Aptomat là gì? Tìm hiểu cách hoạt động, nguyên nhân và hướng dẫn khắc phục Aptomat bị nhảy

Aptomat, một thiết bị điện quan trọng không thể thiếu trong mỗi gia đình, thiết bị này đóng vai trò vô cùng quan trọng. Khi sử dụng, nếu Aptomat bị nhảy liên tục, điều này sẽ gây ra những ảnh hưởng không nhỏ đối với hệ thống điện của gia đình chúng ta.

Hãy cùng tham khảo bài viết dưới đây từ FPT Shop để hiểu hơn về Aptomat là gì, nguyên nhân và cách khắc phục khi bị nhảy liên tục.

Aptomat là gì?

Aptomat, còn được gọi là cầu dao tự động hoặc CB (Circuit Breaker), là một thiết bị quan trọng trong hệ thống điện. Với nhiệm vụ bảo vệ mạch điện, Aptomat đóng vai trò chống lại những tình huống quá tải, ngắn mạch, sụt áp, truyền công suất ngược, giúp ngăn chặn nguy cơ giật điện và rò điện.

Aptomat không chỉ đảm bảo an toàn cho hệ thống điện mà còn giúp tránh những sự cố không đáng có. Nó hoạt động theo nguyên tắc từ nhiệt, tức là khi mạch điện trở nên quá tải, Aptomat sẽ tự động ngắt mạch, ngăn chặn các tác động tiềm năng gây hại đến hệ thống.

Phân nhóm các loại Aptomat

Dựa theo cấu tạo

Có thể chia thành hai loại Aptomat: Aptomat dạng tép (MCB - Miniature Circuit Breaker) và Aptomat dạng khối (MCCB - Moulded Case Circuit Breaker). Cả hai loại đều có chức năng bảo vệ khỏi quá tải dòng điện và ngắt mạch.

Dựa trên số pha/số cực

Aptomat có thể có 1 pha (1 cực), 1 pha + trung tính (1P+N ): 2 cực, 2 pha (2 cực), 3 pha (3 cực), 3 pha + trung tính (3P+N): 4 cực hoặc 4 pha (4 cực).

Dựa trên chức năng

Có thể chia thành hai loại Aptomat: Aptomat thường và Aptomat chống rò.

• Aptomat thường: Bao gồm MCB và MCCB với chức năng bảo vệ quá tải và ngắn mạch.
• Aptomat chống rò: Bao gồm RCCB (Aptomat chống dòng rò dạng tép), RCBO (Aptomat chống dòng rò và bảo vệ quá tải dạng tép) và ELCB (Aptomat chống dòng rò và bảo vệ quá tải dạng khối).

Dựa trên dòng cắt ngắn mạch

• Aptomat dòng cắt thấp: Được sử dụng phổ biến trong các ngôi nhà và các tòa nhà dân dụng. 
• Aptomat dòng cắt tiêu chuẩn: Thường được áp dụng trong các môi trường công nghiệp. 
• Aptomat dòng cắt cao: Thường được sử dụng trong các ứng dụng đặc biệt và môi trường công nghiệp. 
• Aptomat dòng cắt thấp: Được sử dụng phổ biến trong các ngôi nhà và các tòa nhà dân dụng.
• Aptomat dòng cắt tiêu chuẩn: Thường được áp dụng trong các môi trường công nghiệp. 
• Aptomat dòng cắt cao: Thường được sử dụng trong các ứng dụng đặc biệt và môi trường công nghiệp. 
• Dòng Aptomat có định mức không đổi: Được thiết kế để bảo vệ mạch điện khỏi quá tải và ngắn mạch
• Loại Aptomat khả năng chỉnh dòng định mức: Cho phép điều chỉnh dòng cắt theo nhu cầu sử dụng.

Cấu tạo chung của Aptomat

Cấu tạo bao gồm, như sau: 

• Tiếp điểm Aptomat.
• Hộp dập hồ quang Aptomat.
• Truyền động cắt Aptomat.
• Móc bảo vệ Aptomat.

