Kỹ sư dữ liệu làm gì? Công việc, kỹ năng, lộ trình học

Dữ liệu đang đóng vai trò quan trọng trong hoạt động của hầu hết doanh nghiệp, từ tài chính, thương mại điện tử đến y tế và công nghệ. Vì vậy, nhu cầu tuyển dụng kỹ sư dữ liệu cũng ngày càng tăng. Vậy kỹ sư dữ liệu làm gì, cần trang bị những kỹ năng nào và cơ hội nghề nghiệp của ngành này ra sao? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn tìm hiểu chi tiết.

Kỹ sư dữ liệu là gì?

Kỹ sư dữ liệu (Data Engineer) là chuyên gia công nghệ thông tin chịu trách nhiệm xây dựng, phát triển và duy trì hệ thống thu thập, lưu trữ cũng như xử lý dữ liệu quy mô lớn. Họ tạo nền tảng để dữ liệu được tổ chức khoa học, dễ truy cập và sẵn sàng phục vụ các hoạt động phân tích, dự báo hoặc ra quyết định của doanh nghiệp.

Khác với Data Analyst tập trung khai thác dữ liệu để tạo báo cáo hay Data Scientist nghiên cứu mô hình dự đoán, Data Engineer đóng vai trò xây dựng toàn bộ "hạ tầng dữ liệu". Nếu hệ thống này hoạt động hiệu quả, các bộ phận khác sẽ dễ dàng tiếp cận nguồn dữ liệu chính xác và đầy đủ.

Tại các doanh nghiệp lớn, kỹ sư dữ liệu thường làm việc với Big Data, điện toán đám mây, cơ sở dữ liệu phân tán và nhiều công nghệ hiện đại khác. Quy mô dữ liệu càng lớn thì yêu cầu về chuyên môn cũng càng cao.

Kỹ sư dữ liệu làm gì?

Công việc của kỹ sư dữ liệu không chỉ xoay quanh lập trình mà còn bao gồm nhiều nhiệm vụ liên quan đến quản lý và tối ưu dữ liệu. Tùy từng doanh nghiệp, phạm vi công việc có thể khác nhau, nhưng nhìn chung sẽ bao gồm các nội dung sau.

Xây dựng hệ thống thu thập dữ liệu

Một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất là thiết kế hệ thống thu thập dữ liệu từ nhiều nguồn khác nhau như website, ứng dụng, phần mềm quản lý, thiết bị IoT hoặc cơ sở dữ liệu nội bộ. Quá trình này đòi hỏi dữ liệu được thu thập đầy đủ, đúng định dạng và hạn chế tối đa sai sót trước khi chuyển sang các bước tiếp theo.

Thiết kế và quản lý đường ống dữ liệu

Data Pipeline là thành phần không thể thiếu trong hệ thống dữ liệu hiện đại. Kỹ sư dữ liệu sẽ xây dựng quy trình tự động để dữ liệu được trích xuất, chuyển đổi và lưu trữ tại kho dữ liệu hoặc Data Lake. Một hệ thống pipeline được thiết kế tốt sẽ rút ngắn thời gian xử lý, đồng thời đảm bảo dữ liệu luôn được cập nhật liên tục.

Chuyển đổi dữ liệu thành định dạng phù hợp

Dữ liệu thu thập từ nhiều nguồn thường có cấu trúc khác nhau. Vì vậy, kỹ sư dữ liệu cần làm sạch, chuẩn hóa và chuyển đổi dữ liệu trước khi chuyển đến các nhóm phân tích hoặc trí tuệ nhân tạo. Đây là công đoạn quan trọng nhằm loại bỏ dữ liệu trùng lặp, dữ liệu thiếu hoặc sai định dạng để nâng cao chất lượng nguồn dữ liệu.

Xây dựng cơ sở dữ liệu

Kỹ sư dữ liệu tham gia thiết kế và quản trị hệ thống cơ sở dữ liệu phù hợp với nhu cầu của doanh nghiệp. Công việc bao gồm tối ưu cấu trúc lưu trữ, cải thiện tốc độ truy xuất và đảm bảo dữ liệu luôn sẵn sàng khi cần khai thác.

