M&A là gì? Những thương vụ M&A đình đám tại Việt Nam có thể bạn chưa biết đến

M&A là gì? Đây một khái niệm quan trọng trong lĩnh vực đầu tư và kinh doanh. Hoạt động này đang trở thành làn sóng đầu tư mới đầy tiềm năng tại Việt Nam trong thời gian gần đây. Các giao dịch M&A giữa các đối tác trong và ngoài nước đang tăng về quy mô và giá trị thương vụ. Để tránh bị thụt lùi trong cuộc cạnh tranh tổng thể, các nhà đầu tư cần có kiến thức sâu về khái niệm M&A, cũng như sự hưởng lợi và đối mặt với những thách thức khi thực hiện M&A.

M&A là gì? Các quy định pháp luật đối với hoạt động M&A

M&A là gì?

M&A, viết tắt của Mergers and Acquisitions, là quá trình sáp nhập và hợp nhất giữa hai hoặc nhiều công ty để tạo ra một doanh nghiệp mới hoặc mở rộng quy mô kinh doanh. Hoạt động M&A có thể mang lại nhiều lợi ích như tăng trưởng nhanh chóng, mở rộng thị trường, tận dụng lợi thế cạnh tranh và tăng cường khả năng tài chính và quản lý.

• Sáp nhập (Mergers): là quá trình liên kết giữa hai hoặc nhiều doanh nghiệp có cùng quy mô để tạo ra một doanh nghiệp mới có tư cách pháp nhân. Trong quá trình sáp nhập, toàn bộ tài sản, lợi ích chung, quyền và nghĩa vụ của các doanh nghiệp bị sáp nhập sẽ chuyển sang doanh nghiệp sáp nhập. Điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp sáp nhập sẽ sở hữu toàn bộ tài sản, lợi ích, quyền và nghĩa vụ của các doanh nghiệp bị sáp nhập. Qua việc kết hợp tài nguyên và năng lực của hai doanh nghiệp, sáp nhập mang lại lợi ích chung và tạo ra cơ hội phát triển mạnh mẽ cho cả hai bên.
• Mua lại (Acquisitions): là quá trình mà một doanh nghiệp lớn mua lại các doanh nghiệp nhỏ và yếu hơn mà doanh nghiệp mua vẫn giữ nguyên tư cách pháp nhân của mình. Trong quá trình mua lại, doanh nghiệp mua sẽ có quyền sở hữu hợp pháp đối với doanh nghiệp được mua. Mua lại là một hình thức mà doanh nghiệp lớn tận dụng tài chính, quyền lực và khả năng quản lý của mình để mua lại các doanh nghiệp nhỏ hơn nhằm tăng cường sức mạnh và mở rộng quy mô kinh doanh. Thông qua quá trình mua lại, doanh nghiệp mua có thể tận dụng tài sản, nguồn lực và khách hàng của doanh nghiệp được mua để đạt được lợi ích kinh tế và chiến lược.

Lợi ích khi thực hiện M&A

Các thương vụ sáp nhập và mua lại (M&A) không chỉ đơn thuần là việc sở hữu cổ phần, mà còn nhằm mục đích tham gia và quyết định các vấn đề quan trọng của doanh nghiệp bị sáp nhập hoặc mua lại. M&A thường mang lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp, bao gồm:

• Mở rộng thị phần: Qua M&A, doanh nghiệp có thể tăng cường quy mô và phạm vi hoạt động, mở rộng thị trường và địa bàn kinh doanh, từ đó nắm bắt được cơ hội mới và tăng cường địa vị cạnh tranh.
• Đạt hiệu quả kinh doanh tốt hơn: Kết hợp tài nguyên và năng lực của các doanh nghiệp, M&A có thể tạo ra hiệu quả kinh doanh cao hơn, bằng cách tận dụng các synergies (cộng hưởng) và khả năng tăng trưởng chung.
• Giảm số lượng nhân viên không cần thiết: M&A có thể dẫn đến tối ưu hóa cấu trúc tổ chức và quản lý, giảm thiểu việc trùng lắp và tăng cường hiệu suất lao động, từ đó giảm số lượng nhân viên cần thiết để duy trì hoạt động doanh nghiệp.
• Giảm chi phí không cần thiết: Bằng cách kết hợp các hoạt động và quy trình, M&A có thể giảm bớt các chi phí không cần thiết và tăng cường hiệu quả vận hành. Ví dụ, doanh nghiệp có thể tận dụng mạng lưới cung ứng và hợp đồng để đạt được giá mua hàng hoá và dịch vụ tốt hơn.
• Tận dụng công nghệ được chuyển giao: M&A có thể cung cấp cơ hội để tận dụng công nghệ, kiến thức và kỹ thuật được chuyển giao từ doanh nghiệp được sáp nhập hoặc mua lại. Điều này có thể giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy sự phát triển.

