Ký quỹ là gì? Tìm hiểu khái niệm và vai trò của ký quỹ trong tài chính và kinh doanh

Khi bạn tham gia vào lĩnh vực đầu tư tài chính, mua bán bất động sản hay đơn giản là giao dịch ký gửi, chắc hẳn đã từng nghe đến khái niệm “ký quỹ”. Đây là một thuật ngữ không còn xa lạ nhưng không phải ai cũng hiểu rõ về bản chất và mục đích sử dụng của nó. Vậy ký quỹ là gì và tại sao nó lại đóng vai trò quan trọng trong các giao dịch kinh tế?

Tìm hiểu về khái niệm ký quỹ

Ký quỹ là gì?

Ký quỹ là gì? Theo quy định tại Điều 330 Bộ luật Dân sự năm 2015

"Ký quỹ 

1. Ký quỹ là việc bên có nghĩa vụ gửi một khoản tiền hoặc kim khí quý, đá quý hoặc giấy tờ có giá vào tài khoản phong tỏa tại một tổ chức tín dụng để bảo đảm việc thực hiện nghĩa vụ.

2. Trường hợp bên có nghĩa vụ không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ thì bên có quyền được tổ chức tín dụng nơi ký quỹ thanh toán, bồi thường thiệt hại do bên có nghĩa vụ gây ra, sau khi trừ chi phí dịch vụ.

3. Thủ tục gửi và thanh toán thực hiện theo quy định của pháp luật."

Ký quỹ (Deposit) có thể hiểu là một mối quan hệ pháp lý ba bên bao gồm:

• Bên ký quỹ (bên có nghĩa vụ): Chuyển giao tài sản vào tài khoản phong tỏa.
• Bên nhận ký quỹ (bên có quyền): Được bảo vệ quyền lợi thông qua tài sản ký quỹ.
• Tổ chức tín dụng: Đóng vai trò trung gian giữ tài sản và thực hiện thanh toán khi cần thiết.

Đặc điểm của ký quỹ là gì?

Tài sản ký quỹ

Đặc điểm nổi bật của việc ký quỹ là khoản vật chất bảo đảm cho việc thực hiện nghĩa vụ có thể là tiền, kim khí quý, đá quý hoặc các giấy tờ có giá trị được bằng tiền. Khoản vật chất này phải có sẵn và được phong tỏa tại một tổ chức tín dụng.

Tính bảo đảm cao

Ký quỹ được xem là biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ có độ an toàn cao, các bên chọn ngân hàng giữ tài sản và sử dụng tài sản đó để thanh toán nghĩa vụ cho bên có quyền khi đến thời hạn mà nghĩa vụ không được thực hiện.

Các loại hình ký quỹ phổ biến

Hiện nay có 5 loại hình thức ký quỹ được sử dụng phổ biến trong thực tiễn:

Ký quỹ bảo lãnh

Đây là hình thức ký quỹ áp dụng phổ biến trong lĩnh vực xây dựng với hai đối tượng chính là nhà đầu tư và chủ thầu, trong đó ngân hàng sẽ là đơn vị trung gian.

Ký quỹ bảo lãnh là sự đảm bảo cho bên thụ hưởng khi các điều khoản chưa được thực hiện đúng hoặc không được thực hiện. Theo đó, ngân hàng sẽ thực hiện các khoản đền bù cho bên thụ hưởng như đã được ký trong giấy bảo lãnh.

Ký quỹ L/C (Letter of Credit)

Hình thức ký quỹ L/C là hoạt động giao dịch giữa người mua và người bán thông qua ngân hàng, tổ chức tín dụng. Hình thức này phổ biến nhất đối với các doanh nghiệp xuất - nhập khẩu.

Ký quỹ L/C được ngân hàng lập ra và có giá trị như một lá đơn theo yêu cầu chung của cả người mua và người bán, bao gồm cả các cam kết về việc thanh toán tiền hàng cho bên bán.

Ký quỹ vào mục kinh doanh đa ngành nghề

Loại hình này giống như một cách làm để chứng minh cho ngân hàng thấy doanh nghiệp có đủ khả năng tài chính để hoạt động và tránh tình trạng doanh nghiệp bị phá sản trong tương lai.

