Thuế là gì? Thuế đóng được dùng để làm gì? Tìm hiểu về đặc điểm, vai trò và cách phân loại thuế

Bạn thường nghe đến nộp thuế, đóng thuế nhưng lại không hiểu thuế là gì? Đây là một trong những nguồn thu bắt buộc đối với các cá nhân, doanh nghiệp tham gia tổ chức kinh doanh. Chi phí thuế được đóng trực tiếp đến Cơ quan Nhà nước và sử dụng dành cho các hoạt động dịch vụ công cộng. Cụ thể về đặc điểm, phân loại cũng như vai trò của thuế sẽ được chia sẻ trong bài viết sau đây. 

Thuế là gì?

Hiểu đơn giản thì thuế chính là một khoản tiền bắt buộc phải đóng đối với cá nhân, doanh nghiệp hoạt động kinh doanh. Tiền thuế sẽ nộp trực tiếp cho nhà nước và một số cơ quan có thẩm quyền và số tiền thu được sử dụng trực tiếp cho các công việc mang lợi ích chung đến xã hội. Cụ thể như sử dụng cho dịch vụ giáo dục, y tế, quốc phòng hay nhu cầu về cơ sở hạ tầng giao thông. 

Đặc điểm của thuế

Thuế là gì và đặc điểm thuế như thế nào? Có lẽ khi nắm bắt được khái niệm thuế thì nhiều người vẫn chưa rõ về đặc điểm của thuế ra sao. Cụ thể:

Hình thức bắt buộc

Cá nhân, doanh nghiệp khi có đủ điều kiện nộp thuế bắt buộc phải đóng cho ngân sách nhà nước. Tuy nhiên quy trình nộp thuế cũng được phân loại theo từng hình thức phù hợp. Cơ quan có thẩm quyền sẽ thực hiện theo đúng nghĩa vụ của mình, đảm bảo phải chính xác, minh bạch và công bằng đối với người lao động.

Khoản đóng góp quyền lực

Nhà nước dựa vào khoản thu thuế để sử dụng cho mục đích hoạt động xã hội và một số chức năng quan trọng. Do đó đây là một khoản đóng góp mang tính chất quyền lực, nhằm tác động đến các cơ quan thuế địa phương để ảnh hưởng đến người nộp thuế, tránh tình trạng trốn thuế, hoặc không tham gia đúng nghĩa vụ nhà nước giao phó. 

Không đối giá hay hoàn trả trực tiếp

Đối với các cá nhân và doanh nghiệp khi có điều kiện nộp thuế thì phải thực hiện theo yêu cầu. Đây là nghĩa vụ bắt buộc cho dù có nhận được lợi ích công cộng hay chưa đều phải đóng góp đầy đủ. Tiền thuế nộp cho ngân sách nhà nước và sử dụng với mục đích công cộng. Do đó sẽ không mang tính chất đối giá hay hoàn trả trực tiếp. 

Khoản đóng vĩnh viễn

Một trong những đặc điểm của thuế đó chính là tính chất vĩnh viễn. Thuế sẽ phục vụ cho hoạt động an sinh xã hội và người nộp thực hiện theo nghĩa vụ, không mang tính chất cho nhà nước vay tiền và chờ hoàn trả, thay vào đó là một khoản đóng góp vĩnh viễn.

Phân loại thuế

Vấn đề thuế là gì và cách phân loại thuế như thế nào rất được quan tâm. Thuế được xem là nguồn thu chính đáng của nhà nước đối với các cá nhân, doanh nghiệp đủ điều kiện nộp. Cụ thể được phân loại theo một số hình thức khác nhau như:

Phân loại thuế dựa vào hình thức thu

• Thuế trực thu: Loại này trừ trực tiếp vào tài khoản thu nhập hay lợi ích thu của cá nhân, tổ chức.
• Thuế gián thu: Thuế này do các doanh nghiệp, thương nhân cung cấp dịch vụ có nghĩa vụ nộp cho nhà nước thông qua hình thức cộng thuế vào giá bán để người tiêu dùng chịu.

Phân loại dựa vào tính chất hành chính

• Thuế nhà nước: Là loại thuế nộp vào ngân sách quốc gia.
• Thuế địa phương: Loại thuế này nộp vào nguồn ngân sách của địa phương.

Phân loại dựa trên tính chất kinh tế

• Dựa theo yếu tố bị đánh thuế: Hình thức này được chia thành nhiều khoản như: thuế đánh tài sản tiêu dùng, đánh trên thu nhập, doanh nghiệp.
• Dựa theo yếu tố, tác nhân chịu thuế: Bao gồm các loại đánh trực tiếp vào doanh nghiệp như: thu nhập cá nhân, môn bài, xuất nhập khẩu,...
• Dựa trên lĩnh vực: Phân loại này bao gồm thuế đánh bảo hiểm, bất động sản, tiết kiệm,...

