Ngành tự động hoá là ngành gì? Xu hướng phát triển và cơ hội nghề nghiệp như thế nào?

Từ những dây chuyền sản xuất, hệ thống điều khiển tự động đến ứng dụng trong cuộc sống hàng ngày, ngành tự động hoá có ảnh hưởng sâu rộng đến nhiều lĩnh vực khác nhau.

Ngành tự động hoá là ngành gì?

Ngành tự động hoá là một trong những ngành kỹ thuật tiên tiến và hấp dẫn nhất hiện nay. Ngành này có liên quan đến việc áp dụng các thiết bị điện, điện tử, máy móc và phần mềm để điều khiển các quá trình sản xuất và dịch vụ một cách tự động, giảm thiểu sự can thiệp của con người.

Ưu điểm của việc tự động hóa

Việc tự động hóa là quá trình sử dụng công nghệ để thực hiện các nhiệm vụ mà không cần sự can thiệp của con người. Việc tự động hóa có nhiều ưu điểm, chẳng hạn như:

• Tăng hiệu suất và năng suất: Máy móc có thể làm việc nhanh hơn, chính xác hơn và liên tục hơn so với con người. Việc này giúp tiết kiệm thời gian, chi phí, nguồn lực, đồng thời cải thiện chất lượng sản phẩm và dịch vụ.
• Giảm rủi ro và tai nạn: Một số công việc có thể nguy hiểm hoặc khó khăn cho con người, ví dụ như làm việc ở môi trường cao áp, nhiệt độ cao, tiếp xúc với chất độc hại hoặc phóng xạ. Việc tự động hóa cho phép máy móc thay thế con người trong những công việc này, giảm thiểu rủi ro và bảo vệ sức khỏe.
• Khuyến khích sự sáng tạo và học tập: Việc tự động hóa không có nghĩa là loại bỏ con người khỏi quá trình sản xuất, mà là giải phóng con người khỏi những công việc lặp đi lặp lại, đơn điệu và tẻ nhạt. Nhờ vậy, con người có thể tập trung vào những công việc yêu cầu kỹ năng cao hơn, như phân tích, thiết kế, quản lý và đổi mới. Việc này cũng khuyến khích con người học tập và nâng cao kỹ năng để thích ứng với sự thay đổi.

Ứng dụng ngành tự động hóa

Ngành tự động hoá có ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực khác nhau, từ công nghiệp chế tạo, năng lượng, giao thông vận tải, y tế, nông nghiệp... Một trong những ngành học phổ biến của lĩnh vực tự động hóa trong nhiều cơ sở giáo dục hiện nay là "kỹ thuật điều khiển và tự động hóa".

Ngành học kỹ thuật điều khiển và tự động hóa là gì?

Ngành kỹ thuật điều khiển và tự động hóa là ngành học chuyên về nghiên cứu, thiết kế, chế tạo, vận hành và tối ưu hệ thống tự động hóa. Hệ thống có thể bao gồm những thành phần như: cơ khí, điện tử, máy tính, phần mềm, mạng lưới, các yếu tố con người... Mục tiêu của ngành kỹ thuật điều khiển và tự động hóa là tạo ra các hệ thống có thể hoạt động một cách hiệu quả, an toàn, bền bỉ và linh hoạt.

Ngành kỹ thuật điều khiển và tự động hóa cung cấp cho sinh viên kiến thức và kỹ năng về các lĩnh vực sau:

• Kỹ thuật cơ khí: Các kiến thức về cấu tạo, nguyên lý hoạt động của các loại máy móc, thiết bị…
• Kỹ thuật điện - điện tử: Các kiến thức về điện, điện tử, mạch điện,...
• Kỹ thuật điều khiển: Các kiến thức về lý thuyết điều khiển, các phương pháp điều khiển,...
• Kỹ thuật máy tính: Các kiến thức về lập trình, hệ thống nhúng,...
• Kỹ thuật phần mềm: Các kiến thức về lập trình, thiết kế phần mềm,...

Ngoài ra, sinh viên ngành kỹ thuật điều khiển và tự động hóa cũng được trang bị các kỹ năng mềm như: Khả năng tư duy logic, khả năng giải quyết vấn đề, khả năng làm việc nhóm,...

