Trẻ vị thành niên là gì? Tìm hiểu chi tiết về độ tuổi và các quy định pháp luật dân sự hiện hành

Trong đời sống hiện nay, các quy định liên quan đến độ tuổi và trách nhiệm pháp lý ngày càng được quan tâm. Việc hiểu rõ ranh giới giữa người trưởng thành và chưa trưởng thành đóng vai trò quan trọng trong nhiều tình huống thực tế. Đặc biệt, các vấn đề về quyền, nghĩa vụ dân sự hay khả năng tự chịu trách nhiệm đều gắn với từng độ tuổi cụ thể. Vì vậy, nhiều người đặt ra câu hỏi trẻ vị thành niên là gì và được pháp luật quy định ra sao.

Trẻ vị thành niên là gì?

Khái niệm trẻ vị thành niên

Trẻ vị thành niên là khái niệm hiện chưa được thống nhất rõ ràng trong hệ thống pháp luật tại Việt Nam. Tuy vậy, theo cách hiểu phổ biến, nhóm này thường được xác định là những người chưa đủ 18 tuổi.

Cụm từ “vị thành niên” mang ý nghĩa chưa đạt đến độ tuổi trưởng thành hoặc chưa được xem là người lớn. Đây vẫn là khái niệm chưa có sự đồng nhất giữa các tổ chức. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), độ tuổi vị thành niên dao động từ 10 - 19 tuổi. Trong khi đó, nhóm thanh niên trẻ được xác định từ 18 - 24 tuổi. Các chương trình về sức khỏe sinh sản và sức khỏe tình dục của Liên minh châu Âu (EU) và Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA) lại xác định độ tuổi từ 10 - 16 tuổi.

Quan niệm về trẻ vị thành niên trên thế giới

Trên phạm vi toàn cầu, mỗi quốc gia có cách quy định khác nhau về độ tuổi thanh niên. Nhiều nước xác định từ 18 đến 24 tuổi hoặc 15 - 24 tuổi, trong khi một số quốc gia mở rộng lên đến 15 - 30 tuổi.

Ở nhiều quốc gia như Úc, Ấn Độ, Philippines, Brazil, Croatia và Colombia, trẻ vị thành niên được hiểu là người dưới 18 tuổi.

Ngược lại, tại một số quốc gia, độ tuổi trưởng thành được quy định muộn hơn. Chẳng hạn tại Hàn Quốc, người trưởng thành là người từ đủ 19 tuổi. Trước đây, Nhật Bản và Đài Loan quy định con số này là 20, nhưng hiện nay cả hai quốc gia/vùng lãnh thổ này đều đã điều chỉnh giảm xuống 18 tuổi để phù hợp với xu hướng chung của thế giới.

Tại New Zealand, quy định pháp luật cho rằng dưới 18 tuổi là phù hợp, nhưng trên thực tế, một số quyền của người trưởng thành có thể được công nhận sớm hơn, chẳng hạn như ký kết hợp đồng hợp pháp từ 15 tuổi.

Trẻ em thuộc diện được pháp luật bảo vệ, chăm sóc và giáo dục là dưới 16 tuổi. Về phương diện pháp lý, người dưới 18 tuổi được xếp vào nhóm chưa thành niên.

Có thể nhận thấy rằng, cách xác định độ tuổi vị thành niên vẫn chưa có sự thống nhất giữa các quốc gia.

Từ những cách tiếp cận trên, có thể hiểu đơn giản trẻ vị thành niên là gì? Đó là những người chưa đạt đến độ tuổi được pháp luật công nhận có đầy đủ quyền, nghĩa vụ và khả năng chịu trách nhiệm trước pháp luật.

Mốc độ tuổi của vị thành niên theo quy định hiện hành

Căn cứ theo Điều 1 Luật Trẻ em 2016 quy định như sau:

“Trẻ em

Trẻ em là người dưới 16 tuổi.”

Tại khoản 1 Điều 20 Bộ luật Dân sự 2015 cũng quy định:

“Người thành niên

1. Người thành niên là người từ đủ mười tám tuổi trở lên.

2. Người thành niên có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, trừ trường hợp quy định tại các điều 22, 23 và 24 của Bộ luật này.”