Vai trò quan trọng của thuế

Thuế là một khoản thu vô cùng quan trọng và đặc biệt cần thiết đối với đời sống. Vậy vai trò của thuế là gì?

• Thuế gia tăng nguồn thu ngân sách nhà nước, đồng thời góp phần vào quá trình giải quyết các vấn đề liên quan đến an sinh, phúc lợi. Ngoài ra còn là nguồn lực xây dựng cơ sở hạ tầng công cộng nhằm phục vụ đời sống người dân.
• Khuyến khích và thúc đẩy hoạt động kinh tế như: Thúc đẩy đầu tư vào nhiều lĩnh vực mới hay bảo vệ các ngành công nghiệp.
• Hỗ trợ cân bằng khoảng cách giàu - nghèo, giảm thiểu sự phân biệt các tầng lớp xã hội.
• Thuế sử dụng điều tiết các hoạt động kinh tế. Vì chính phủ hoàn toàn có thể áp đặt nộp thuế cao hơn với những sản phẩm gây tình trạng ô nhiễm môi trường.
• Thuế giúp tăng trưởng, phát triển kinh tế xã hội và thúc đẩy hiệu suất làm việc của nguồn nhân lực.
• Đảm bảo sự minh bạch, công bằng đối với các khoản, thu nhập của tổ chức, cá nhân đóng góp.
• Thuế cũng đóng vai trò quan trọng trong quá trình kiểm soát lạm phát.

Xem thêm: Các bước nộp thuế đất online qua Cổng Dịch vụ công tại nhà

Các loại thuế quen thuộc hiện nay

Hiện nay có rất nhiều loại thuế khác nhau. Dưới đây là chi tiết bạn cần nắm được nếu muốn tìm hiểu về thuế là gì.

Thuế thu nhập cá nhân

Đây là loại thuộc thuế trực thu. Trong đó những ai có nguồn thu nhập vượt qua mức khởi điểm sẽ bắt buộc phải thực hiện nghĩa vụ đóng.

Thuế thu nhập cá nhân sử dụng với mục đích giúp chính phủ thu về nguồn tài chính nhất định để phục vụ chính sách mặt kinh tế xã hội. Đồng thời cung cấp nhiều dịch vụ khác nhau cũng như đóng góp chung vào sự phát triển của đất nước.

Đối tượng phải chịu thuế là gì? Đó là:

• Là công dân Việt Nam đang ở nước ngoài.
• Công dân Việt Nam sống trên lãnh thổ nước ta.
• Những đối tượng người nước ngoài có nguồn thu nhập ở Việt Nam.

Thuế thu nhập doanh nghiệp

Thu nhập doanh nghiệp thực chất là một loại hình thuế trực thu được dựa trên tổng nguồn thu nhập tại doanh nghiệp. Loại thuế này áp dụng cho tất cả doanh nghiệp cho dù là các tập đoàn hay tư nhân thậm chí tổ chức phi lợi nhuận. Cụ thể đối tượng bắt buộc phải nộp thuế là gì? Đó là:

• Doanh nghiệp, tổ chức kinh tế thành lập và hoạt động dựa trên quy định Pháp luật.
• Các tổ chức thành lập dựa trên quy định Luật hợp tác xã.
• Doanh nghiệp thành lập dựa theo quy định nước ngoài mà có cơ sở thường trú (hoặc không) tại Việt Nam.
• Các đơn vị sự nghiệp được thành lập dựa trên quy định Nhà nước Việt Nam.
• Tổ chức hoạt động kinh doanh, sản xuất phát sinh nguồn thu nhập thuộc mức chịu thuế.

Thuế tiêu thụ đặc biệt

Tiêu thụ đặc biệt được hiểu là một loại thuế áp dụng đối với các chủ thể doanh nghiệp xảy ra hoạt động kinh doanh và thuộc đối tượng phải chịu thuế dựa trên quy định pháp luật. Loại hình này đóng vai trò quan trọng đối với việc điều tiết nguồn cung cấp sản phẩm, dịch vụ không mang lại lợi ích cho người tiêu dùng. Cụ thể một số đối tượng phải chịu thuế gồm:

• Hàng hóa: Rượu, bia, thuốc lá, bài, ô tô 24 chỗ ngồi trở xuống vừa chở khách, vừa chở hàng, hai hàng ghế trở lên và vách ngăn nằm ở giữa khoanh hành khách và hàng hóa. Các loại xăng dầu, xe mô tô dung tích từ 125cm3 trở lên, du thuyền,... Các loại hàng hóa đã hoàn chỉnh quá trình lắp đặt không phải chịu loại thuế này.
• Dịch vụ: Một số dịch vụ phải chịu thuế tiêu thụ đặc biệt là: Karaoke, vũ trường, casino, massage, xổ số,...

