TOTP là gì? Cách nó bảo vệ tài khoản của bạn an toàn hơn mật khẩu truyền thống

Trong kỷ nguyên số, việc bảo vệ tài khoản trực tuyến khỏi nguy cơ bị tấn công ngày càng trở nên cấp thiết. Một trong những công nghệ bảo mật phổ biến nhất hiện nay là TOTP - thuật toán mật khẩu dùng một lần dựa trên thời gian. Vậy TOTP là gì, cách thức hoạt động ra sao và liệu bạn có nên sử dụng nó không? Bài viết dưới đây của FPT Shop sẽ giúp bạn hiểu rõ mọi điều quan trọng về TOTP.

TOTP là gì?

TOTP là gì? TOTP (Time-based One-Time Password) có thể hiểu đơn giản là mật khẩu sử dụng một lần được tạo ra dựa trên thời gian hiện tại. Đây là một dạng xác thực hai yếu tố (2FA) hoặc đa yếu tố (MFA) giúp tăng cường bảo mật cho các tài khoản trực tuyến.

Thuật toán TOTP mở rộng dựa trên HOTP - thuật toán mật khẩu một lần sử dụng bộ đếm (HMAC-based One Time Password). Tuy nhiên, thay vì sử dụng bộ đếm, TOTP tạo mật khẩu dựa trên thời gian chuẩn (thường dùng giờ GMT) và một khóa bí mật chung giữa server và thiết bị người dùng. Mỗi mã số TOTP có giá trị chỉ trong một khoảng thời gian cụ thể, thường là 30 hoặc 60 giây, sau đó sẽ tự động hết hạn và mã mới được tạo.

TOTP hoạt động như thế nào?

TOTP hoạt động dựa trên sự kết hợp giữa thời gian thực và một khóa bí mật, được cấu hình khi người dùng thiết lập tính năng này cho tài khoản của mình. Quá trình chung diễn ra như sau:

• Thiết bị người dùng và server xác thực cùng sử dụng khóa bí mật chung và đồng bộ thời gian.
• Thuật toán TOTP tính toán mật khẩu dựa trên thời gian hiện tại và khóa bí mật (thường mỗi 30 giây tạo một mã mới).
• Người dùng nhập mã TOTP được tạo ra trên thiết bị cá nhân (ví dụ: ứng dụng Google Authenticator hoặc Authy) khi đăng nhập sau khi nhập tên tài khoản và mật khẩu.
• Server nhận mã TOTP và so sánh với mã mà nó tính toán được trong cùng khoảng thời gian. Nếu trùng khớp, người dùng được phép đăng nhập.

Điều quan trọng là TOTP được tạo trực tiếp trên thiết bị của người dùng mà không cần kết nối Internet liên tục, giúp công cụ này có thể sử dụng cả khi bạn ở nơi không có mạng.

Ứng dụng phổ biến của TOTP

Hiện nay, TOTP được hỗ trợ rộng rãi bởi nhiều dịch vụ lớn để tăng cường bảo mật:

• Ứng dụng xác thực phần mềm: Google Authenticator, Authy, Microsoft Authenticator,... đều dựa trên nguyên tắc TOTP để tạo ra mã xác thực dùng một lần.
• Hệ thống đăng nhập bảo mật: Được tích hợp trong các nền tảng email, tài khoản mạng xã hội, dịch vụ tài chính,... giúp giảm nguy cơ tài khoản bị đánh cắp dù mật khẩu bị lộ.
• Thiết bị phần cứng: Một số token phần cứng cũng dùng TOTP để tạo mã xác thực thuận tiện và an toàn cho người dùng.

Lợi ích của việc sử dụng TOTP là gì?

Sử dụng TOTP mang lại nhiều ưu điểm so với các hình thức bảo mật truyền thống:

Tăng cường bảo mật tối ưu

Việc có thêm lớp mã xác thực dùng một lần giúp hạn chế rủi ro tài khoản bị hack dù mật khẩu bị đánh cắp. Mã TOTP chỉ có hiệu lực trong thời gian rất ngắn khiến hacker không kịp phản ứng nếu không có quyền truy cập thiết bị của bạn.