Tiếp điểm của loại Aptomat 

Thường có hai cấp hoặc ba cấp, bao gồm tiếp điểm chính để dẫn điện và tiếp điểm phụ (nếu có) để tránh hồ quang cháy lan đến tiếp điểm chính.

Khi Aptomat đóng mạch, tiếp điểm hồ quang sẽ đóng trước, tiếp theo là tiếp điểm phụ và cuối cùng là tiếp điểm chính. Khi cắt mạch, tiếp điểm chính sẽ mở trước, sau đó là tiếp điểm phụ và tiếp điểm hồ quang.

Bộ phận hộp dập hồ quang Aptomat

Thông thường, hộp dập hồ quang của Aptomat được chia thành nhiều đoạn ngắn và có những tấm thép xếp thành lưới ngăn để dập tắt hồ quang dễ dàng hơn.

Có hai loại thiết bị dập hồ quang: kiểu nửa kín và kiểu hở. Chúng được sử dụng để Aptomat có thể dập tắt hồ quang trong các chế độ làm việc khác nhau của hệ thống điện.

Loại cơ cấu truyền động cắt trong Aptomat

Cơ cấu truyền động cắt của Aptomat có thể được điều khiển bằng tay hoặc bằng cơ điện (bao gồm điện từ và động cơ điện). Truyền động cắt bằng tay thường được sử dụng cho các Aptomat có dòng điện định mức dưới 600A. 

Đối với điều khiển bằng cơ điện (bao gồm điện từ và động cơ điện), chúng ta có thể sử dụng cho các Aptomat có dòng điện định mức lớn hơn 1000A. Ngoài ra, còn có thể sử dụng điều khiển bằng động cơ điện hoặc bằng khí nén.

Bộ phận móc bảo vệ của Aptomat

Móc bảo vệ của Aptomat sẽ hoạt động khi mạch điện bị quá dòng (do quá tải hoặc ngắn mạch) hoặc có sự sụt áp, giúp Aptomat tự động ngắt điện ngay lập tức, hạn chế các sự cố không mong muốn xảy ra.

Móc bảo vệ quá dòng (còn được gọi là móc bảo vệ dòng điện cực đại) thường được làm từ các hệ thống móc điện tử và rơ le nhiệt, được đặt bên trong Aptomat. Chúng thường được sử dụng cho Aptomat có dòng điện định mức dưới 600A và có chức năng bảo vệ thiết bị khỏi quá tải và ngắn mạch.

Móc bảo vệ sụt áp (còn được gọi là móc bảo vệ điện áp thấp) thường được sử dụng theo kiểu điện từ, với một cuộn dây được mắc song song với mạch điện chính. Cuộn dây này được quấn vài vòng với dây tiết diện nhỏ để chịu điện áp từ nguồn điện.

Cách thức vận hành của Aptomat là gì?

Nguyên lý hoạt động Aptomat dòng điện cực đại

Khi Aptomat được đóng, các móc sẽ khớp với nhau tại cùng một cụm tiếp điểm động, giúp Aptomat ở trạng thái đóng tiếp điểm. Khi Aptomat được bật ở trạng thái ON với dòng điện định mức, nam châm điện sẽ không tạo ra lực hút.

Khi mạch điện bị quá tải hoặc ngắn mạch, lực hút điện từ ở nam châm điện sẽ tạo ra lực hút, làm các móc bung ra và làm lò xo được thả lỏng. Điều này dẫn đến việc các tiếp điểm của Aptomat sẽ mở ra, làm mạch điện bị ngắt.

Nguyên lý của Aptomat dòng điện áp thấp

Một khi Aptomat chuyển sang ON với điện áp định mức, thì đó nam châm điện sẽ mở ra lực hút. Tuy nhiên, khi sụt áp quá mức, nam châm điện sẽ đẩy lò xo và các móc ra trạng thái tự do. Điều này dẫn đến việc các tiếp điểm của Aptomat sẽ mở ra và làm mạch điện bị ngắt.