Như vậy, M&A không chỉ đơn thuần là việc sở hữu cổ phần, mà còn mang lại nhiều lợi ích chiến lược và kinh tế cho các doanh nghiệp, từ việc mở rộng thị trường đến tận dụng tài nguyên và công nghệ để đạt được hiệu quả kinh doanh tốt hơn.

Các quy định pháp luật đối với hoạt động M&A

Tại Việt Nam, hoạt động M&A được quy định chủ yếu bởi các luật sau: Bộ luật Dân sự năm 2015, Luật Doanh nghiệp năm 2020, Luật Cạnh tranh năm 2018, Luật Chứng khoán năm 2019, Luật Đầu tư năm 2020 và tuân thủ các cam kết quốc tế mà Việt Nam đã tham gia.

Luật pháp liên quan đến M&A không chỉ điều chỉnh các vấn đề liên quan đến sở hữu và quản trị của doanh nghiệp mục tiêu, mà còn bao gồm các khía cạnh quan trọng khác như: thủ tục đăng ký thay đổi chủ sở hữu doanh nghiệp, thủ tục đăng ký M&A, nghĩa vụ thuế, định giá doanh nghiệp mục tiêu và quy định về cạnh tranh để kiểm soát hoạt động M&A. Với tính chất phức tạp của M&A, các quy định pháp luật này đảm bảo rằng các hoạt động M&A diễn ra trong phạm vi hợp pháp, tuân thủ quyền lợi của các bên liên quan và đảm bảo sự cạnh tranh lành mạnh trong thị trường.

Phân loại các hình thức M&A

Có thể phân loại việc sáp nhập và mua lại theo tính chất của sáp nhập. Có 3 hình thức M&A cơ bản, bao gồm M&A theo chiều dọc (vertical), M&A theo chiều ngang (horizontal) và M&A kết hợp (conglomerate).

M&A theo chiều dọc (Vertical M&A)

M&A theo chiều dọc xảy ra khi một doanh nghiệp mua hoặc sáp nhập với một đối tác kinh doanh trong chuỗi cung ứng hoặc phân phối của mình. Mục tiêu của M&A này là kiểm soát hoặc tăng cường quy trình sản xuất và phân phối hàng hóa hoặc dịch vụ trong chuỗi cung ứng. Bằng cách sáp nhập hoặc mua lại các đối tác cung ứng hoặc phân phối, M&A theo chiều dọc có thể giảm bớt bước trung gian, tăng cường quản lý chất lượng và kiểm soát chi phí, đồng thời nắm bắt lợi thế cạnh tranh trong chuỗi cung ứng.

Ví dụ: Công ty C sản xuất linh kiện điện tử mua lại công ty D, là một nhà cung cấp linh kiện cho công ty C. Bằng cách mua lại công ty D, công ty C có thể kiểm soát quy trình sản xuất và giảm bớt bước trung gian. Điều này giúp công ty C tăng cường quản lý chất lượng và kiểm soát chi phí, đồng thời tận dụng lợi thế cạnh tranh trong chuỗi cung ứng linh kiện điện tử.

M&A theo chiều ngang (horizontal)

M&A theo chiều ngang xảy ra khi hai hoặc nhiều doanh nghiệp cùng hoạt động trong cùng một ngành công nghiệp hoặc lĩnh vực kinh doanh. Mục tiêu của M&A này là tăng cường sức mạnh cạnh tranh và mở rộng thị phần trong ngành công nghiệp hiện tại. Bằng cách hợp nhất các doanh nghiệp cùng ngành, M&A theo chiều ngang có thể tạo ra các tác động tăng cường, giảm trùng lắp và tận dụng lợi thế cạnh tranh để đạt được hiệu quả kinh doanh cao hơn.

