Kỹ sư phần mềm là gì? Kỹ năng cần có và các trường đại học đào tạo ngành này

Cùng FPT Shop tìm hiểu bài viết về kỹ sư phần mềm để khám phá thêm nhiều thông tin thú vị về ngành nghề này nhé!

Tìm hiểu ngành kỹ sư phần mềm

Kỹ sư phần mềm là gì?

Kỹ sư phần mềm đảm nhận vai trò quan trọng trong việc tạo ra phần mềm và hệ thống trên máy tính. Với cái nhìn bao quát và kiến thức sâu rộng về ngôn ngữ lập trình, hệ điều hành, kỹ thuật chuyên môn áp dụng từ lĩnh vực toán học, khoa học, và thiết kế, họ có nhiệm vụ phải làm rõ nhu cầu của người dùng/ khách hàng, sau đó đối chiếu với nguồn lực sẵn có của công ty để thiết kế và phát triển phần mềm nhằm đáp ứng những nhu cầu cần thiết.

Ngày nay, công nghệ đóng một vai trò quan trọng trong cuộc sống hàng ngày của chúng ta, đặc biệt là khi đại dịch Covid-19 bùng nổ. Mỗi ngày của chúng ta vẫn phải cùng nhau học tập và làm việc bằng những ứng dụng hỗ trợ như Google Meet, Zoom,... hoặc những phần mềm tin học như Excel, Word, PowerPoint,...Đây là một dẫn chứng thực tế khiến cho ngành kỹ sư phần mềm trong những năm gần đây chưa bao giờ hạ nhiệt và luôn cần một lượng nhân lực lớn trên thị trường lao động Việt Nam.

Phân biệt với nghề lập trình viên

Bạn đã phân biệt được sự khác biệt giữa ngành nghề kỹ sư phần mềm và lập trình viên chưa? Vậy cùng xem tiếp để hiểu rõ hơn 2 ngành nghề này nhé!

• Kỹ sư phần mềm là người sở hữu tầm nhìn toàn diện về khách hàng, doanh nghiệp và nguồn nhân lực. Để trở thành một kỹ sư phần mềm cần có nhiều yếu tố quan trọng như là khả năng tư duy, quản lý, sáng tạo và kiến thức chuyên môn vững chắc, đặc biệt phải là người quan tâm và luôn cập nhật những tin tức công nghệ và kỹ thuật mới. Ngoài ra, kỹ sư phần mềm thường xuyên tham gia các buổi thảo luận và trao đổi với khách hàng, quản lý, cũng như các nhóm liên quan để đề xuất kế hoạch phát triển phần mềm.
• Lập trình viên là người có nhiệm vụ chuyên tâm và đào sâu vào chuyên môn viết code, chương trình phần mềm được giao, mà không cần suy nghĩ những việc liên quan đến kế hoạch, định hướng phát triển của phần mềm. Công việc này chỉ cần làm việc cùng máy tính và không cần phải trao đổi quá nhiều với những người khác trong quá trình làm việc, thực thi dự án.

Công việc của một kỹ sư phần mềm

• Xác định nhu cầu của khách hàng: Là quá trình nghiên cứu để hiểu rõ về mong muốn và nhu cầu của khách hàng. Luôn đặt ra câu hỏi xoay quanh khách hàng để biết thực sự họ cần gì như: khách hàng sử dụng sản phẩm để giải quyết vấn đề gì? Mong đợi điều gì khi dùng sản phẩm? Thiết kế sản phẩm như thế nào?,....
• Đảm nhận thiết kế ứng dụng mới: Sau khi đã có cái nhìn rõ ràng về vấn đề, nhu cầu từ phía khách hàng, kỹ sư phần mềm sẽ bắt đầu áp dụng kiến thức, kỹ năng, sáng tạo để cùng tạo ra các chương trình và phần mềm có hiệu suất tối ưu nhất. 
• Phối hợp với lập trình viên để tạo ra mã code: Sau khi hoàn thành thiết kế hệ thống chương trình ban đầu, bước tiếp theo là tương tác, phối hợp chặt chẽ với đội lập trình. Tại giai đoạn này, kỹ sư phần mềm đảm nhận nhiệm vụ trình bày và chi tiết hóa các yêu cầu đến cho những người lập trình, giúp họ hiểu rõ và thực hiện công việc viết code một cách hiệu quả.
• Chịu trách nhiệm kiểm tra và triển khai chương trình cho khách hàng: Khi nhận được sản phẩm hoàn chỉnh, kỹ sư phần mềm sẽ thực hiện bước kiểm tra hệ thống và triển khai chương trình đến khách hàng. 
• Kiểm tra, bảo trì và nâng cấp cho toàn bộ hệ thống: Đây là bước cực kỳ quan trọng, không thể bỏ qua. Kỹ sư phần mềm phải thường xuyên theo dõi, kiểm tra, và thực hiện các bước nâng cấp khi phát hiện vấn đề hoặc khi phần mềm trở nên cũ, lỗi thời.