Những nguyên nhân xảy ra hiện tượng Aptomat bị nhảy

Các nguyên nhân khiến Aptomat bị nhảy có thể bao gồm:

• Đường điện bị quá tải: Khi sử dụng quá nhiều thiết bị điện cùng lúc, dòng điện sẽ tăng lên và làm cho Aptomat bị quá tải, dẫn đến việc nhảy liên tục.
• Đường điện tổng gặp sự cố: Nếu đường điện tổng gặp sự cố như chập điện hay cháy, Aptomat sẽ không hoạt động ổn định và có thể nhảy liên tục.
• Điện bị rò rỉ: Nếu bị rò rỉ trong hệ thống điện, Aptomat sẽ tự động nhảy để ngắt toàn bộ dòng điện và đảm bảo an toàn cho người dùng.

• Aptomat bị trục trặc trong quá trình sử dụng: Do thanh lưỡi gà bật/tắt nhiều lần trong quá trình sử dụng, Aptomat có thể bị mòn và làm cho các điểm tiếp xúc kém chất lượng, dẫn đến hiện tượng nhảy liên tục.
• Sử dụng Aptomat kém chất lượng: Nếu Aptomat không được lắp đặt đúng cách hoặc làm từ các vật liệu kém chất lượng, cũng có thể gây ra hiện tượng nhảy liên hồi trong lúc dùng.

Hướng dẫn khắc phục sự cố Aptomat bị nhảy

Để giải quyết sự cố Aptomat bị nhảy liên hồi, các bạn có thể tham khảo các bước sau.

Lưu ý: Nếu bạn không rành về điện, có thể nhờ đến các bên sửa điện chuyên nghiệp để đảm bảo an toàn.

Bước 1: Chuẩn bị các dụng cụ như tô vít, máy khoan cầm tay, một Aptomat chống giật, một Aptomat mới và thiết bị đồng hồ để đo điện.

Bước 2: Các bạn thực hiện việc ngắt nguồn điện của sản phẩm đang dùng và thử bật Aptomat lên. Nếu trường hợp thấy Aptomat không nhảy, nghĩa là những sản phẩm điện trong nhà gặp sự cố. Nếu trường hợp Aptomat vẫn nhảy, các bạn chuyển sang bước 3.

Bước 3: Các bạn mở công tắc ra và tháo ổ cắm điện, khi các đầu âm dương rời nhau thì các bạn dùng băng keo cách điện để dán các đầu lại. Sau đó, các bạn mở Aptomat lên, nếu nhận thấy Aptomat đang nhảy liên tục, có thể do sự cố đến từ đường dây điện âm tường. 

Bước 4: Thực hiện kết nối trực tiếp Aptomat chống giật với nguồn điện đầu vào. Tiếp theo, lắp từng đường dây dẫn điện theo thứ tự vào đầu ra của Aptomat chống giật. Nếu Aptomat chống giật nhảy khi kết nối đường dây nào, điều đó cho thấy đường dây đó có vấn đề hoặc hư hỏng.

Bước 5: Tiến hành thay thế đường dây điện cũ bằng đường dây mới và lắp đặt lại. Bạn có thể sử dụng máy khoan để tạo một đường đi cho đường dây mới trong tường.

Lời kết

Trên đây là thông tin về Aptomat là gì, nguyên nhân gây ra tình trạng Aptomat bị nhảy liên tục và cách khắc phục. Hy vọng, bài viết đã mang lại thêm nhiều thông tin về Aptomat hữu ích cho bạn.

Xem thêm:

• Nguyên nhân làm lốc điều hòa không chạy, bật mí cách khắc phục cực hiệu quả
• Máy hút mùi bị nhỏ nước hoặc không hoạt động: Nguyên nhân và cách khắc phục

Hiện nay, FPT Shop là nơi bạn có thể tìm thấy các sản phẩm điện gia dụng như máy lọc không khí, máy sưởi, máy điều hoà,... Bạn có thể tham khảo và mua hàng tại FPT Shop để được hưởng chính sách bảo hành tốt và giá cả hợp lý.

Để biết thêm về các sản phẩm máy lọc không khí bán chạy, xem tại đây:

• Máy lọc không khí