Ví dụ: Tập đoàn công nghệ A mua lại công ty B, hai công ty đều hoạt động trong lĩnh vực phần mềm. Bằng cách hợp nhất, tập đoàn A và công ty B có thể chia sẻ công nghệ, tài nguyên và khách hàng hiện có, tạo ra tác động tăng cường và gia tăng sức mạnh cạnh tranh trong ngành công nghiệp phần mềm.

M&A kết hợp (conglomerate)

M&A kết hợp xảy ra khi hai hoặc nhiều doanh nghiệp không hoạt động trong cùng một ngành công nghiệp hoặc lĩnh vực kinh doanh. Thay vào đó, họ thể hoạt động trong các ngành công nghiệp khác nhau hoặc có các sản phẩm, dịch vụ khác nhau. Mục tiêu của M&A kết hợp là tận dụng các lợi thế và tài nguyên đa dạng từ các lĩnh vực khác nhau để đạt được sự đa dạng hóa và tăng trưởng. M&A kết hợp có thể giúp tạo ra các tác động tăng cường trong việc quản lý tài chính, quản lý thương hiệu, phân phối và nghiên cứu phát triển, từ đó mở rộng quy mô và phạm vi kinh doanh.

Ví dụ: Tập đoàn X hoạt động trong lĩnh vực dược phẩm và tập đoàn Y hoạt động trong lĩnh vực hàng tiêu dùng. Hai tập đoàn này quyết định hợp nhất để tận dụng lợi thế đa dạng hóa sản phẩm và thị trường. Bằng cách kết hợp, tập đoàn X và tập đoàn Y có thể sử dụng tài chính, quản lý thương hiệu và phân phối chung để mở rộng quy mô kinh doanh và đạt được sự đa dạng hóa trong các lĩnh vực dược phẩm và hàng tiêu dùng.

Quá trình thực hiện M&A

Bạn đã biết M&A là gì rồi, vậy cần bao lâu để thực hiện một thương vụ M&A? Quá trình thực hiện một thương vụ M&A thường rất dài, có thể kéo dài từ 6 tháng đến vài năm từ giai đoạn chuẩn bị cho đến khi hoàn tất. Nó bao gồm những bước cơ bản sau đây:

Bước 1: Xây dựng kế hoạch M&A chi tiết với phương pháp, mục tiêu và lộ trình cụ thể.

Bước 2: Xác định tiêu chí và tìm kiếm các công ty phù hợp với mục tiêu đề ra.

Bước 3: Xác định các công ty tiềm năng có thể mua lại từ danh sách đã được lập trước đó.

Bước 4: Liên hệ với các công ty tiềm năng để hiểu rõ mong muốn và nhu cầu của họ.

Bước 5: Thu thập thông tin liên quan đến công ty mục tiêu như báo cáo tài chính, dữ liệu sản xuất, tình hình nợ, khách hàng, v.v.

Bước 6: Thực hiện đàm phán và thỏa thuận các điều khoản chi tiết giữa hai bên.

Bước 7: Tiến hành điều tra, phân tích và đánh giá giá trị của công ty mục tiêu dựa trên các chỉ số tài chính, nguồn khách hàng, nguồn nhân lực, tài sản cố định, nợ, v.v.

Bước 8: Ký kết hợp đồng mua bán dựa trên các điều khoản đã được thảo luận và đạt được thỏa thuận trước đó.

Bước 9: Theo đúng lộ trình và thỏa thuận giữa hai bên, tiến hành thanh toán tài chính.

Bước 10: Hai nhóm quản lý của hai công ty làm việc cùng nhau và có thể điều chỉnh lại một số điều khoản cần thiết. Sau đó, thương vụ M&A có thể được hoàn thành.

Các câu hỏi thường gặp liên quan đến M&A

Ngoài "M&A là gì?" thì còn khá nhiều câu hỏi liên quan đến vấn đề này. Dưới đây là những câu hỏi thường thấy xoay quanh hoạt động M&A:

Sáp nhập công ty là gì?

Theo quy định tại Điều 201 của Luật Doanh nghiệp năm 2020, sáp nhập là quá trình khi một hoặc một số công ty chuyển giao toàn bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp cho một công ty khác, trong khi đồng thời chấm dứt sự tồn tại của công ty bị sáp nhập.

Hợp nhất công ty là gì?