Yếu tố cần có của một kỹ sư phần mềm

Trình độ chuyên môn

Để hoạt động trong lĩnh vực công nghệ thông tin nói chung, và đặc biệt là ở vị trí kỹ sư phần mềm, đều yêu cầu trình độ chuyên môn nhất định bao gồm khả năng viết chương trình, hiểu biết về khoa học máy tính, kỹ năng phân tích thông tin, thành thạo trong việc giải thuật và cấu trúc dữ liệu,...

Trình độ ngoại ngữ

Hầu hết các tài liệu và ký hiệu trên máy tính đều được biên soạn bằng tiếng Anh nên việc rèn luyện và nâng cao kỹ năng ngoại ngữ là một vấn đề hết sức quan trọng để có thể hiểu rõ các lệnh và nắm bắt kiến thức thông qua tài liệu tiếng Anh.

Kỹ năng phân tích, tư duy logic.

Đây là một trong những kỹ năng giúp kỹ sư phần mềm hiểu rõ được vấn đề mà khách hàng gặp phải, sử dụng kỹ năng phân tích và tư duy logic để phân bổ nguồn lực của công ty sao cho việc kết hợp, làm việc được hiệu quả.

Kỹ năng giải quyết vấn đề

Trong khi làm việc thì chắc hẳn có những vấn đề xảy ra là điều hết sức bình thường, nhưng điều quan trọng là bạn tìm được hướng giải quyết phù hợp, nhằm đảm bảo được sự hiệu quả trong công việc nhóm

Khả năng quản lý rủi ro

Khi phát triển sản phẩm, việc tiềm tàng những rủi ro là một việc khó có thể dự đoán trước được trong tương lai. Nhưng dựa vào các dữ liệu, báo cáo xu hướng hay khả năng dự đoán cá nhân thông qua trải nghiệm, kinh nghiệm, bạn có thể phòng tránh, lập kế hoạch, đề xuất các phương án dự phòng trong những trường hợp cụ thể có thể xảy đến.

Kỹ năng giao tiếp, trình bày

Không chỉ liên lạc và tương tác với đồng đội, kỹ sư phần mềm cũng phải thực hiện giao tiếp và hướng dẫn khách hàng. Những nhiệm vụ này yêu cầu họ phải có kỹ năng giao tiếp và trình bày tốt để truyền đạt mọi thông tin một cách chính xác và đầy đủ. Thêm vào đó, việc giao tiếp một cách tinh tế và chuyên nghiệp sẽ tạo ra một ấn tượng tích cực và làm cho người khác cảm thấy thoải mái khi làm việc, cộng tác với bạn.

Kỹ năng làm việc nhóm

Sử dụng kỹ năng làm việc nhóm giúp bạn thu thập ý kiến từ nhiều khía cạnh và góc độ khác nhau. Nhờ vào sự đa dạng này, sản phẩm cuối cùng sẽ được hoàn thiện và cải thiện nhiều hơn so với việc làm việc một cách đơn lẻ.

Kỹ năng quản lý dự án

Bởi một dự án có rất nhiều bước và quy trình nên người kỹ sư phần mềm cần có kỹ năng quản lý, phân chia, giám sát công việc từ các bên liên quan đến dự án. Đảm bảo mọi công việc hoàn thành chính xác, đầy đủ và đúng tiến độ là một việc không hề dễ và cần người có kỹ năng, kinh nghiệm quản lý thật tốt.

Mỗi dự án được thiết kế ra đều có quy trình với rất nhiều bước thực hiện dài đằng đẵng nên kỹ sư phần mềm có khả năng quản lý, phân công và giám sát công việc là hết sức quan trọng. Điều này giúp công việc được thực hiện một cách hiệu quả, đầy đủ theo đúng tiến độ.

Khả năng tự học

Công nghệ ngày càng phát triển nên kiến thức trong lĩnh vực này là rất nhiều và phạm vi rất rộng lớn. Điều này đòi hỏi kỹ sư phần mềm phải không ngừng học hỏi bằng việc thu thập, cập nhật thông tin, kiến thức mới. Đặc biệt, việc tự tìm hiểu các tài liệu Tiếng Anh từ các chuyên gia nước ngoài để biết thêm về công nghệ và kỹ thuật mới nhất trên thế giới là cực kỳ quan trọng, nhằm tránh tình trạng tụt hậu và bị bỏ lại phía sau.

