BL là gì? Tầm quan trọng của Bill of Lading và cách đọc vận đơn chuẩn xác

Trong chuỗi cung ứng toàn cầu, chứng từ vận tải đóng vai trò quan trọng để đảm bảo quyền lợi cho các bên liên quan. Trong số đó, Bill of Lading (BL) – hay còn gọi là vận đơn đường biển – là loại giấy tờ then chốt trong mọi giao dịch vận chuyển bằng đường biển. Vậy BL là gì, có chức năng gì và phân loại ra sao? Hãy cùng tìm hiểu trong bài viết sau. 

1. BL là gì?

BL là viết tắt của Bill of Lading, nghĩa là vận đơn đường biển, do người vận tải hoặc đại lý phát hành để xác nhận việc nhận hàng hóa từ người gửi để vận chuyển đến người nhận. Tài liệu này thường được sử dụng trong các giao dịch thương mại quốc tế và đặc biệt phổ biến trong lĩnh vực logistics, xuất nhập khẩu.

Một BL hợp lệ sẽ ghi rõ thông tin như: tên người gửi (Shipper), người nhận (Consignee), cảng đi – cảng đến, số lượng hàng hóa, mô tả hàng, điều kiện vận chuyển và ngày phát hành. Ngoài việc chứng minh đã nhận hàng, vận đơn còn là bằng chứng sở hữu và có thể được chuyển nhượng trong quá trình giao dịch.

2. Các chức năng của BL

Là bằng chứng xác thực đã nhận hàng

BL là tài liệu xác nhận rằng hàng hóa đã được bàn giao cho bên vận chuyển. Khi hàng được bốc lên tàu, BL sẽ được phát hành để làm chứng từ chứng minh rằng người vận tải đã nhận hàng đúng chủng loại, số lượng và tình trạng như đã cam kết.

Vận đơn "Clean" (sạch) nghĩa là hàng hóa không có dấu hiệu hư hại, trong khi vận đơn "Unclean" hoặc "Claused" sẽ thể hiện rằng hàng có vấn đề, từ đó ảnh hưởng đến quyền lợi người mua hoặc ngân hàng thanh toán.

Chứng minh quyền sở hữu hàng hóa

BL đóng vai trò như một chứng từ sở hữu hàng hóa trên biển. Người cầm bản gốc BL được xem là chủ sở hữu hợp pháp, có quyền yêu cầu nhận hàng tại cảng đích. Vì vậy, BL thường được sử dụng trong thanh toán quốc tế, nhất là với phương thức tín dụng chứng từ (L/C), nơi ngân hàng yêu cầu phải xuất trình BL gốc để giải ngân.

Việc chuyển nhượng BL (thông qua ký hậu) cho phép bên thứ ba nhận hàng, từ đó làm tăng tính linh hoạt trong giao dịch thương mại.

Là bằng chứng của hợp đồng vận chuyển

Nếu vẫn chưa nắm rõ BL là gì, bạn cũng có thể hiểu BL theo cách đơn giản nhất: Đây là bản tóm tắt hợp đồng vận chuyển giữa người gửi hàng và người vận chuyển. Nó thể hiện các điều kiện thỏa thuận như trách nhiệm về phí tổn, thời gian vận chuyển, quyền và nghĩa vụ của các bên. Nếu phát sinh tranh chấp, BL là tài liệu pháp lý quan trọng để giải quyết theo đúng cam kết.

3. Phân loại BL

Để hiểu rõ hơn BL là gì, bạn có thể nhận dạng các tài liệu này thông qua một số phân loại phổ biến như sau.

Căn cứ theo tính pháp lý của hàng hóa vận chuyển

Original Bill of Lading (vận đơn gốc): Là bản chính thức có giá trị pháp lý cao nhất. Người nhận hàng bắt buộc phải xuất trình bản gốc mới được nhận hàng.

Copy Bill of Lading (bản sao): Dùng cho mục đích tham khảo nội bộ, không có giá trị nhận hàng.

