.

Các trường hợp khác

Ngoài những trường hợp trên, các đối tượng khác như cháu ruột, cô, dì, chú, bác… nếu đáp ứng điều kiện không có thu nhập và sống phụ thuộc vào người nộp thuế cũng có thể được xem xét là người phụ thuộc.

Mức giảm trừ gia cảnh hiện hành

Mức giảm trừ cho bản thân người nộp thuế

Theo quy định tại Nghị quyết 954/2020/UBTVQH14, từ ngày 1/7/2020, mức giảm trừ gia cảnh mới áp dụng như sau:

Người nộp thuế: Được giảm trừ 11 triệu đồng/tháng (tương đương 132 triệu đồng/năm).

Mức giảm trừ cho người phụ thuộc

Mỗi người phụ thuộc được giảm trừ 4,4 triệu đồng/tháng (52,8 triệu đồng/năm). Mức giảm trừ này sẽ được áp dụng trực tiếp vào thu nhập chịu thuế, giúp giảm số thuế phải đóng.

Ví dụ:

Nếu một cá nhân có thu nhập 25 triệu đồng/tháng và có 2 người phụ thuộc, thu nhập chịu thuế của họ sẽ là:

• 25 triệu – 11 triệu (bản thân) – (2 × 4,4 triệu) = 5,2 triệu đồng/tháng

Thu nhập này sẽ được tính thuế theo biểu thuế lũy tiến từng phần, giúp cá nhân giảm bớt gánh nặng thuế.

Thủ tục đăng ký người phụ thuộc để được giảm trừ thuế

Để được hưởng mức giảm trừ gia cảnh khi tính thuế thu nhập cá nhân, người nộp thuế phải thực hiện đăng ký người phụ thuộc theo các bước sau:

Hồ sơ cần chuẩn bị

Tờ khai đăng ký người phụ thuộc (Mẫu 20-ĐK-TNCN theo Thông tư 105/2020/TT-BTC).

Giấy tờ chứng minh mối quan hệ với người phụ thuộc:

• CMND/CCCD của người phụ thuộc.
• Giấy khai sinh (đối với con).
• Sổ hộ khẩu, giấy xác nhận nuôi dưỡng (đối với cha mẹ, anh chị em...).
• Giấy xác nhận học tập (đối với con đang học đại học).
• Giấy xác nhận khuyết tật (nếu người phụ thuộc bị mất khả năng lao động).

Nộp hồ sơ ở đâu?

• Người lao động làm việc tại doanh nghiệp: Gửi hồ sơ đăng ký người phụ thuộc tại bộ phận kế toán/nhân sự của công ty để họ kê khai với cơ quan thuế.
• Cá nhân tự quyết toán thuế: Nộp trực tiếp tại Chi cục Thuế nơi cư trú hoặc qua hệ thống thuế điện tử.

Các trường hợp được miễn thuế thu nhập cá nhân

Không phải tất cả các khoản thu nhập đều phải đóng thuế TNCN. Theo quy định tại Điều 4 Luật Thuế Thu Nhập Cá Nhân 2007, có nhiều trường hợp cá nhân được miễn thuế, cụ thể như sau:

Thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản

Chuyển nhượng nhà ở, đất ở giữa vợ chồng, cha mẹ và con cái, ông bà và cháu, anh chị em ruột được miễn thuế TNCN.

Cá nhân có duy nhất một bất động sản (nhà ở hoặc quyền sử dụng đất ở) tại Việt Nam khi thực hiện chuyển nhượng cũng sẽ được miễn thuế.

Cá nhân nhận đất từ Nhà nước theo quyết định giao đất sẽ không phải nộp thuế TNCN đối với giá trị quyền sử dụng đất đó.

Thu nhập từ thừa kế và quà tặng

Thu nhập từ thừa kế hoặc quà tặng là bất động sản giữa các thành viên gia đình trực hệ như vợ chồng, cha mẹ - con cái, ông bà - cháu, anh chị em ruột với nhau được miễn thuế TNCN.

Thu nhập từ sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản

Hộ gia đình và cá nhân sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản chưa qua chế biến hoặc chỉ qua sơ chế thông thường sẽ không phải đóng thuế. Thu nhập từ chuyển đổi đất nông nghiệp do Nhà nước giao cũng thuộc diện miễn thuế.

Các khoản thu nhập từ tiền lương, tiền công

Tiền lương làm việc ban đêm, làm thêm giờ được trả cao hơn so với tiền lương làm việc ban ngày được miễn thuế phần chênh lệch đó. Tiền lương hưu do Quỹ bảo hiểm xã hội hoặc quỹ hưu trí tự nguyện chi trả không bị đánh thuế.

Thu nhập từ đầu tư tài chính và bảo hiểm

Lãi tiền gửi tại ngân hàng, lãi từ hợp đồng bảo hiểm nhân thọ không thuộc diện chịu thuế TNCN. Tiền bồi thường bảo hiểm, bao gồm cả bảo hiểm nhân thọ và bảo hiểm phi nhân thọ, không phải nộp thuế.

Thu nhập từ học bổng và hỗ trợ xã hội

Các khoản học bổng nhận từ ngân sách nhà nước hoặc từ các tổ chức trong và ngoài nước hỗ trợ khuyến học đều được miễn thuế. Thu nhập nhận từ các quỹ từ thiện hoạt động không vì lợi nhuận cũng thuộc diện miễn thuế.

Thu nhập từ kiều hối và viện trợ nhân đạo

Kiều hối từ nước ngoài gửi về không phải nộp thuế TNCN. Viện trợ quốc tế từ chính phủ hoặc tổ chức phi chính phủ phục vụ mục đích từ thiện, nhân đạo được miễn thuế.

Thu nhập từ vận tải biển quốc tế

Tiền lương, tiền công của thuyền viên làm việc trên tàu biển quốc tế được miễn thuế. Cá nhân là chủ tàu, người làm việc trên tàu đánh bắt thủy sản xa bờ cũng không phải đóng thuế đối với thu nhập từ hoạt động này.

Tạm kết

Sau khi tìm hiểu các quy định về thuế TNCN, có thể kết luận rằng việc ai phải đóng thuế thu nhập cá nhân sẽ phụ thuộc vào những yếu tố như: Bạn có phải là cá nhân cư trú hay không? Thu nhập của bạn có vượt ngưỡng chịu thuế hay không? Và thu nhập của bạn thuộc loại nào? Nếu có mức thu nhập cao hơn 11 triệu đồng/tháng hoặc có thu nhập từ kinh doanh, đầu tư, chuyển nhượng bất động sản, bạn sẽ thuộc diện nộp thuế thu nhập cá nhân.

Nếu bạn đang tìm kiếm một chiếc điện thoại Samsung chính hãng, đừng bỏ qua những ưu đãi hấp dẫn tại FPT Shop! Hiện tại, FPT Shop đang cung cấp các dòng Samsung mới với giá tốt nhất kèm chế độ bảo hành chính hãng. Hãy truy cập ngay FPT Shop để khám phá các chương trình trả góp 0%, giảm giá và nhiều quà tặng hấp dẫn khác!

Xem thêm về các sản phẩm điện thoại Samsung chính hãng tại đây:

• Điện thoại Samsung

Xem thêm:

• Hướng dẫn cách tính thuế thu nhập cá nhân đơn giản, chi tiết, dễ thực hiện nhất
• Thuế là gì? Thuế đóng được dùng để làm gì? Tìm hiểu về đặc điểm, vai trò và cách phân loại thuế