Theo quy định tại Điều 200 của Luật Doanh nghiệp năm 2020, hợp nhất là quá trình khi hai hoặc một số công ty được hợp nhất lại thành một công ty mới, đồng thời chấm dứt tồn tại của các công ty bị hợp nhất.

Hậu quả của quá trình sáp nhập doanh nghiệp?

Hậu quả của quá trình hợp nhất doanh nghiệp có thể bao gồm sự thay đổi về cơ cấu tổ chức, sự hợp nhất các hoạt động và quy trình, thay đổi trong quyền lực và quản lý và tạo ra một công ty mới với quy mô lớn hơn và tiềm năng phát triển tăng cao.

Những thương vụ M&A đình đám tại Việt Nam

Thương vụ M&A giữa Masan và VinCommerce

Công ty Masan - một tập đoàn đa ngành hàng đầu tại Việt Nam, đã mua lại hệ thống siêu thị VinMart và VinMart+ từ VinCommerce. Thương vụ này đã tạo ra một liên minh mạnh mẽ trong lĩnh vực bán lẻ và tiêu dùng tại Việt Nam.

Thương vụ M&A giữa ThaiBev và Sabeco

ThaiBev - công ty giải khát lớn nhất Thái Lan, đã mua lại 53,59% cổ phần của Sabeco - tổng công ty Bia - Rượu - Nước giải khát Sài Gòn. Thương vụ này đã giúp ThaiBev mở rộng quy mô kinh doanh và tăng cường vị thế của mình trong ngành công nghiệp sản xuất đồ uống có ga tại khu vực Đông Nam Á.

Thương vụ M&A giữa Mường Thanh và khách sạn Phương Đông

Tập đoàn Mường Thanh - một tập đoàn đa ngành hàng đầu tại Việt Nam đã mua lại 53,4% cổ phần khách sạn Phương Đông. Thương vụ này đã giúp Mường Thanh mở rộng danh mục khách sạn của mình và tăng cường vị thế trong ngành du lịch và khách sạn tại thị trường nội địa.

Thương vụ M&A giữa Shinhan và Tiki

Vào giữa năm 2022, tập đoàn Shinhan của Hàn Quốc đã mua lại 10% cổ phần của Tiki Global với giá 88 triệu USD. Thông qua thương vụ này, Shinhan đã trở thành cổ đông chiến lược của Tiki Global và giữ nguồn vốn trong công ty con của Tiki, gồm Shinhan Bank và Shinhan Card, với lần lượt 7% và 3% cổ phần. Đây là một bước quan trọng giúp Shinhan mở rộng sự hiện diện và tham gia vào thị trường thương mại điện tử tại Việt Nam.

Thương vụ M&A giữa Central Group – Big C

Vào quý 2 năm 2016, tập đoàn Central Group đến từ Thái Lan đã đầu tư 1,14 tỷ USD để sở hữu Big C tại Việt Nam. Thương vụ này nhằm mục đích thâu tóm một phần lớn thị trường bán lẻ nội địa. Ngoài ra, Central Group còn tiến hành mua lại toàn bộ hệ thống siêu thị điện máy Nguyễn Kim. Đây là các bước quan trọng giúp Central Group mở rộng sự hiện diện và tăng cường vị thế của họ trong lĩnh vực bán lẻ và điện tử tại thị trường Việt Nam.

Tạm kết

Bài viết trên đây đã giúp trả lời câu hỏi "M&A là gì?" cùng với một số thương vụ M&A đáng chú ý diễn ra tại Việt Nam. Hy vọng rằng thông qua kiến thức tổng quan trên, bạn đã có cái nhìn sâu sắc hơn về giao dịch mua bán sáp nhập doanh nghiệp và có thể xác định được hướng đi đầu tư phù hợp cho chính mình.

Xem thêm

Fibonacci là gì? Tìm hiểu những ứng dụng thú vị của Fibonacci trong đầu tư chứng khoán

Beacon là gì? Sử dụng Beacon trong quá trình Marketing có những lợi ích gì?

IVF là gì? Hé lộ các thông tin quan trọng về quy trình thụ tinh nhân tạo bạn nên biết

Khám phá ngay những mẫu sạc dự phòng đa dạng tại FPT Shop! Sở hữu ngay hôm nay để trải nghiệm tiện ích vượt trội, luôn đảm bảo nguồn năng lượng dự phòng cho thiết bị di động của bạn.

Sạc dự phòng