Tìm hiểu các kiểu dữ liệu trong Python và cách khai báo các kiểu dữ liệu cơ bản thường gặp

Python đang ngày càng được nhiều người lựa chọn khi bắt đầu học lập trình bởi sự đơn giản, dễ hiểu và vô cùng linh hoạt. Trước khi bạn có thể xây dựng một chương trình hoàn chỉnh, việc nắm vững những khái niệm nền tảng về các kiểu dữ liệu trong Python là điều không thể bỏ qua.

Trong bài viết này, FPT Shop sẽ cùng bạn khám phá cách khai báo và tìm hiểu các kiểu dữ liệu trong Python một cách dễ hiểu và dễ áp dụng nhất.

Các kiểu dữ liệu trong Python

Trong Python, kiểu dữ liệu chính là cách mà ngôn ngữ này phân loại và xử lý các giá trị mà bạn sử dụng trong chương trình. Mỗi giá trị đều thuộc một kiểu cụ thể - ví dụ như số, chữ, hay danh sách... Những giá trị này sẽ ảnh hưởng đến cách bạn có thể làm việc với các lệnh. Nhờ có kiểu dữ liệu, Python biết được bạn đang muốn thực hiện phép toán, so sánh, hay thao tác gì trên giá trị đó.

Kiểu Numeric types: Dữ liệu số

Trong Python, kiểu dữ liệu số dùng để xử lý các giá trị liên quan đến toán học, bao gồm ba loại chính: số nguyên, số thực và số phức.

• Số nguyên (int): Là những con số không có phần thập phân, có thể là số dương, số âm hoặc bằng 0. Điểm đặc biệt trong Python là bạn có thể dùng số nguyên với giá trị rất lớn mà không lo bị giới hạn độ dài như ở nhiều ngôn ngữ khác.
• Số thực (float): Đây là kiểu dữ liệu dành cho các con số có phần thập phân. Python sử dụng dấu chấm (.) để phân cách phần nguyên và phần thập phân. Ngoài ra, bạn cũng có thể dùng ký hiệu khoa học (như 1.5e3) để biểu diễn những con số rất lớn hoặc rất nhỏ.
• Số phức (complex): Kiểu này ít được dùng trong lập trình cơ bản, nhưng lại hữu ích trong các bài toán kỹ thuật hoặc khoa học. Một số phức trong Python được viết dưới dạng a + bj, trong đó a là phần thực, b là phần ảo và j là ký hiệu cho đơn vị ảo.

x = 20        # int

y = 4.13      # float

z = 5 + 6j    # complex

Kiểu Sequence Data Types: Dữ liệu chuỗi

Trong Python, chuỗi là một kiểu dữ liệu được dùng để lưu trữ nhiều phần tử theo thứ tự nhất định. Các phần tử này có thể cùng kiểu hoặc khác kiểu, tùy thuộc vào cấu trúc mà bạn sử dụng. Ba dạng phổ biến thường gặp gồm: chuỗi ký tự, danh sách, và tuple.

Chuỗi ký tự (String)

Đây là dạng dữ liệu chuyên dùng để chứa văn bản. Một chuỗi là tập hợp các ký tự Unicode, và trong Python, bạn có thể tạo chuỗi bằng dấu nháy đơn ('...'), nháy kép ("...") hoặc nháy ba ('''...''' hoặc """...""") nếu muốn viết nhiều dòng.

str1 = 'FPT Shop' str2 = "Xin chào quý khách" str3 = '''This is a multiline string'

Danh sách (List)

Danh sách (List) trong Python là một dạng cấu trúc dữ liệu cho phép bạn lưu trữ nhiều giá trị trong cùng một biến. Điểm đặc biệt của list là các phần tử trong đó được sắp xếp theo thứ tự và bạn hoàn toàn có thể thay đổi (thêm, xóa, sửa) bất kỳ phần tử nào sau khi đã tạo.

