NVA là gì? Cách tính và ý nghĩa giá trị gia tăng thuần trong kinh tế doanh nghiệp

Trong kinh tế và quản trị doanh nghiệp, nhiều người thường thắc mắc NVA là gì và vì sao chỉ số này lại quan trọng. NVA phản ánh phần giá trị thực doanh nghiệp tạo ra sau khi trừ chi phí trung gian và khấu hao. Đây là công cụ giúp đánh giá hiệu quả sản xuất, đóng góp kinh tế và hỗ trợ hoạch định chiến lược phát triển bền vững.

NVA là gì?

NVA (Net Value Added) hay còn gọi là giá trị gia tăng thuần, là chỉ số phản ánh phần giá trị mới mà một doanh nghiệp hoặc đơn vị sản xuất tạo ra sau khi đã loại bỏ chi phí trung gian và khấu hao tài sản cố định. Khác với doanh thu hoặc lợi nhuận thuần, NVA không chỉ đo lường kết quả tài chính mà còn thể hiện mức độ đóng góp thực của doanh nghiệp đối với nền kinh tế thông qua quá trình tạo ra sản phẩm và dịch vụ.

Chỉ số này được ứng dụng rộng rãi trong kinh tế học, kế toán quản trị và thống kê quốc gia. NVA cũng là một thành phần quan trọng trong việc tính GDP theo phương pháp sản xuất, nhờ đó cho phép đánh giá chính xác hơn hiệu quả sản xuất và đóng góp của từng ngành.

Phân biệt NVA với các khái niệm liên quan

NVA và VA (Value Added)

VA (giá trị gia tăng) thể hiện phần giá trị mà doanh nghiệp tạo ra sau khi trừ chi phí trung gian, nhưng chưa loại trừ khấu hao. Trong khi đó, NVA chính là phần giá trị thực còn lại sau khi trừ đi khấu hao tài sản cố định. Vì vậy, NVA phản ánh hiệu quả sản xuất một cách đầy đủ hơn so với VA.

NVA và GVA (Gross Value Added)

GVA là giá trị gia tăng gộp, được sử dụng nhiều trong hệ thống tài khoản quốc gia. Nó đo lường tổng giá trị sản phẩm cuối cùng mà một ngành hay nền kinh tế tạo ra, trước khi trừ khấu hao. Khi khấu hao được loại bỏ khỏi GVA, ta thu được NVA. Công thức có thể hiểu đơn giản là: GVA – khấu hao = NVA.

NVA và NAV (Net Asset Value)

NAV (giá trị tài sản ròng) là chỉ số quen thuộc trong lĩnh vực tài chính và đầu tư, đặc biệt đối với quỹ đầu tư hoặc công ty cổ phần. NAV tính tổng tài sản sau khi trừ nợ phải trả, không liên quan đến hoạt động sản xuất. Trong khi đó, NVA không đo lường tài sản mà phản ánh giá trị kinh tế được tạo ra trong một chu kỳ sản xuất.

Công thức tính NVA và cách áp dụng

Tính theo phương pháp sản xuất

Công thức: NVA = GO – IC – C₁

Trong đó:

• GO (Gross Output): Tổng giá trị sản xuất hoặc doanh thu từ hàng hóa, dịch vụ.
• IC (Intermediate Consumption): Chi phí trung gian gồm nguyên vật liệu, dịch vụ mua ngoài.
• C₁: Khấu hao tài sản cố định.

Phương pháp này giúp xác định phần giá trị mới doanh nghiệp thực sự tạo ra, sau khi loại bỏ chi phí đầu vào và hao mòn tài sản.

Tính theo phương pháp thu nhập

Công thức: NVA = Wages + Profits + Taxes – Subsidies

Trong đó:

• Wages: Thu nhập của người lao động.
• Profits: Lợi nhuận sau thuế.
• Taxes: Thuế sản xuất nộp cho Nhà nước.
• Subsidies: Trợ cấp Nhà nước (nếu có).

Phương pháp này phản ánh cách giá trị được phân bổ cho người lao động, doanh nghiệp và chính phủ.