Tỉ mỉ, cẩn thận và kiên trì

Đây là công việc yêu cầu sự chính xác tuyệt đối, không chấp nhận sai sót nên kỹ sư phần mềm cần có tính cách tỉ mỉ và cẩn thận từng chi tiết từ khi lên kế hoạch, kiểm tra, đến việc giám sát trong mỗi công đoạn. 

Ngoài ra, công việc cũng cần phải có tính kiên trì và sẵn sàng theo đuổi dự án đến cùng, thậm chí sau khi sản phẩm được hoàn thiện và cần được điều chỉnh, nâng cấp theo nhu cầu, yêu cầu từ khách hàng.

Cơ hội nghề nghiệp kỹ sư phần mềm

Ngành kỹ sư phần mềm trong những năm gần đây cực kỳ “hot” và có cơ hội nghề nghiệp rất lớn trên thị trường tuyển dụng hiện nay. Sau khi tốt nghiệp, bạn có thể tìm kiếm cơ hội làm việc trong các công ty chuyên phát triển game, hoặc tham gia vào việc tư vấn và thiết kế giải pháp công nghệ. Bạn cũng có khả năng lên các vị trí quản lý điều hành, quản lý dự án ở các cấp khác nhau nếu tích lũy được kinh nghiệm trong thời gian đủ lâu. 

Ngoài ra, nếu bạn có niềm đam mê giảng dạy, có thể tiếp tục học lên thạc sĩ, tiến sĩ để trở thành giảng viên tại các trường đại học hoặc cao đẳng.

Cơ hội nghề nghiệp cực cao, ngành này còn hấp dẫn bởi mức lương khá cao so với các ngành nghề khác. Tuy nhiên, ngành kỹ thuật phần mềm là một ngành luôn có sự thay đổi, đổi mới từng ngày nên việc nâng cao và trau dồi hàng ngày từ kiến thức đến kỹ năng là cần thiết để làm tốt và phát triển công việc của mình trong công ty/doanh nghiệp.

Các trường đào tạo ngành kỹ sư phần mềm

Tại Hà Nội

Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội (HUST)

HUST từ lâu đã có danh tiếng trong việc đào tạo công nghệ, là thành viên của Hiệp hội các trường đại học kỹ thuật hàng đầu Châu Á - Thái Bình Dương. Đại học Bách Khoa Hà Nội được biết đến như một trong những trường hàng đầu trong lĩnh vực công nghệ thông tin tại Việt Nam.

Trường Đại học Công nghệ (UET)

Đây là trường trực thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội, đã bắt đầu hoạt động từ năm 2004 và đã trải qua 17 năm phát triển. Cho đến nay, trường đã xác lập vị thế là một trong những trường đào tạo công nghệ thông tin hàng đầu ở miền Bắc Việt Nam.

Tại Thành phố Hồ Chí Minh

Trường Đại học Công nghệ thông tin (UIT)

Trường là trung tâm đào tạo hàng đầu trong lĩnh vực Kỹ thuật Phần mềm và trực thuộc cụm Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh. Các chuyên ngành đào tạo tại UIT bao gồm Mạng máy tính và Truyền thông dữ liệu, Kỹ thuật Phần mềm, Kỹ thuật Máy tính, Khoa học Máy tính, Khoa học Dữ liệu, Hệ thống Thông tin và nhiều chuyên ngành khác.

Trường Đại học FPT

Đại học FPT là một trường đại học tư, nổi bật với chương trình đào tạo thiết thực, thực tiễn tiệm cận với những yêu cầu của thị trường lao động, và không đặt quá nhiều trọng tâm vào những môn lý thuyết chuyên ngành.

Lời kết

Qua bài viết, bạn đã có cái nhìn tổng quan về ngành kỹ sư phần mềm, cơ hội nghề nghiệp, tính chất công việc cũng như là các trường đại học phù hợp cho bạn.

Xem thêm:

• Ngành công nghệ thông tin học những môn gì? Cơ hội việc làm và mức lương sau ra trường
• Kỹ thuật phần mềm là gì? Kỹ năng cần có là gì? Học ngành này ra trường làm nghề gì?

Nếu bạn muốn mua các thiết bị điện tử phục vụ cho việc học tập, làm việc thì chắc chắn FPT Shop là lựa chọn đáng tin cậy về nơi mua hàng, chế độ bảo hành, hậu mãi tuyệt vời. Bạn có thể đến trực tiếp cửa hàng gần nhất của FPT Shop để khám phá đa dạng sản phẩm, mẫu mã từ các thương hiệu lớn và nhận được sự tư vấn, hỗ trợ tận tình của nhân viên hoặc bạn có thể truy cập vào website của nhà FPT để xem online ngay tại nhà.

Xem thêm những sản phẩm điện thoại iPhone giá tốt tại đây.

• Điện thoại iPhone