list1 = [1, 2, 3, 4, 5] list2 = ["FPT", "Long Châu", "FPT Play"] list3 = [1, "FPT", 3.14]

Kiểu Tuple

Tuple là một kiểu dữ liệu khá giống với danh sách (list), nhưng điểm khác biệt lớn nhất là nó không thể chỉnh sửa được sau khi đã tạo ra.

tuple1 = (1, 2, 3, 4, 5)

Kiểu logic (Boolean)

Kiểu dữ liệu boolean chỉ có hai giá trị: True và False, được biểu diễn bằng lớp bool.

is_wet = False  # lưu giá trị False

is_dry = True     # lưu giá trị True

Kiểu dữ liệu tập hợp (Set)

Là một nhóm các phần tử không có thứ tự cố định và không chứa phần tử trùng lặp. Để tạo một set, bạn có thể dùng hàm set() hoặc đặt các phần tử bên trong cặp dấu ngoặc nhọn {}.

set1 = {1, 2, 3} set2 = set([1, 2, 3, 4, 5])

Kiểu dữ liệu từ điển (Dictionary Data Type)

Dictionary trong Python là một cấu trúc dữ liệu cho phép bạn lưu trữ các giá trị theo dạng cặp khóa và giá trị. Mỗi khóa sẽ liên kết với một giá trị cụ thể, giúp bạn dễ dàng truy xuất thông tin. Dữ liệu kiểu này không sắp xếp theo thứ tự cố định và được tạo bằng lớp dict. Trong cú pháp, khóa và giá trị được ngăn cách bằng dấu hai chấm (:), còn các cặp được phân tách bằng dấu phẩy (,), tất cả đặt bên trong dấu ngoặc nhọn {}.

dict1 = {"name": "FPT Shop", "age": 12, "city": "Hồ Chí Minh"}

Cách khai báo các kiểu dữ liệu trong Python

Python thuộc nhóm ngôn ngữ lập trình dynamic typing, tức là bạn không cần chỉ định kiểu dữ liệu khi khai báo biến. Thay vào đó, Python sẽ tự động nhận biết kiểu dựa vào giá trị mà bạn gán. Điều này giúp việc viết mã trở nên linh hoạt và gọn gàng hơn, đặc biệt phù hợp với người mới bắt đầu.

a = 5          # Python hiểu đây là kiểu int

b = 3.14       # Python hiểu đây là kiểu float

name = "FPT Retail"  # Python hiểu đây là kiểu chuỗi (str)

is_open = True # Python hiểu đây là kiểu boolean

Dù Python tự động xác định kiểu dữ liệu, bạn vẫn có thể chuyển đổi kiểu thủ công khi cần thiết. Ngôn ngữ này hỗ trợ nhiều hàm tích hợp như int(), float(), str() và bool() để giúp bạn ép kiểu giá trị từ dạng này sang dạng khác một cách dễ dàng.

Ví dụ:

• x = 20.5
• y = int(x)  # chuyển đổi từ float sang int, y sẽ là 20

Lời kết

Qua bài viết trên, FPT Shop đã chia sẻ đến quý bạn đọc các kiểu dữ liệu trong Python - từ những kiểu đơn giản như số, chuỗi, giá trị logic cho đến các cấu trúc dữ liệu nâng cao như list, dict hay set. Việc nắm vững cách hoạt động của biến và từng loại dữ liệu sẽ giúp bạn viết chương trình dễ hiểu, linh hoạt và tối ưu hơn ngay từ những bước đầu tiên trong hành trình học Python.

Xem thêm

• Lập trình là gì? Học lập trình có khó không và cơ hội nghề nghiệp ra sao?
• Tìm hiểu ngôn ngữ lập trình C và hướng dẫn cách tự học dành cho người mới bắt đầu
• Dict trong Python: Hướng dẫn sử dụng, các phương thức quan trọng và ví dụ chi tiết