Thân thiện và dễ sử dụng

Cài đặt TOTP thường chỉ bằng cách quét mã QR đơn giản thông qua ứng dụng trên smartphone, hoàn toàn không cần thiết bị phức tạp hay token vật lý. Người dùng chỉ cần nhập mã 6 chữ số ngắn gọn mỗi lần đăng nhập.

Hoạt động ngoại tuyến

Không giống như hình thức xác thực qua SMS, TOTP vẫn có thể hoạt động trong trường hợp không có kết nối Internet hay sóng điện thoại, rất tiện lợi khi đi du lịch hoặc ở nơi vùng sâu vùng xa.

Tiết kiệm chi phí

TOTP là giải pháp phần mềm miễn phí, có thể triển khai và sử dụng dễ dàng mà không phải mua thiết bị hay trả phí định kỳ như các token vật lý.

TOTP khác gì so với HOTP?

Một điểm cần biết khi tìm hiểu TOTP là gì chính là sự khác biệt của nó với HOTP (HMAC One-Time Password):

• HOTP dựa trên bộ đếm (counter), mật mã chỉ thay đổi khi bộ đếm tăng lên dựa trên thao tác sử dụng và mã có thể không hết hạn ngay lập tức.
• TOTP sử dụng thời gian làm tham số đầu vào, tạo mã dựa trên khoảng thời gian cố định (thường 30 giây), mã có giá trị ngắn hạn và tự động hết hạn nên an toàn hơn tránh việc hacker tái sử dụng mã cũ.
• HOTP vẫn được sử dụng ở một số nơi, tuy nhiên trong thực tế, các ứng dụng và dịch vụ phổ biến hiện nay đều ưu tiên TOTP hơn vì tính bảo mật cao hơn.

Có nên sử dụng TOTP không?

Câu trả lời là có, nếu bạn đang tìm cách bảo vệ tài khoản trực tuyến của mình một cách hiệu quả và tiện lợi. TOTP là một trong những phương pháp bảo mật 2FA được đánh giá cao vì:

• Hạn chế rủi ro do mật khẩu bị đánh cắp hoặc tấn công phishing.
• Không phụ thuộc vào mạng di động như SMS, tránh mất mã khi không có sóng.
• Dễ dàng thiết lập và sử dụng trên đa số thiết bị di động thông minh hiện nay.

Hiện nhiều dịch vụ như Google, Facebook, Apple, ngân hàng trực tuyến và các nền tảng làm việc trực tuyến đều khuyến khích hoặc yêu cầu người dùng bật TOTP để đảm bảo an toàn dữ liệu cá nhân và tài khoản.

Một số lưu ý khi sử dụng TOTP

• Đồng bộ thời gian: Nếu thiết bị và server không đồng bộ về thời gian, mã TOTP có thể không hợp lệ. Bạn nên đảm bảo điện thoại hoặc thiết bị luôn cập nhật giờ chính xác.
• Lưu trữ mã khôi phục: Đây là phương thức đề phòng trường hợp mất điện thoại hoặc app xác thực, tránh bị khóa tài khoản.
• Không chia sẻ mã TOTP: Mã dùng một lần này phải được bảo vệ nghiêm ngặt, không cung cấp cho người khác dù họ có yêu cầu.

Tạm kết

Qua bài viết trên, chắc hẳn bạn đã hiểu rõ TOTP là gì và tại sao nó ngày càng trở thành điều kiện quan trọng trong bảo mật tài khoản trực tuyến. TOTP là giải pháp giúp nâng cao tính an toàn, ứng dụng rộng rãi và tiện lợi, do đó nó được khuyến khích sử dụng cho mọi người dùng Internet.

Khám phá ngay những mẫu điện thoại OPPO mới nhất tại FPT Shop - nơi bạn được trải nghiệm công nghệ hiện đại, thiết kế tinh tế cùng nhiều tính năng thông minh vượt trội. Mua sắm tại FPT Shop, bạn không chỉ nhận được sản phẩm chính hãng, bảo hành uy tín mà còn hưởng nhiều ưu đãi đặc biệt và hỗ trợ trả góp linh hoạt. Tham khảo ngay!

Điện thoại OPPO

Xem thêm:

• RCE là gì? Lỗ hổng bảo mật nguy hiểm và biện pháp phòng tránh tấn công hiệu quả
• Pika AI là gì? Cơ chế hoạt động ra sao? Hướng dẫn sử dụng Pika AI đơn giản, chi tiết