Thuế giá trị gia tăng

Giá trị gia tăng hay còn biết đến là thuế VAT. Đây là một loại thuế tính dựa trên những khoản phát sinh thêm hay chênh lệch dịch vụ, hàng hóa từ khâu sản xuất, lưu thông cho đến người tiêu dùng. Thuế giá trị gia tăng sử dụng rộng khắp trên toàn thế giới. 

Đây cũng là một nguồn thu cực kỳ quan trọng của chính phủ. Chúng giúp đảm bảo nguồn tài chính vững mạnh để thực hiện, xây dựng chính sách liên quan về kinh tế, xã hội. Từ đó mang đến dịch vụ tốt nhất cho cộng đồng cũng như đóng góp to lớn vào quá trình phát triển kinh tế mỗi quốc gia.

Các đối tượng cần phải đóng thuế giá trị gia tăng là:

• Tổ chức kinh doanh: Doanh nghiệp mọi loại hình hay thành phần kinh tế. Các tổ chức kinh doanh thuộc tổ chức chính trị xã hội, hợp tác xã, xã hội nghề nghiệp.
• Cá nhân kinh doanh: Các cá nhân kinh doanh đơn lẻ, độc lập, hộ kinh doanh, cá nhân hợp tác trong kinh doanh tuy nhiên không thành lập pháp nhân.

Thuế sử dụng đất

Đây là một khoản được thu từ các chủ sử dụng đất. Điều này đồng nghĩa với việc khi nhà nước thực hiện giao đất, chủ thể phải nghĩa vụ phải nộp thuế. Đối tượng là những tổ chức, cá nhân có quyền sử dụng đất.

Nguồn thuế này thông thường sẽ tính dựa trên giá trị của đất cùng một số yếu tố khác liên quan đến vị trí, diện tích, mục đích sử dụng. Đồng thời là những quy định cụ thể của từng địa phương hay quốc gia.

Việc áp dụng thuế sử dụng đất bao gồm những mục đích khác nhau như: tăng cường quản lý đất đai, tạo nên nguồn thu lớn cho ngân sách quốc gia, khuyến khích dùng đất hiệu quả, điều chỉnh sử dụng đất theo mục đích cụ thể. Ngoài ra, loại thuế này còn dùng để giới hạn sự sở hữu quá mức cũng như kích thích sự phát triển kinh tế, hạ tầng đô thị.

Thuế sử dụng đất nông nghiệp

Đây là loại thuế đánh vào việc sử dụng đất đối với mục đích sản xuất nông nghiệp. Vậy đối tượng nộp thuế là gì? Là các cá nhân, tổ chức sử dụng đất vào mục đích sản xuất nông nghiệp. Cá nhân hay hộ gia đình được giao quyền sử dụng đất dù không sử dụng thì vẫn phải nộp thuế sử dụng đất.

Lệ phí trước bạ

Đây là loại thuế phí áp dụng cho trường hợp thực hiện đăng ký quyền sở hữu, sang tên, chuyển nhượng về đất, xe cộ hoặc tài sản nào đó. Mức thu loại phí này dựa trên giá trị của tài sản được quy định.

Thuế xuất nhập khẩu

Đây là loại thuế trực thu, đánh trực tiếp dựa trên trị giá những mặt hàng xuất khẩu và nhập khẩu. Hàng hóa xuất nhập khẩu của các tổ chức kinh tế thực hiện hoạt động xuất nhập khẩu qua biên giới Việt Nam là đối tượng phải chịu loại thuế này.

Kết luận

Trên đây, FPT Shop vừa tổng hợp những thông tin cơ bản để bạn đọc nắm được khái niệm thuế là gì. Qua đây các bạn cũng biết được đặc điểm, phân loại và vai trò của thuế đối với cá nhân, tổ chức và đất nước. Mong rằng bạn đã bỏ túi thêm nhiều hơn những kiến thức hữu ích vào kho tàng của mình nhé!

Xem thêm:

• Hướng dẫn cách tính thuế thu nhập cá nhân đơn giản, chi tiết, dễ thực hiện nhất
• Tổng hợp cách tra cứu thông tin người nộp thuế chi tiết, nhanh chóng nhất 2023
• Thuế trước bạ là gì? Hướng dẫn chi tiết về các quy định thuế trước bạ mới nhất 2025

Có phải bạn đang tìm kiếm một chiếc điện thoại chất lượng cao, dung lượng khủng? Hãy tham khảo các mẫu smartphone hiện đại và đầy tiện ích tại FPT Shop để hỗ trợ bạn hoàn thành tốt công việc, học tập. FPT Shop hiện đang cung cấp đa dạng các mẫu điện thoại thông minh của các thương hiệu lớn uy tín cho bạn thỏa thích lựa chọn với mức giá cạnh tranh nhất.

Điện thoại iPhone