Giải thích dễ hiểu: Dịch vụ công là gì và có vai trò gì trong xã hội hiện đại?

Khi nói đến quản lý nhà nước, nhiều người nghĩ ngay đến luật pháp, chính sách hoặc hành chính, nhưng ít ai để ý rằng dịch vụ công chính là “cánh tay nối dài” của Nhà nước để phục vụ người dân. Hãy cùng tìm hiểu dịch vụ công là gì, có những loại nào và tại sao nó lại quan trọng đến vậy trong xã hội hiện đại.

Dịch vụ công là gì?

Theo quy định của Chính phủ tại Nghị định số 32/2019/NĐ-CP ngày 10/4/2019 về giao nhiệm vụ, đặt hàng, đấu thầu cung cấp sản phẩm, dịch vụ công sử dụng ngân sách nhà nước, dịch vụ công được hiểu là hoạt động phục vụ nhu cầu thiết yếu, lợi ích chung của xã hội, do Nhà nước trực tiếp cung cấp hoặc ủy quyền cho tổ chức, cá nhân thực hiện theo quy định pháp luật.

Khác với các loại dịch vụ thương mại, dịch vụ công không nhằm mục tiêu lợi nhuận, mà hướng tới bảo đảm công bằng xã hội, ổn định đời sống và nâng cao phúc lợi cộng đồng. Ví dụ các thủ tục cấp căn cước công dân, đăng ký khai sinh, khám chữa bệnh ở bệnh viện công hoặc học tại trường công lập,... đều là các hoạt động dịch vụ công.

Ngoài ra, việc cung cấp dịch vụ công trong thời đại số còn được quy định cụ thể tại Nghị định số 42/2022/NĐ-CP ngày 24/6/2022 về cung cấp thông tin và dịch vụ công trực tuyến của cơ quan nhà nước trên môi trường điện tử. Văn bản này xác định rõ các cấp độ của dịch vụ công trực tuyến (từ cấp 1 đến cấp 4), tạo cơ sở pháp lý cho việc chuyển đổi sang chính phủ số, chính quyền điện tử, giúp người dân dễ dàng tiếp cận dịch vụ công mọi lúc, mọi nơi.

Như vậy, hiểu một cách ngắn gọn, dịch vụ công là các hoạt động phục vụ lợi ích xã hội do Nhà nước hoặc tổ chức được Nhà nước giao thực hiện, bảo đảm quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân trong đời sống kinh tế – xã hội.

Phân loại các loại dịch vụ công hiện nay

Hiểu rõ dịch vụ công là gì sẽ giúp ta nhận diện dễ hơn các loại hình đang tồn tại trong xã hội. Hiện nay, Việt Nam chia dịch vụ công thành ba nhóm chính:

Dịch vụ hành chính công

Đây là nhóm quen thuộc nhất, bao gồm các thủ tục hành chính mà cơ quan nhà nước thực hiện để đáp ứng nhu cầu pháp lý của người dân, như:

• Cấp căn cước công dân, hộ chiếu, giấy khai sinh, giấy chứng nhận kết hôn.
• Đăng ký quyền sử dụng đất, giấy phép kinh doanh, giấy phép xây dựng.

Nhóm dịch vụ này hiện được triển khai mạnh mẽ qua cổng Dịch vụ công Quốc gia (dichvucong.gov.vn), giúp người dân nộp hồ sơ, tra cứu và nhận kết quả trực tuyến mà không cần đến cơ quan hành chính.

Dịch vụ sự nghiệp công

Là các hoạt động cung cấp hàng hóa, dịch vụ thiết yếu phục vụ lợi ích chung như:

• Giáo dục, y tế, văn hóa, thể thao.
• Giao thông công cộng, điện, nước, môi trường.

Nhà nước có thể trực tiếp tổ chức hoặc xã hội hóa – tức cho phép doanh nghiệp tư nhân tham gia cung ứng, nhưng vẫn chịu sự kiểm soát, định hướng và giám sát của cơ quan quản lý.

Dịch vụ công ích

Đây là những dịch vụ phục vụ lợi ích cộng đồng rộng lớn như chiếu sáng đô thị, thu gom rác thải, bảo vệ môi trường, chăm sóc cây xanh, an ninh trật tự.

Nhóm này có thể do doanh nghiệp nhà nước hoặc đơn vị tư nhân được Nhà nước ký hợp đồng đảm nhiệm.

Vai trò của dịch vụ công trong xã hội

Khi hiểu rõ dịch vụ công là gì, ta mới thấy được tầm ảnh hưởng sâu rộng của nó trong việc duy trì ổn định xã hội, phát triển kinh tế và đảm bảo quyền công dân.

