Chiết khấu thanh toán là gì? Tìm hiểu quy định và cách hạch toán chiết khấu thanh toán chính xác nhất 2025

Chiết khấu thanh toán đã trở thành một trong những công cụ tài chính được ứng dụng rộng rãi trong các giao dịch thương mại. Việc hiểu rõ bản chất của "chiết khấu thanh toán là gì" không chỉ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa dòng tiền mà còn đảm bảo tuân thủ đúng các quy định về kế toán và thuế.

Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp vẫn còn nhầm lẫn giữa chiết khấu thanh toán và chiết khấu thương mại, dẫn đến sai sót trong việc hạch toán và kê khai thuế. Vì vậy, việc nắm vững kiến thức về chiết khấu thanh toán là điều cần thiết cho mọi kế toán viên và chủ doanh nghiệp.

Chiết khấu thanh toán là gì?

Theo Chuẩn mực kế toán số 14 được ban hành bởi Bộ Tài chính, chiết khấu thanh toán được định nghĩa rõ ràng như sau: đây là khoản tiền mà người bán giảm trừ cho người mua, với điều kiện người mua thực hiện thanh toán tiền hàng trước thời hạn đã được thỏa thuận trong hợp đồng.

Bản chất của chiết khấu thanh toán thể hiện ở chỗ đây là một hình thức ưu đãi dành cho khách hàng có thể thanh toán sớm hơn so với thời gian quy định. Điều này giúp doanh nghiệp thu hồi vốn nhanh chóng, trong khi khách hàng được hưởng lợi ích từ việc tiết kiệm chi phí.

Chiết khấu thanh toán thường được tính theo tỷ lệ phần trăm trên tổng giá trị hóa đơn và chỉ áp dụng khi khách hàng đáp ứng được điều kiện về thời gian thanh toán. Ví dụ điển hình là công ty A bán hàng cho công ty B với thỏa thuận: nếu thanh toán trước hạn 10 ngày, công ty B sẽ được giảm 3% tổng giá trị hợp đồng.

Điểm đặc biệt của chiết khấu thanh toán là nó không liên quan đến chất lượng sản phẩm hay dịch vụ, mà hoàn toàn dựa trên yếu tố thời gian thanh toán. Đây chính là điểm phân biệt cốt lõi giúp xác định chính xác loại chiết khấu trong các giao dịch thương mại.

Sự khác biệt giữa chiết khấu thanh toán và chiết khấu thương mại

Để hiểu rõ hơn "chiết khấu thanh toán là gì", cần phân biệt rõ ràng với chiết khấu thương mại. Theo quy định tại Chuẩn mực Kế toán số 14, chiết khấu thương mại là khoản giảm giá niêm yết mà doanh nghiệp áp dụng khi khách hàng mua với số lượng lớn hoặc theo chính sách giá ưu đãi.

Về mặt bản chất, chiết khấu thương mại phụ thuộc vào khối lượng hàng hóa hoặc giá trị đơn hàng, trong khi chiết khấu thanh toán chỉ liên quan đến thời điểm thanh toán. Chiết khấu thương mại được thể hiện trực tiếp trên hóa đơn bán hàng và được coi là khoản giảm trừ doanh thu.

Ngược lại, chiết khấu thanh toán không được ghi trên hóa đơn mà chỉ được thể hiện qua các chứng từ thu chi riêng biệt. Về mặt kế toán, chiết khấu thanh toán được xử lý như một khoản chi phí tài chính đối với bên bán và doanh thu hoạt động tài chính đối với bên mua.

Sự khác biệt về thời điểm ghi nhận cũng rất quan trọng. Chiết khấu thương mại được xác định ngay tại thời điểm lập hóa đơn, còn chiết khấu thanh toán chỉ phát sinh khi khách hàng thực sự thanh toán trước hạn theo thỏa thuận.

Quy định pháp lý về chiết khấu thanh toán

Quy định về hóa đơn và chứng từ

Một trong những điểm quan trọng khi tìm hiểu "chiết khấu thanh toán là gì" chính là quy định về việc lập hóa đơn. Theo Thông tư 219/2013/TT-BTC, chiết khấu thanh toán không yêu cầu phải xuất hóa đơn cho người mua hàng.

Điều này được giải thích dựa trên bản chất của giao dịch. Hóa đơn chỉ được lập để ghi nhận các giao dịch mua bán hàng hóa hoặc dịch vụ, bao gồm thông tin về sản phẩm, số lượng, đơn giá và thuế. Trong khi đó, chiết khấu thanh toán không phải là giao dịch mua bán mà chỉ là khoản chi phí tài chính để khuyến khích thanh toán sớm.

Thay vào đó, doanh nghiệp chỉ cần lập các chứng từ thu chi theo quy định. Bên chi tiền lập phiếu chi, bên nhận tiền lập phiếu thu. Những chứng từ này phải đầy đủ thông tin về số tiền, lý do chi trả và có chữ ký của những người có thẩm quyền.

Khoản tiền từ việc thực hiện chiết khấu thanh toán đã bao gồm thuế giá trị gia tăng và không được thể hiện riêng lẻ trên hóa đơn bán hàng. Điều này đảm bảo tính minh bạch và chính xác trong việc ghi nhận các giao dịch tài chính.