Telex Release / Surrendered BL: Hình thức vận đơn điện tử. Người gửi hàng “nộp lại” vận đơn gốc cho hãng tàu tại cảng đi và yêu cầu hãng tàu thông báo đến cảng đến cho phép giao hàng mà không cần bản gốc. Loại này giúp tiết kiệm thời gian và chi phí khi cần giao hàng nhanh.

Căn cứ vào chủ thể phát hành

Master Bill of Lading (MBL): Là vận đơn do hãng tàu (carrier) phát hành, xác nhận họ đã tiếp nhận hàng hóa từ người gửi hoặc công ty giao nhận. MBL thường được dùng trong các hợp đồng lớn, có giá trị thanh toán quốc tế và có tính pháp lý cao.

House Bill of Lading (HBL): Là vận đơn do công ty giao nhận (forwarder) phát hành cho người gửi hàng. Loại này phản ánh mối quan hệ giữa người gửi và forwarder, đặc biệt phổ biến khi giao nhận hàng lẻ (LCL). Trong tình huống này, forwarder gom hàng từ nhiều chủ hàng khác nhau và cấp HBL riêng cho từng lô nhỏ.

Trong một lô hàng, forwarder có thể phát hành HBL cho từng chủ hàng, sau đó nhận MBL từ hãng tàu để vận chuyển cả container. Điều này tạo thành một hệ thống vận chuyển đa tầng, giúp kiểm soát hiệu quả hơn đối với các lô hàng gom.

Căn cứ theo hình thức vận đơn

Straight BL (vận đơn đích danh): Ghi rõ tên người nhận, không thể chuyển nhượng. Chỉ người được ghi đích danh mới có quyền nhận hàng.

To Order BL (vận đơn theo lệnh): Cho phép chuyển nhượng bằng cách ký hậu. Người cầm vận đơn ký tên ở mặt sau để chuyển quyền sở hữu cho bên khác. Đây là hình thức phổ biến nhất trong giao dịch quốc tế.

Bearer BL (vận đơn vô danh): Ai cầm trong tay vận đơn này có quyền nhận hàng. Tuy nhiên, hình thức này ít được sử dụng do rủi ro cao trong kiểm soát quyền sở hữu.

4. BL điện tử (E-BL): Xu hướng tương lai

Trong kỷ nguyên số, vận đơn điện tử (E-BL) đang dần thay thế vận đơn giấy truyền thống. Với nền tảng blockchain hoặc các hệ thống EDI, doanh nghiệp có thể phát hành, chuyển nhượng và xác minh vận đơn trực tuyến một cách bảo mật và nhanh chóng.

Một số lợi ích của E-BL:

• Giảm rủi ro thất lạc vận đơn.
• Rút ngắn thời gian giao nhận và thủ tục hải quan.
• Tăng khả năng theo dõi hành trình vận chuyển.

Tuy nhiên, để triển khai E-BL cần đảm bảo nền tảng pháp lý và sự phối hợp đồng bộ giữa các bên liên quan như hãng tàu, ngân hàng, cảng vụ, và cơ quan hải quan.

Tạm kết

Với vai trò là chứng từ vận chuyển, bằng chứng pháp lý và sở hữu hàng hóa, BL- Bill of Lading là cầu nối quan trọng trong thương mại xuyên biên giới. Hiểu rõ BL là gì cũng như phân biệt từng loại vận đơn sẽ giúp doanh nghiệp kiểm soát rủi ro, tối ưu chi phí logistics và thực hiện thanh toán quốc tế hiệu quả hơn. 

Để xử lý vận đơn BL nhanh chóng và chính xác ở mọi lúc, mọi nơi, một chiếc máy tính bảng mỏng nhẹ, đa nhiệm sẽ là trợ thủ đắc lực cho chuyên viên logistics và doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Khám phá ngay các mẫu máy tính bảng chính hãng tại FPT Shop, lựa chọn thông minh giúp bạn quản lý chứng từ, ký điện tử và theo dõi vận chuyển thuận tiện hơn bao giờ hết.

Máy tính bảng

Xem thêm:

Local Charge là gì? Các loại phí Local Charge thường gặp trong hoạt động xuất nhập khẩu

CIF là gì? Hiểu rõ về khái niệm và các khía cạnh liên quan đến CIF trong lĩnh vực xuất nhập khẩu