Tại khoản 1 Điều 21 Bộ luật Dân sự 2015 có quy định:

“Người chưa thành niên

1. Người chưa thành niên là người chưa đủ mười tám tuổi.”

Từ các quy định trên có thể thấy, pháp luật Việt Nam hiện chưa đưa ra một mốc cụ thể cho độ tuổi vị thành niên. Thay vào đó, hệ thống pháp lý phân chia rõ giữa người thành niên, người chưa thành niên và trẻ em dựa trên các ngưỡng tuổi khác nhau.

Xét theo góc độ y tế, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xác định độ tuổi vị thành niên nằm trong khoảng từ 10 đến 19 tuổi.

Vì vậy, khi tìm hiểu trẻ vị thành niên là gì, có thể tham khảo hai cách xác định phổ biến như sau:

• Mặt pháp lý: Người thành niên từ đủ 18 tuổi trở lên, người chưa thành niên dưới 18 tuổi và trẻ em dưới 16 tuổi.
• Mặt y tế: Độ tuổi từ 10 đến 19 tuổi.

Quy định về năng lực hành vi dân sự của người chưa thành niên

Căn cứ khoản 2, khoản 3, khoản 4 Điều 21 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về người chưa thành niên như sau:

“Người chưa thành niên

1. Người chưa thành niên là người chưa đủ mười tám tuổi.

2. Giao dịch dân sự của người chưa đủ sáu tuổi do người đại diện theo pháp luật của người đó xác lập, thực hiện.

3. Người từ đủ sáu tuổi đến chưa đủ mười lăm tuổi khi xác lập, thực hiện giao dịch dân sự phải được người đại diện theo pháp luật đồng ý, trừ giao dịch dân sự phục vụ nhu cầu sinh hoạt hàng ngày phù hợp với lứa tuổi.

4. Người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi tự mình xác lập, thực hiện giao dịch dân sự, trừ giao dịch dân sự liên quan đến bất động sản, động sản phải đăng ký và giao dịch dân sự khác theo quy định của luật phải được người đại diện theo pháp luật đồng ý.”

Dựa trên các quy định này, người chưa đủ 6 tuổi không thể tự mình tham gia giao dịch dân sự mà cần thông qua người đại diện hợp pháp.

Với nhóm từ đủ 6 đến dưới 15 tuổi, việc xác lập và thực hiện giao dịch phải có sự chấp thuận của người đại diện, ngoại trừ những giao dịch đơn giản phục vụ sinh hoạt hằng ngày.

Trong khi đó, người từ đủ 15 đến dưới 18 tuổi đã có thể tự mình thực hiện giao dịch dân sự. Tuy nhiên, một số trường hợp liên quan đến tài sản cần đăng ký hoặc theo quy định riêng của pháp luật vẫn phải có sự đồng ý của người đại diện theo pháp luật.

Tạm kết

Việc hiểu rõ các quy định về độ tuổi và năng lực hành vi dân sự là nền tảng quan trọng trong đời sống pháp lý hiện nay. Những thông tin liên quan đến quyền, nghĩa vụ và phạm vi trách nhiệm của từng nhóm tuổi cần được tiếp cận đầy đủ và chính xác. Qua quá trình tìm hiểu, khái niệm trẻ vị thành niên là gì đã được làm rõ theo cả góc độ pháp lý và thực tiễn. Đây là cơ sở để mỗi cá nhân, gia đình và xã hội có cách ứng xử phù hợp với từng độ tuổi cụ thể.

Bạn đang tìm thiết bị học tập phù hợp cho học sinh, sinh viên trong độ tuổi vị thành niên? iPad Air đáp ứng tốt nhu cầu ghi chú, học online và giải trí với thiết kế gọn nhẹ, dễ sử dụng hằng ngày. Ghé ngay FPT Shop để chọn mua iPad Air chính hãng cùng nhiều ưu đãi hấp dẫn và hỗ trợ trả góp linh hoạt.

Xem thêm:

• 2k9 mấy tuổi? Cách hiểu năm sinh 2k9, học lớp mấy và những thông tin liên quan
• Giải đáp thắc mắc Thiếu nhi là bao nhiêu tuổi? Quốc tế Thiếu nhi là ngày gì và có ý nghĩa như thế nào với các bạn nhỏ?