1. Bảo đảm quyền và lợi ích của người dân

Dịch vụ công giúp người dân thực hiện quyền cơ bản như được học, được chữa bệnh, được đăng ký khai sinh, sở hữu tài sản hợp pháp, được bảo vệ môi trường sống. Đây chính là nền tảng của một xã hội công bằng và văn minh.

2. Tăng hiệu quả quản lý nhà nước

Nhờ hệ thống dịch vụ công, Nhà nước có thể thu thập, quản lý dữ liệu dân cư, đồng thời cải thiện chất lượng phục vụ. Việc số hóa thủ tục hành chính giúp giảm chi phí, tiết kiệm thời gian và hạn chế tiêu cực trong quá trình giải quyết hồ sơ.

3. Góp phần phát triển kinh tế – xã hội

Các dịch vụ công trong giáo dục, y tế, giao thông hay năng lượng tạo nên môi trường thuận lợi cho phát triển kinh tế. Khi người dân được phục vụ tốt, niềm tin xã hội tăng, năng suất lao động cao hơn và doanh nghiệp cũng hoạt động hiệu quả hơn.

4. Thúc đẩy chuyển đổi số và chính phủ điện tử

Từ năm 2020, Việt Nam đẩy mạnh xây dựng chính phủ số với trọng tâm là dịch vụ công trực tuyến cấp độ 4, cho phép người dân nộp hồ sơ, thanh toán phí và nhận kết quả online. Đây là bước tiến quan trọng trong việc đưa hành chính công đến gần hơn với người dân, hướng tới mô hình “Chính phủ phục vụ”.

Xu hướng phát triển dịch vụ công tại Việt Nam

Phát triển dịch vụ công trực tuyến 

Trước đây, để làm thủ tục hành chính, người dân phải đi lại, chờ đợi và nộp nhiều giấy tờ. Giờ đây, chỉ cần truy cập dichvucong.gov.vn, bạn có thể thực hiện hàng trăm thủ tục như đăng ký kinh doanh, khai sinh, cấp lý lịch tư pháp, nộp thuế… ngay trên điện thoại hoặc máy tính.

Theo Bộ Thông tin và Truyền thông, tính đến giữa năm 2024, hơn 70% thủ tục hành chính đã được cung cấp trực tuyến cấp độ 4, tiết kiệm hàng triệu giờ làm việc cho người dân và doanh nghiệp.

Sự tham gia của khu vực tư nhân

Nhà nước đang khuyến khích xã hội hóa dịch vụ công, đặc biệt trong y tế, giáo dục, hạ tầng. Việc này giúp nâng cao chất lượng phục vụ, giảm gánh nặng ngân sách và tăng tính cạnh tranh. Tuy nhiên, vẫn cần đảm bảo tiêu chí công bằng, minh bạch và lợi ích cộng đồng.

Hướng đến công dân số

Tương lai của dịch vụ công không chỉ là trực tuyến mà còn hướng đến cá nhân hóa – tức mỗi người dân có thể truy cập, quản lý và theo dõi hồ sơ của mình trên cùng một nền tảng. Việc tích hợp Căn cước công dân gắn chip, tài khoản định danh điện tử (VNeID) chính là bước đệm để mọi dịch vụ công được thực hiện chỉ bằng vài thao tác.

Tạm kết

Hiểu đúng dịch vụ công là gì giúp chúng ta nhận ra vai trò thiết yếu của nó trong mọi mặt đời sống, từ học tập, y tế đến môi trường. Trong thời kỳ chuyển đổi số, mỗi người dân cần chủ động tiếp cận, sử dụng dịch vụ công trực tuyến để tiết kiệm thời gian và góp phần hiện đại hóa nền hành chính. Đó chính là bước đi nhỏ nhưng mang ý nghĩa lớn cho một xã hội minh bạch, tiện ích và tiến bộ.

Bạn muốn chủ động hơn trong việc học tập, làm việc và xử lý thủ tục hành chính? Hãy trang bị cho mình laptop sinh viên - văn phòng chính hãng tại FPT Shop, nơi cung cấp thiết bị tối ưu cho học tập, làm việc và truy cập dịch vụ công trực tuyến nhanh chóng, an toàn.

Laptop sinh viên

Xem thêm:

• Dịch vụ công trực tuyến là gì? Giải pháp hành chính thông minh để khai báo, làm thủ tục dễ chưa từng thấy
• Giấy xác nhận cư trú xin ở đâu? Hướng dẫn chi tiết thủ tục và địa điểm nộp cho người dân