Hình thức này đảm bảo duy trì một lượng tiền tối thiểu khi thực hiện các hoạt động kinh doanh, từ đó đảm bảo khả năng hoạt động lâu dài và hiệu quả.

Ký quỹ thực hiện nghiệp vụ forward tại ngân hàng

Ký quỹ trong nghiệp vụ forward tại ngân hàng là khoản tiền khách hàng gửi vào tài khoản phong tỏa nhằm đảm bảo thực hiện cam kết mua hoặc bán ngoại tệ theo tỷ giá đã thỏa thuận trước. 

Giao dịch forward là hợp đồng hối đoái kỳ hạn giữa hai bên với thời điểm thanh toán trong tương lai. Khách hàng cần ký các văn bản như hợp đồng forward và biểu mẫu liên quan, quy định rõ điều kiện giao dịch. Ký quỹ giúp phòng ngừa rủi ro tỷ giá và đảm bảo các bên tuân thủ đúng thỏa thuận.

Ký quỹ để được phép hoạt động một số ngành nghề

Một số ngành nghề đặc thù yêu cầu doanh nghiệp phải ký quỹ để chứng minh năng lực tài chính và được cấp phép hoạt động. Hiện tại có 228 ngành nghề kinh doanh có điều kiện, trong đó có hơn 100 ngành nghề kinh doanh yêu cầu vốn pháp định hoặc ký quỹ. Dưới đây là danh sách một số ngành nghề phải ký quỹ:

Ký quỹ trong lĩnh vực chứng khoán

Ký quỹ trong chứng khoán phái sinh là khoản tiền hoặc tài sản đóng vai trò như một khoản đặt cọc gửi vào Trung tâm lưu ký Chứng khoán Việt Nam (VSD). Khoản tiền này nhà đầu tư phải nộp trước khi tham gia vào hợp đồng để đảm bảo việc thực hiện nghĩa vụ của hai bên trong hợp đồng.

Các loại ký quỹ trong chứng khoán phái sinh:

• Ký quỹ ban đầu: Là việc ký quỹ trước khi giao dịch.
• Ký quỹ duy trì: Là số dư tối thiểu mà nhà đầu tư phải đảm bảo trên tài khoản ký quỹ trong quá trình duy trì vị thế.
• Yêu cầu ký quỹ bổ sung: Đối với nhà đầu tư khi tổng giá trị tài sản ký quỹ giảm xuống thấp hơn mức ký quỹ duy trì yêu cầu.

Ký quỹ đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi của các bên tham gia giao dịch, đặc biệt trong những hoạt động kinh doanh có tính rủi ro cao như xuất nhập khẩu, xây dựng, và đầu tư chứng khoán.

Tạm kết

Ký quỹ không chỉ đơn giản là một khoản tiền đảm bảo, mà còn là công cụ giúp giảm thiểu rủi ro và tăng tính minh bạch trong các giao dịch kinh tế. Hiểu đúng ký quỹ là gì sẽ giúp bạn đưa ra quyết định tài chính chính xác hơn, tránh được các rắc rối pháp lý và bảo vệ quyền lợi của mình trong quá trình đầu tư hay giao dịch. Trong bối cảnh thị trường ngày càng phát triển, đây là kiến thức nền tảng mà bất kỳ ai cũng nên nắm vững.

Để tối ưu công việc học tập, làm việc hay đầu tư tài chính chuyên sâu, bạn cần một chiếc laptop mạnh mẽ, bền bỉ và tiện lợi. Hãy tham khảo ngay dòng laptop ASUS tại FPT Shop, đầy đủ các dòng máy từ phổ thông đến cao cấp, phù hợp với mọi nhu cầu từ học sinh, sinh viên đến dân chuyên công nghệ.

Laptop ASUS

Xem thêm:

• CFA là gì? Những điều cần biết về CFA nếu bạn muốn thăng tiến trong ngành tài chính
• Tính thanh khoản là gì? Vai trò và ý nghĩa của thanh khoản trong đầu tư tài chính