Biên chế là gì? Những điều có thể bạn chưa biết về biên chế và tinh giản biên chế theo Nghị định mới nhất

Trong bối cảnh cải cách hành chính và tinh gọn bộ máy nhà nước đang được đẩy mạnh, các khái niệm như biên chế, tinh giản biên chế ngày càng trở nên quen thuộc với nhiều người. Vậy biên chế là gì, ai thuộc diện bị tinh giản và những điểm mới nào cần lưu ý theo quy định hiện hành? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn làm rõ những nội dung quan trọng này.

1. Biên chế là gì?

Biên chế là gì là câu hỏi thường gặp đối với những người đang làm việc trong khu vực nhà nước hoặc có ý định tham gia vào bộ máy công quyền. Theo quy định hiện hành, biên chế là số lượng người làm việc chính thức tại cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, đơn vị sự nghiệp công lập, được tuyển dụng thông qua thi tuyển hoặc xét tuyển, hưởng lương từ ngân sách và có vị trí việc làm lâu dài.

Biên chế bao gồm các chức danh cán bộ, công chức, viên chức hoặc người làm việc theo hợp đồng tại các tổ chức nhà nước, được giao chỉ tiêu biên chế theo quyết định của cấp có thẩm quyền.

2. Tinh giản biên chế là gì?

Tinh giản biên chế là quá trình rà soát, đánh giá lại bộ máy nhân sự để loại bỏ những người không còn đáp ứng yêu cầu công việc hoặc dôi dư do tổ chức lại cơ cấu. Đây là giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động, cơ cấu lại đội ngũ theo hướng tinh gọn, giảm gánh nặng ngân sách, đồng thời ưu tiên giữ lại người có năng lực và hiệu quả công tác thực chất.

Theo Nghị định 29/2023/NĐ-CP, tinh giản biên chế được thực hiện theo lộ trình đến năm 2030, với mục tiêu giảm ít nhất 10% biên chế hưởng lương ngân sách và 10% số lượng cán bộ lãnh đạo cấp phòng trở lên so với năm 2021.

Đối tượng bị tinh giản biên chế

Theo quy định tại Điều 2 và Điều 5 của Nghị định 29/2023/NĐ-CP, đối tượng bị tinh giản biên chế gồm:

• Cán bộ, công chức từ Trung ương đến cấp xã, viên chức trong đơn vị sự nghiệp công lập.
• Người làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn trong cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp.
• Người đại diện phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp có vốn góp của Nhà nước.
• Những người đang công tác tại cơ quan, tổ chức, đơn vị mà cơ quan có thẩm quyền quyết định tổ chức lại hoặc sáp nhập.

Người thuộc diện trên có thể bị tinh giản nếu không đáp ứng các yêu cầu chuyên môn, không hoàn thành nhiệm vụ, hoặc thuộc diện dôi dư sau sắp xếp tổ chức.

Nguyên tắc thực hiện tinh giản biên chế

Việc tinh giản biên chế phải được thực hiện nghiêm túc, công khai, minh bạch theo các nguyên tắc:

• Bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng và quản lý thống nhất của Nhà nước.
• Dựa trên vị trí việc làm, năng lực thực tế, kết quả đánh giá nhiệm vụ.
• Không cào bằng, không mang tính hình thức, tránh lạm dụng để loại bỏ người trái pháp luật.
• Có chính sách hỗ trợ người tinh giản rõ ràng, kịp thời, hợp lý và nhân văn.

Cơ quan sử dụng lao động phải chịu trách nhiệm toàn diện về quy trình và kết quả tinh giản, đồng thời đảm bảo quyền lợi chính đáng của người lao động bị ảnh hưởng.

Các trường hợp thuộc diện tinh giản biên chế

Theo Nghị định 29/2023/NĐ-CP, các trường hợp cụ thể có thể bị tinh giản bao gồm:

• Người làm việc dôi dư do sắp xếp lại cơ cấu tổ chức, sáp nhập đơn vị.
• Người có 1 năm không hoàn thành nhiệm vụ (khác với quy định cũ là 2 năm liên tiếp).
• Người có trình độ chuyên môn không đáp ứng yêu cầu của vị trí việc làm, không thể bố trí công việc khác và không thể đào tạo lại.
• Người nghỉ ốm dài ngày từ 300 ngày trở lên trong một năm, có xác nhận của bảo hiểm xã hội.
• Người không phù hợp với chuyên ngành được đào tạo, không hoàn thành nhiệm vụ và không có vị trí việc làm thay thế phù hợp.

So với quy định cũ, Nghị định mới rút ngắn điều kiện thời gian đánh giá năng lực, đồng thời bổ sung yếu tố sức khỏe làm tiêu chí cụ thể để tinh giản.

Các trường hợp chưa áp dụng tinh giản biên chế

Một số trường hợp không thuộc diện tinh giản biên chế ngay lập tức, bao gồm:

• Phụ nữ mang thai hoặc đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi.
• Người đang trong thời gian điều trị bệnh hiểm nghèo hoặc tai nạn lao động nặng.
• Cá nhân đang trong thời gian bị xem xét xử lý kỷ luật hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.

Các trường hợp này sẽ được tạm thời hoãn xem xét tinh giản cho đến khi điều kiện cá nhân thay đổi hoặc được kết luận rõ ràng theo quy định.

Vì sao cần hiểu rõ biên chế là gì?

Hiểu rõ biên chế là gì không chỉ giúp người lao động trong khu vực công nắm vững quyền lợi và nghĩa vụ của mình, mà còn giúp họ chủ động điều chỉnh năng lực, trình độ để phù hợp với yêu cầu công việc trong giai đoạn tinh giản.

Việc nhận diện rõ sự khác biệt giữa lao động biên chế và hợp đồng cũng giúp mỗi người xác định con đường sự nghiệp phù hợp hơn, đặc biệt trong bối cảnh cải cách hành chính, tinh gọn bộ máy và đẩy mạnh chuyển đổi số trong khu vực công như hiện nay.

Kết luận

Biên chế là gì, tinh giản biên chế là gì và những điểm mới quan trọng đã được quy định rõ ràng trong Nghị định 29/2023/NĐ-CP. Đây là chính sách lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến đội ngũ công chức, viên chức trên toàn quốc. Để thích nghi với giai đoạn tái cấu trúc và tinh gọn hóa khu vực công, mỗi cán bộ, công chức, viên chức cần chủ động nâng cao trình độ, hoàn thiện kỹ năng và sẵn sàng thích ứng với các yêu cầu công việc mới. Đồng thời, việc cập nhật các quy định mới về biên chế sẽ giúp bạn bảo vệ quyền lợi nghề nghiệp tốt hơn trong bối cảnh có nhiều thay đổi.

Bạn thường xuyên tra cứu thông tin pháp luật, cập nhật nghị định mới qua Cổng thông tin điện tử quốc gia hay ứng dụng VNeID? Hãy trang bị ngay một chiếc điện thoại realme với hiệu năng ổn định, màn hình sắc nét và pin bền bỉ – hỗ trợ bạn xử lý mọi thủ tục nhanh chóng, tiện lợi.

Điện thoại realme

Xem thêm:

Tìm hiểu chi tiết công chức là gì? Phân biệt rõ ràng giữa cán bộ, công chức và viên chức trong hệ thống quản lý nhà nước

Giáo viên là công chức hay viên chức? Những điều bạn cần biết để tránh hiểu lầm