Vai trò và ứng dụng của NVA

Trong doanh nghiệp

NVA giúp doanh nghiệp xác định phần giá trị thực mà họ tạo ra mỗi chu kỳ. Thông tin này hỗ trợ:

• Đánh giá hiệu quả sản xuất và sử dụng tài nguyên.
• Xác định khả năng tạo thu nhập bền vững cho người lao động và cổ đông.
• Làm cơ sở cho việc xây dựng ngân sách và cải thiện chiến lược kinh doanh.

Nhờ phản ánh đúng thực lực, NVA trở thành chỉ số quan trọng trong việc hoạch định kế hoạch dài hạn.

Trong nền kinh tế vĩ mô

Ở tầm quốc gia, NVA là một thành phần trong hệ thống tài khoản quốc gia. Nó được dùng để:

• Tính GDP theo phương pháp sản xuất.
• Phân tích đóng góp thực của từng ngành đối với nền kinh tế.
• Hỗ trợ nhà nước xây dựng chính sách tài khóa và phân bổ ngân sách.

So với doanh thu hay tổng sản lượng, NVA cung cấp cái nhìn sâu sắc hơn về hiệu quả tạo giá trị thực.

Trong nhiều lĩnh vực khác

• Trong kinh tế học: Được dùng để nghiên cứu năng suất quốc dân và hiệu quả sử dụng nguồn lực.
• Trong kế toán quản trị: Giúp quản lý kiểm soát chi phí và tối ưu hoạt động.
• Trong phân tích tài chính: Phản ánh khả năng tạo giá trị thực cho cổ đông.

Cách nâng cao NVA trong doanh nghiệp

Giảm chi phí trung gian

Doanh nghiệp có thể tìm nguồn cung ứng hiệu quả hơn, cải thiện logistics hoặc tự sản xuất một phần đầu vào thay vì mua ngoài để tối ưu chi phí.

Đầu tư vào công nghệ và tự động hóa

Nâng cấp thiết bị và ứng dụng công nghệ giúp tăng năng suất, đồng thời làm chậm quá trình khấu hao tài sản, qua đó cải thiện chỉ số NVA.

Tăng chất lượng sản phẩm

Sản phẩm có giá trị cao hơn sẽ giúp nâng tổng giá trị đầu ra mà không cần gia tăng chi phí đầu vào tương ứng.

Phát triển nguồn nhân lực

Đào tạo nhân viên, nâng cao kỹ năng và hiệu quả lao động giúp gia tăng năng suất và khả năng tạo ra giá trị thực.

Tối ưu quy trình sản xuất

Áp dụng quản trị tinh gọn, tự động hóa và kiểm soát chất lượng chặt chẽ sẽ giảm thất thoát, hạn chế chi phí không cần thiết, qua đó tăng NVA.

Kết luận

NVA không chỉ là một chỉ số tài chính mang tính kỹ thuật mà còn phản ánh chân thực năng lực tạo giá trị của doanh nghiệp và cả nền kinh tế. Hiểu rõ NVA là gì, cách tính và ý nghĩa của nó sẽ giúp nhà quản trị, nhà đầu tư và cơ quan quản lý đưa ra quyết định chính xác hơn. Đồng thời, khi biết cách cải thiện NVA, doanh nghiệp có thể nâng cao hiệu quả hoạt động, đảm bảo phát triển bền vững và đóng góp nhiều hơn cho nền kinh tế quốc gia.

Để nâng cao hiệu quả công việc, ngoài việc hiểu rõ các chỉ số như NVA, bạn cũng cần trang bị thiết bị công nghệ hiện đại. Hãy đến ngay FPT Shop để sở hữu laptop, điện thoại và phụ kiện chính hãng, giá tốt cùng nhiều ưu đãi hấp dẫn, giúp bạn làm việc thông minh và bền vững hơn.

Xem nhanh: Laptop Acer

Xem thêm:

• Tài sản lưu động là gì? Phân loại, cách tính và so sánh với tài sản cố định
• Giải đáp: Tài sản là gì? Khái niệm, phân loại và tầm quan trọng trong cuộc sống