Một số thiết bị điện, điện tử, máy móc và phần mềm thường được sử dụng trong ngành gồm có:

• Cảm biến: Là thiết bị dùng để phát hiện các thông số vật lý của môi trường hay của sản phẩm, ví dụ như áp suất, nhiệt độ, độ ẩm, màu sắc, kích thước…
• Bộ điều khiển: Là thiết bị dùng để xử lý tín hiệu từ cảm biến và ra lệnh cho các thiết bị khác thực hiện các hành động mong muốn, ví dụ như bật/tắt máy, điều chỉnh tốc độ, thay đổi hướng…
• Thiết bị thực thi: Là thiết bị dùng để thực hiện các hành động theo lệnh của bộ điều khiển, ví dụ như van, motor, bơm, robot…
• Phần mềm: Là chương trình máy tính dùng để lập trình cho bộ điều khiển hay cho các thiết bị khác để thực hiện quá trình tự động hoá.

Xem thêm: Ngành công nghệ thực phẩm là gì? Cơ hội nghề nghiệp và mức lương của nhân viên ngành công nghệ thực phẩm

Xu hướng phát triển của ngành tự động hóa

Xu hướng phát triển của ngành tự động hoá theo hướng công nghệ 4.0 với sự kết hợp của trí tuệ nhân tạo, Internet, robot, máy học và dữ liệu lớn.

Công nghệ 4.0 là thuật ngữ dùng để chỉ sự phát triển của công nghệ trong thời đại số, khi mà các thiết bị điện tử, máy móc và phần mềm có thể kết nối với nhau và với Internet để tạo ra các hệ thống thông minh, tự học và tự cải tiến. Công nghệ 4.0 có ảnh hưởng lớn đến ngành tự động hoá, khi mà các quá trình tự động hoá được nâng cao về hiệu quả, linh hoạt và an toàn.

Một số xu hướng phát triển của ngành tự động hoá theo hướng công nghệ 4.0 là:

Trí tuệ nhân tạo

Trí tuệ nhân tạo (AI) là một nhánh của khoa học máy tính chuyên nghiên cứu và phát triển hệ thống máy tính thực hiện các nhiệm vụ thông minh giống như con người. Các nhiệm vụ này có thể bao gồm học hỏi, giải quyết vấn đề, lập kế hoạch, giao tiếp, sáng tạo... Trí tuệ nhân tạo có thể giúp cho các quá trình tự động hoá được thông minh hơn, thích ứng tốt với các điều kiện thay đổi và giải quyết các vấn đề phức tạp.

IoT

Internet vạn vật (IoT) là một mạng lưới các thiết bị vật lý được kết nối với Internet. Các thiết bị này có thể được sử dụng để thu thập và truyền dữ liệu, điều khiển các thiết bị khác hoặc tương tác với con người. Internet vạn vật có thể giúp cho các quá trình tự động hoá được liên kết hơn, có thể truyền nhận và xử lý dữ liệu một cách nhanh chóng, chính xác.

Robot

Robot là thiết bị máy móc có khả năng thực hiện các hành động theo lệnh hay theo chương trình được lập sẵn. Robot có thể giúp cho các quá trình tự động hoá được linh hoạt hơn, có thể thay thế con người trong các công việc nguy hiểm, khó khăn.

Máy học

Máy học (Machine Learning) là một nhánh của trí tuệ nhân tạo (AI) chuyên nghiên cứu và phát triển các thuật toán và mô hình có thể học hỏi từ dữ liệu để thực hiện các nhiệm vụ thông minh như con người.

Máy học khác với trí tuệ nhân tạo truyền thống ở chỗ trí tuệ nhân tạo truyền thống yêu cầu lập trình cụ thể cho từng nhiệm vụ, trong khi máy học có thể học hỏi từ dữ liệu và tự động cải thiện hiệu suất của mình theo thời gian. Máy học có thể giúp cho quá trình tự động hoá được cải tiến hơn, có thể tìm ra các mẫu, xu hướng hay giải pháp tối ưu từ dữ liệu lớn.

Big Data

Dữ liệu lớn (Big Data) là thuật ngữ dùng để chỉ sự thu thập, lưu trữ, phân tích sử dụng của lượng dữ liệu rất lớn và đa dạng từ nhiều nguồn khác nhau. Dữ liệu lớn có thể giúp cho các quá trình tự động hoá được hỗ trợ hơn, có thể cung cấp các thông tin quan trọng và chi tiết cho việc ra quyết định hay điều khiển.