Quy định về thuế

Về mặt thuế thu nhập doanh nghiệp, chiết khấu thanh toán được coi là khoản chi phí hợp lý và có thể được trừ khi tính thuế. Theo Thông tư 96/2005/TT-BTC, để khoản chi này được công nhận, cần đáp ứng các điều kiện: có liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh, có đủ hóa đơn chứng từ hợp pháp, và tuân thủ quy định về thanh toán không dùng tiền mặt đối với các giao dịch từ 20 triệu đồng trở lên.

Đối với bên nhận chiết khấu thanh toán, khoản này được tính vào thu nhập chịu thuế theo quy định tại Thông tư 78/2014/TT-BTC. Điều này có nghĩa là doanh nghiệp nhận được chiết khấu sẽ phải kê khai và nộp thuế thu nhập doanh nghiệp trên khoản thu nhập này.

Trường hợp đặc biệt cần lưu ý là khi chi trả chiết khấu thanh toán cho cá nhân. Nếu người nhận là cá nhân kinh doanh, khoản chiết khấu sẽ chịu thuế thu nhập cá nhân với mức thuế suất 0,5% theo quy định mới nhất tại Thông tư 40/2021/TT-BTC. Doanh nghiệp có trách nhiệm khấu trừ và nộp thuế thay cho cá nhân.

Tuy nhiên, nếu cá nhân chỉ mua hàng hóa dịch vụ để tiêu dùng cá nhân (không phải kinh doanh), thì khoản chiết khấu thanh toán nhận được sẽ không phải chịu thuế thu nhập cá nhân.

Hướng dẫn hạch toán chiết khấu thanh toán

Nguyên tắc hạch toán

Khi đã hiểu rõ "chiết khấu thanh toán là gì", việc nắm vững nguyên tắc hạch toán là bước tiếp theo quan trọng. Doanh nghiệp cần căn cứ vào phiếu thu và phiếu chi của hai bên để thực hiện việc ghi sổ kế toán một cách chính xác.

Đối với bên bán hàng, chiết khấu thanh toán được hạch toán vào tài khoản 635 - Chi phí tài chính. Điều này thể hiện rằng khoản chiết khấu được coi là một khoản chi phí mà doanh nghiệp phải chịu để thu hồi vốn sớm, tương tự như chi phí lãi vay hoặc các chi phí tài chính khác.

Bên mua hàng sẽ ghi nhận chiết khấu thanh toán vào tài khoản 515 - Doanh thu hoạt động tài chính. Đây được xem là một khoản thu nhập tài chính mà doanh nghiệp được hưởng nhờ việc thanh toán trước hạn, góp phần tăng lợi nhuận từ hoạt động tài chính.

Việc phân loại này đảm bảo tính chính xác trong báo cáo tài chính, giúp phân biệt rõ ràng giữa các khoản thu chi từ hoạt động kinh doanh chính và hoạt động tài chính. Điều này đặc biệt quan trọng khi phân tích hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.

Ví dụ minh họa cụ thể

Để làm rõ hơn cách thức hạch toán, xét ví dụ sau: Công ty Thành Đạt xuất hàng hóa bán cho Công ty Minh Phát với tổng giá trị 500.000.000 đồng đã bao gồm thuế GTGT. Theo thỏa thuận trong hợp đồng, nếu Công ty Minh Phát thanh toán trước hạn ít nhất 15 ngày, sẽ được hưởng chiết khấu thanh toán 2,5%.

Khi Công ty Minh Phát thanh toán đúng điều kiện, khoản chiết khấu sẽ là: 500.000.000 x 2,5% = 12.500.000 đồng. Công ty Thành Đạt quyết định chi trả bằng chuyển khoản ngân hàng.

Bên bán (Công ty Thành Đạt) sẽ hạch toán như sau: Ghi nợ tài khoản 635 - Chi phí tài chính số tiền 12.500.000 đồng, đồng thời ghi có tài khoản 112 - Tiền gửi ngân hàng cũng 12.500.000 đồng. Bút toán này thể hiện việc công ty đã chi ra khoản tiền chiết khấu thông qua chuyển khoản.

Bên mua (Công ty Minh Phát) thực hiện bút toán ngược lại: Ghi nợ tài khoản 112 - Tiền gửi ngân hàng số tiền 12.500.000 đồng, ghi có tài khoản 515 - Doanh thu hoạt động tài chính cũng 12.500.000 đồng. Điều này cho thấy công ty đã nhận được khoản thu nhập tài chính từ việc thanh toán sớm.

Tạm kết

Qua bài viết này, chúng ta đã làm rõ câu hỏi "chiết khấu thanh toán là gì" một cách toàn diện và chi tiết. Chiết khấu thanh toán không chỉ là một công cụ tài chính hữu ích giúp doanh nghiệp cải thiện dòng tiền, mà còn tạo ra lợi ích đôi bên trong mối quan hệ thương mại.

Trong thời đại số hóa hiện nay, việc quản lý và theo dõi các khoản chiết khấu thanh toán trở nên dễ dàng hơn nhiều nhờ sự hỗ trợ của công nghệ. Để nâng cao hiệu quả công việc kế toán và quản lý tài chính, các doanh nghiệp có thể tham khảo những chiếc laptop hiệu năng cao hoặc điện thoại thông minh mới nhất tại FPT Shop.

Laptop văn phòng

Xem thêm:

• CDS là gì? Tìm hiểu toàn diện về khái niệm quan trọng trong xuất nhập khẩu, logistics và doanh nghiệp
• TOTP là gì? Tìm hiểu về mật khẩu một lần dựa trên thời gian