Tư bản bất biến là gì? Tư bản khả biến là gì? Nhìn từ góc độ triết học Marx-Lenin

Tư bản bất biến là gì? Đây là khái niệm kinh điển trong lý luận kinh tế chính trị Marx-Lenin, thường xuất hiện trong các chương trình giảng dạy ở đại học. Tư bản bất biến dùng để chỉ phần tư bản đầu tư vào tư liệu sản xuất, không thay đổi giá trị trong quá trình sản xuất. Việc hiểu rõ khái niệm này sẽ giúp bạn nắm vững bản chất vận động của tư bản trong nền kinh tế thị trường.

Tìm hiểu về tư bản bất biến

Tư bản bất biến là gì?

Tư bản bất biến là gì? Tư bản bất biến (Constant capital, ký hiệu c) là bộ phận tư bản dùng để mua tư liệu sản xuất và giá trị được bảo toàn và chuyển vào sản phẩm. Đây là phần tư bản tồn tại dưới hình thức tư liệu sản xuất mà giá trị được lao động cụ thể của người công nhân chuyển nguyên vẹn vào sản phẩm mới, tức là giá trị không biến đổi về lượng trong quá trình sản xuất.

Tư bản bất biến có đặc điểm gì?

• Giá trị không thay đổi về lượng trong quá trình sản xuất.
• Được bảo toàn và di chuyển vào sản phẩm nhờ lao động của công nhân.
• Không tạo ra giá trị thặng dư nhưng là điều kiện cần thiết để quá trình tạo ra giá trị thặng dư được diễn ra.

Tư liệu sản xuất thuộc tư bản bất biến có nhiều loại khác nhau:

• Tư liệu sản xuất được sử dụng toàn bộ trong quá trình sản xuất, được sử dụng trong một thời gian dài nhưng chỉ hao mòn dần qua nhiều chu kỳ sản xuất, do đó chuyển dần từng phần giá trị của nó vào sản phẩm như máy móc, thiết bị, nhà xưởng.
• Tư liệu sản xuất khi đưa vào sản xuất thì chuyển toàn bộ giá trị của nó trong một chu kỳ sản xuất như nguyên liệu, nhiên liệu.

Ví dụ về tư bản bất biến

Hãy cùng tìm hiểu một vài ví dụ điển hình của khái niệm tư bản bất biến là gì trong quá trình sản xuất. Ví dụ, trong một nhà máy sản xuất ô tô, tư bản bất biến bao gồm:

• Giá trị của máy móc, thiết bị, nhà xưởng dùng để sản xuất ô tô.
• Giá trị của nguyên liệu, vật liệu, nhiên liệu dùng để sản xuất ô tô.
• Giá trị của các tư liệu sản xuất này được chuyển nguyên vẹn vào giá trị của ô tô mới sản xuất ra.

Tìm hiểu về tư bản khả biến

Tư bản khả biến là gì?

Tư bản khả biến (Variable capital, ký hiệu v) là khái niệm trong kinh tế chính trị Marx-Lenin dùng để chỉ về một bộ phận tư bản dùng để mua sức lao động (trả lương, thuê mướn công nhân), đại lượng của nó thay đổi trong quá trình sản xuất và tạo ra giá trị thặng dư. Đây là bộ phận tư bản biến thành sức lao động không tái hiện ra, nhưng thông qua lao động trừu tượng công nhân làm thuê mà tăng lên, tức là biến đổi về lượng.

Tư bản khả biến có đặc điểm gì?

• Có khả năng tạo ra sự biến đổi về giá trị
• Tạo ra giá trị thặng dư trong quá trình sản xuất
• Có vai trò quyết định trong quá trình tạo ra giá trị thặng dư

Trong quá trình sản xuất, bằng lao động trừu tượng của mình, người công nhân tạo ra một giá trị mới không chỉ bù đắp đủ giá trị sức lao động của công nhân mà còn tạo ra giá trị thặng dư cho nhà tư bản. Như vậy, bộ phận tư bản này đã có sự biến đổi về lượng và được gọi là tư bản khả biến.

Ví dụ về tư bản khả biến

Giả sử một nhà máy sản xuất giày. Nhà tư bản đầu tư 100 triệu vào máy móc và nguyên liệu (tư bản bất biến) và 50 triệu để trả lương cho công nhân (tư bản khả biến). Trong quá trình sản xuất, công nhân không chỉ tái tạo lại giá trị 50 triệu mà còn tạo ra thêm 20 triệu giá trị thặng dư. Vậy giá trị sản phẩm cuối cùng sẽ là 170 triệu, trong đó có 20 triệu là giá trị thặng dư do tư bản khả biến tạo ra.

Một ví dụ khác từ xưởng may quần áo: Nhà tư bản đầu tư 200 triệu đồng vào vải, chỉ, máy may, mặt bằng (tư bản bất biến) và 100 triệu đồng để trả lương cho công nhân (tư bản khả biến). Trong quá trình sản xuất, công nhân không chỉ tái tạo lại giá trị 100 triệu đồng tiền lương mà còn tạo ra thêm 50 triệu đồng giá trị thặng dư. Như vậy, tổng giá trị sản phẩm cuối cùng sẽ là 350 triệu đồng.