Cơ hội nghề nghiệp của ngành tự động hoá

Cơ hội nghề nghiệp của ngành tự động hoá rất rộng mở. Ngành tự động hóa đang phát triển nhanh chóng ở Việt Nam, với nhu cầu nhân lực ngày càng cao. Một số nguyên nhân chính thúc đẩy sự phát triển của ngành tự động hóa ở Việt Nam bao gồm:

• Sự phát triển của công nghiệp hóa, hiện đại hóa: Việt Nam đang đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, dẫn đến nhu cầu sử dụng các hệ thống tự động hóa trong sản xuất ngày càng tăng.
• Sự phát triển của khoa học và công nghệ: Các công nghệ tự động hóa mới đang được phát triển và ứng dụng rộng rãi, tạo ra nhiều cơ hội việc làm mới.
• Sự hội nhập kinh tế quốc tế: Việt Nam đang hội nhập sâu rộng với nền kinh tế thế giới, đòi hỏi các doanh nghiệp phải nâng cao năng suất và hiệu quả sản xuất, điều này cũng thúc đẩy sự phát triển của ngành tự động hóa.

Các vị trí công việc có thể phù hợp cho người học ngành tự động hoá như:

• Kỹ sư thiết kế: Là người chịu trách nhiệm thiết kế các hệ thống tự động hoá theo yêu cầu của khách hàng hoặc của dự án.
• Kỹ sư lập trình: Là người chịu trách nhiệm viết mã lập trình cho các hệ thống tự động hoá, để chúng có thể hoạt động theo mong muốn.
• Kỹ sư điều khiển: Là người chịu trách nhiệm điều khiển các hệ thống tự động hoá, để chúng có thể thực hiện các công việc một cách chính xác và ổn định.
• Kỹ sư bảo trì: Là người chịu trách nhiệm kiểm tra, sửa chữa và bảo dưỡng các hệ thống tự động hoá, để chúng luôn hoạt động tốt.
• Kỹ sư giám sát: Là người chịu trách nhiệm giám sát các quá trình sản xuất và dịch vụ liên quan đến các hệ thống tự động hoá, để đảm bảo chất lượng và hiệu quả.

Lương ngành tự động hoá có cao không?

Lương ngành tự động hóa được đánh giá là khá cao so với mặt bằng chung. Mức lương khởi điểm của sinh viên mới ra trường ngành tự động hóa dao động từ 8 - 12 triệu đồng/tháng. Sau khi có kinh nghiệm, mức lương có thể lên tới 30 - 50 triệu đồng/tháng hoặc hơn.

Để theo đuổi ngành tự động hóa bạn cần làm gì?

Để theo đuổi ngành tự động hóa, các bạn cần có kiến thức vững chắc về các nguyên lý cơ bản của điện, điện tử, cơ khí và tin học... Ngoài ra, các bạn cũng cần có kỹ năng lập trình, thiết kế, phân tích và giải quyết vấn đề. Cũng như có tinh thần học hỏi, sáng tạo và chịu áp lực cao trong công việc.

Hiện nay, có nhiều trường đại học và cao đẳng ở Việt Nam, đào tạo ngành tự động hóa nổi tiếng mà bạn có thể tham khảo như: Đại học Bách khoa Hà Nội, Đại học Bách khoa TP.HCM, Đại học Công nghệ TP.HCM, Đại học Khoa học Tự nhiên TP.HCM...

Tạm kết

Ngành tự động hoá là một ngành học hấp dẫn và tiềm năng, với nhiều xu hướng phát triển và cơ hội nghề nghiệp. Người học ngành tự động hoá cần có kiến thức vững chắc về các lĩnh vực khoa học kỹ thuật liên quan, cũng như kỹ năng sáng tạo, linh hoạt và hợp tác. Nếu bạn yêu thích công nghệ, kỹ thuật và muốn góp phần tạo ra những sản phẩm dịch vụ thông minh, hiện đại thì ngành tự động hoá là một lựa chọn đáng cân nhắc.

Xem thêm:

• Supply Chain là gì? Tất tần tật những thông tin liên quan đến ngành Supply Chain
• FMCG là gì? Tổng hợp những thông tin mà bạn cần biết về ngành FMCG để ứng tuyển hiệu quả

Ngoài ra, nếu bạn đang tìm kiếm một chiếc laptop để phục vụ cho học tập, công việc thì hãy tham khảo ngay TOP 6 laptop cho sinh viên ngành tự động hóa đáng mua nhất với đa dạng mẫu laptop đang được kinh doanh tại FPT Shop kèm nhiều ưu đãi hấp dẫn.