Tùy từng dự án, kỹ sư dữ liệu có thể làm việc với cả cơ sở dữ liệu quan hệ như MySQL, PostgreSQL và cơ sở dữ liệu NoSQL như MongoDB hoặc Cassandra.

Đảm bảo an toàn dữ liệu

Dữ liệu luôn là tài sản quan trọng của doanh nghiệp nên việc bảo mật là yêu cầu không thể thiếu. Kỹ sư dữ liệu cần triển khai các giải pháp mã hóa, phân quyền truy cập, sao lưu và giám sát hệ thống nhằm hạn chế nguy cơ mất dữ liệu hoặc truy cập trái phép. Ngoài ra, họ cũng cần tuân thủ các quy định về quản trị dữ liệu và bảo vệ thông tin theo chính sách của doanh nghiệp.

Phối hợp với các bộ phận khác

Trong quá trình làm việc, Data Engineer thường xuyên phối hợp với Data Analyst, Data Scientist, chuyên gia AI và đội ngũ phát triển phần mềm. Việc trao đổi thường xuyên giúp các nhóm thống nhất cấu trúc dữ liệu, xác định nhu cầu khai thác và xây dựng hệ thống phù hợp với mục tiêu của dự án.

Những kỹ năng cần có của một kỹ sư dữ liệu

Sau khi đã hiểu rõ kỹ sư dữ liệu làm gì, hãy cùng khám phá những kỹ năng cần có để đảm nhiệm vị trí này. Để trở thành một kỹ sư dữ liệu chuyên nghiệp, ngoài nền tảng công nghệ thông tin, bạn cần trang bị nhiều kỹ năng chuyên môn liên quan đến lập trình, quản lý dữ liệu và hạ tầng hệ thống. Dưới đây là những kỹ năng quan trọng nhất.

Thành thạo lập trình: Python và SQL là hai công nghệ cốt lõi; ngoài ra nhiều doanh nghiệp còn sử dụng Java hoặc Scala, C# hoặc R cũng xuất hiện ở nhiều dự án tùy theo yêu cầu của doanh nghiệp.
Hiểu về cơ sở dữ liệu: Kỹ sư dữ liệu cần nắm vững cả cơ sở dữ liệu quan hệ như MySQL, PostgreSQL và cơ sở dữ liệu NoSQL như MongoDB, Cassandra để lựa chọn giải pháp lưu trữ phù hợp với từng bài toán.
Nắm vững quy trình ETL: ETL gồm ba bước trích xuất, chuyển đổi và nạp dữ liệu vào hệ thống lưu trữ. Đây là quy trình cốt lõi trong hầu hết các dự án dữ liệu hiện đại. Một số công cụ phổ biến gồm Talend, Apache Airflow, Stitch hoặc Fivetran.
Kiến thức về Data Warehouse và Data Lake: Không phải mọi loại dữ liệu đều được lưu trữ theo cùng một cách. Kỹ sư dữ liệu cần hiểu sự khác biệt giữa Data Warehouse và Data Lake để thiết kế hệ thống lưu trữ phù hợp với quy mô cũng như mục tiêu khai thác dữ liệu.
Làm việc với Big Data: Những doanh nghiệp lớn thường xử lý lượng dữ liệu khổng lồ. Vì vậy, kỹ sư dữ liệu cần làm quen với các công nghệ như Hadoop, Apache Spark, Kafka hoặc Hive nhằm xây dựng hệ thống xử lý dữ liệu hiệu quả.
Hiểu về điện toán đám mây: Ngày càng nhiều doanh nghiệp triển khai hạ tầng dữ liệu trên nền tảng đám mây. Việc thành thạo các dịch vụ như Google Cloud Platform, Amazon Web Services hoặc Microsoft Azure sẽ tạo lợi thế lớn khi ứng tuyển.
Tự động hóa quy trình: Kỹ năng viết script để tự động hóa các tác vụ lặp lại giúp giảm thời gian xử lý, hạn chế sai sót và nâng cao hiệu quả vận hành hệ thống dữ liệu.
Kiến thức cơ bản về Machine Learning: Dù không trực tiếp xây dựng mô hình AI, kỹ sư dữ liệu vẫn nên hiểu các khái niệm nền tảng của Machine Learning để phối hợp hiệu quả với Data Scientist và AI Engineer trong quá trình triển khai dự án.
Bảo mật dữ liệu: Dữ liệu luôn là tài sản quan trọng của doanh nghiệp. Vì vậy, kỹ sư dữ liệu cần hiểu các nguyên tắc phân quyền truy cập, mã hóa, sao lưu dữ liệu và những quy định liên quan đến an toàn thông tin nhằm giảm thiểu rủi ro trong quá trình vận hành.