Tư bản bất biến và tư bản khả biến thuộc phạm trù tư bản nào?

Tư bản bất biến (c) và tư bản khả biến (v) thuộc phạm trù tư bản tiền tệ. Đây là sự phân chia tư bản dựa trên vai trò của từng bộ phận trong quá trình sản xuất ra giá trị thặng dư.

Cơ sở phân chia cặp phạm trù tư bản bất biến - khả biến là các bộ phận của tư bản trong quá trình tạo ra giá trị thặng dư, mỗi bộ phận có vai trò riêng (tư bản bất biến là điều kiện, tư bản khả biến là nguồn gốc). Để tiến hành sản xuất, nhà tư bản ứng tiền ra để mua tư liệu sản xuất và sức lao động, nghĩa là tạo ra các yếu tố của quá trình sản xuất. Các yếu tố này có vai trò khác nhau trong việc tạo ra giá trị thặng dư.

Vai trò của tư bản bất biến và tư bản khả biến trong quá trình sản xuất giá trị thặng dư

Vai trò của tư bản bất biến

Tư bản bất biến có vai trò cung cấp cơ sở vật chất cho quá trình sản xuất. Chúng giúp tăng năng suất lao động và hiệu quả sản xuất. Ví dụ, máy móc hiện đại có thể thay thế lao động thủ công, giúp tăng năng suất và giảm thời gian sản xuất.

Tuy nhiên, tư bản bất biến không tạo ra giá trị thặng dư nhưng là điều kiện cần thiết để quá trình tạo ra giá trị thặng dư được diễn ra. Máy móc, nguyên nhiên vật liệu là điều kiện để cho quá trình làm tăng giá trị được diễn ra. Không có máy móc, không có quá trình tổ chức kinh doanh thì đương nhiên không có quá trình sản xuất giá trị thặng dư.

Vai trò của tư bản khả biến

Tư bản khả biến có vai trò tạo ra giá trị gia tăng trong quá trình sản xuất. Chúng đóng vai trò quan trọng trong việc biến đổi tư bản bất biến thành sản phẩm hoặc dịch vụ có giá trị cao hơn. Lao động được sử dụng để thực hiện các công việc sản xuất, trong đó tạo ra giá trị gia tăng.

Tư bản khả biến là nguồn gốc tạo ra giá trị thặng dư. Có thể tạo ra sự biến đổi về giá trị. Tư bản bất biến là điều kiện cần thiết không thể thiếu được để sản xuất ra giá trị thặng dư, còn tư bản khả biến có vai trò quyết định trong quá trình đó, vì nó chính là bộ phận tư bản đã lớn lên.

Mối quan hệ giữa hai loại tư bản

Việc phân chia tư bản ứng trước thành tư bản bất biến (c) và tư bản khả biến (v) là dựa vào vai trò của từng bộ phận tư bản trong quá trình sản xuất ra giá trị thặng dư. Trong quá trình sản xuất, tư bản bất biến chỉ là điều kiện không thể thiếu được để sản xuất ra giá trị thặng dư còn tư bản khả biến mới là nguồn gốc tạo ra giá trị thặng dư.

Công thức tổng quát cho giá trị sản phẩm được biểu diễn như sau:

G = c + (v + m)

Trong đó:

• G: Giá trị sản phẩm
• c: Tư bản bất biến
• v: Tư bản khả biến
• m: Giá trị thặng dư

Việc phân chia tư bản thành tư bản bất biến và tư bản khả biến là công lao vĩ đại của C.Marx. Sự phân chia này đã vạch ra nguồn gốc thực sự của giá trị thặng dư là do tư bản khả biến tạo ra, còn tư bản bất biến tuy không phải là nguồn gốc của giá trị thặng dư nhưng là điều kiện cần thiết không thể thiếu. Điều này giúp làm rõ bản chất bóc lột của chủ nghĩa tư bản, chỉ có lao động của công nhân làm thuê mới tạo ra giá trị thặng dư cho nhà tư bản.

Tạm kết

Qua phần phân tích ở trên, bạn đã nắm rõ tư bản bất biến là gì, vai trò và sự khác biệt của nó so với các yếu tố tư bản khác trong sản xuất. Đây không chỉ là một khái niệm lý luận, mà còn mang tính thực tiễn cao trong việc phân tích chi phí, hiệu suất đầu tư và cấu trúc tài chính của doanh nghiệp. Việc hiểu đúng tư bản bất biến sẽ giúp sinh viên kinh tế, tài chính, chính trị có nền tảng học tập vững vàng hơn.

Việc học các môn kinh tế - chính trị đòi hỏi bạn phải đọc tài liệu nhiều, xử lý số liệu và làm bài tập luận chuyên sâu. Những chiếc laptop Acer chính hãng tại FPT Shop với cấu hình ổn định, màn hình sắc nét và bàn phím thoải mái sẽ là trợ thủ đắc lực cho bạn dù là học trực tuyến, làm bài tiểu luận hay thuyết trình nhóm. Truy cập ngay FPT Shop!

Laptop Acer

Xem thêm:

• Bản chất là gì? Phân tích cặp phạm trù bản chất – hiện tượng và vai trò trong nhận thức
• Triết học là gì và vì sao nó giữ vai trò nền tảng trong việc hình thành tư duy con người hiện đại?