Lộ trình học để trở thành kỹ sư dữ liệu

Để theo đuổi nghề kỹ sư dữ liệu, bạn cần xây dựng nền tảng kiến thức vững chắc ngay từ khi còn học đại học hoặc thông qua các khóa đào tạo chuyên sâu. Một lộ trình phổ biến thường bao gồm những bước dưới đây.

Lựa chọn ngành học phù hợp

Kỹ sư dữ liệu không có một ngành đào tạo riêng bắt buộc. Tuy nhiên, một số ngành học sẽ tạo nền tảng thuận lợi để phát triển trong lĩnh vực này.

Công nghệ thông tin: Trang bị kiến thức về lập trình, cơ sở dữ liệu, mạng máy tính và phát triển phần mềm.
Khoa học dữ liệu: Tập trung vào thu thập, xử lý, lưu trữ và khai thác dữ liệu trên quy mô lớn.
Toán học và Thống kê: Cung cấp nền tảng về xác suất, thống kê và tư duy phân tích dữ liệu.

Những chương trình đào tạo này đều có nhiều học phần liên quan đến dữ liệu, tạo tiền đề để tiếp tục học sâu về Data Engineering.

Học thêm các chứng chỉ chuyên môn

Ngoài chương trình đại học, nhiều doanh nghiệp đánh giá cao các chứng chỉ quốc tế vì phản ánh khả năng làm việc với công nghệ thực tế.

Một số khóa học và chứng chỉ phổ biến gồm:

Google Data Analytics Professional Certificate.
IBM Data Engineering Professional Certificate.
IBM Data Science Professional Certificate.
Professional Data Engineer của Google Cloud.
Các khóa học về Python, SQL, Linux và quản trị cơ sở dữ liệu.

Những chứng chỉ này không thay thế bằng cấp đại học nhưng là điểm cộng đáng kể khi ứng tuyển.

Thực hành qua dự án thực tế

Kiến thức chỉ thực sự phát huy giá trị khi được áp dụng vào thực tế. Vì vậy, bạn nên tham gia các dự án cá nhân hoặc thực tập để làm quen với quy trình xây dựng hệ thống dữ liệu. Việc trực tiếp thiết kế cơ sở dữ liệu, xây dựng pipeline ETL hay triển khai trên nền tảng đám mây sẽ giúp tích lũy kinh nghiệm nhanh hơn so với chỉ học lý thuyết.

Kết luận

Qua những nội dung trên, hy vọng bạn đã hiểu rõ kỹ sư dữ liệu làm gì cũng như những yêu cầu về kiến thức, kỹ năng và lộ trình phát triển trong lĩnh vực này. Việc chuẩn bị nền tảng vững chắc ngay từ sớm sẽ giúp bạn có thêm lợi thế khi theo đuổi nghề nghiệp giàu tiềm năng này.

Nếu bạn đang học hoặc theo đuổi lĩnh vực Data Engineering, một chiếc laptop MSI với hiệu năng mạnh mẽ sẽ đáp ứng tốt nhu cầu lập trình, xử lý dữ liệu và chạy nhiều công cụ chuyên môn. Hãy tham khảo các dòng laptop MSI chính hãng tại FPT Shop để lựa chọn sản phẩm phù hợp với nhu cầu học tập và làm việc.

Xem thêm: