Có nên vừa nghe nhạc vừa học bài không? Thói quen phổ biến này ảnh hưởng đến hiệu suất học nhiều hơn bạn nghĩ

Không ít người có thói quen bật nhạc khi học bài để “đỡ buồn” hoặc giữ tinh thần tỉnh táo. Tuy nhiên, có nên vừa nghe nhạc vừa học bài hay không lại phụ thuộc vào nhiều yếu tố hơn bạn nghĩ. Bài viết dưới đây sẽ phân tích cụ thể theo từng tình huống thực tế để giúp bạn tìm ra câu trả lời.

Vì sao nhiều người có thói quen vừa nghe nhạc vừa học bài?

Thói quen vừa nghe nhạc vừa học bài hình thành khá phổ biến, đặc biệt ở học sinh, sinh viên và những người tự học trong thời gian dài. Một trong những lý do lớn nhất là nhu cầu tạo cảm giác dễ chịu và giảm áp lực tinh thần khi học. Với nhiều người, việc ngồi học trong không gian quá yên tĩnh lại khiến đầu óc dễ buồn ngủ, thiếu động lực hoặc cảm thấy căng thẳng. Âm nhạc lúc này đóng vai trò như một “nền âm thanh” giúp duy trì trạng thái tỉnh táo.

Ngoài yếu tố tâm lý, môi trường học tập cũng ảnh hưởng đáng kể. Không phải ai cũng có điều kiện học trong không gian riêng yên tĩnh. Khi xung quanh có tiếng xe cộ, tiếng nói chuyện hoặc sinh hoạt gia đình, việc bật nhạc giúp che bớt tạp âm, tạo cảm giác tập trung hơn. 

Bên cạnh đó, thói quen nghe nhạc khi học còn chịu ảnh hưởng từ phong cách sống hiện đại. Việc vừa làm nhiều việc cùng lúc khiến nhiều người tin rằng họ có thể học hiệu quả hơn khi kết hợp âm nhạc. Tuy nhiên, cảm giác “dễ chịu hơn” không đồng nghĩa với “hiệu quả hơn”, và đây chính là điểm khiến vấn đề này cần được nhìn nhận kỹ lưỡng.

Có nên vừa nghe nhạc vừa học bài không?

Câu trả lời cho việc có nên vừa nghe nhạc vừa học bài không mang tính cá nhân rất cao. Không có một kết luận chung đúng cho tất cả mọi người, bởi não bộ mỗi người có khả năng xử lý thông tin khác nhau, và mỗi môn học cũng đòi hỏi mức độ tập trung khác nhau.

Trường hợp nghe nhạc có thể hỗ trợ việc học

Trong những hoạt động học mang tính lặp lại hoặc không yêu cầu tư duy sâu, việc nghe nhạc nền nhẹ có thể mang lại lợi ích nhất định. Ví dụ như chép bài, làm bài tập quen thuộc, học từ vựng ở mức độ cơ bản hoặc ôn lại kiến thức đã nắm vững. Khi đó, âm nhạc giúp duy trì nhịp học ổn định, giảm cảm giác nhàm chán và căng thẳng.

Đặc biệt, với những người dễ bị phân tâm bởi môi trường xung quanh, nhạc không lời, tiết tấu chậm có thể đóng vai trò như một “bức tường âm thanh”, giúp não bộ ít chú ý đến tạp âm bên ngoài hơn. Trong trường hợp này, việc vừa nghe nhạc vừa học bài không làm giảm hiệu quả, thậm chí còn giúp kéo dài thời gian tập trung.

Ngoài ra, âm nhạc cũng có tác dụng tích cực về mặt cảm xúc. Khi tâm trạng thoải mái, việc tiếp nhận thông tin thường dễ dàng hơn. Đây là lý do nhiều người cảm thấy học hiệu quả hơn khi có nhạc, dù mức độ cải thiện này không giống nhau ở mỗi cá nhân.

Trường hợp nghe nhạc gây mất tập trung

Ngược lại, với các hoạt động học đòi hỏi tư duy logic, phân tích sâu hoặc ghi nhớ chính xác, việc vừa nghe nhạc vừa học bài thường mang lại nhiều bất lợi hơn lợi ích. Não bộ con người khó có thể xử lý hai luồng thông tin phức tạp cùng lúc. Khi bạn học toán, viết luận, đọc hiểu tài liệu chuyên môn hoặc học ngoại ngữ, việc nghe nhạc, đặc biệt là nhạc có lời, dễ khiến sự chú ý bị chia nhỏ.

Trong những tình huống này, não bộ có xu hướng vô thức xử lý ca từ, giai điệu, dẫn đến việc giảm khả năng ghi nhớ và hiểu bài. Bạn có thể ngồi học lâu hơn nhưng hiệu quả thực tế lại thấp, dễ quên kiến thức sau đó. Đây là nguyên nhân khiến nhiều người cảm thấy “học mãi không vào” dù thời gian bỏ ra không ít.

Đặc biệt, với những ai đang ôn thi hoặc học nội dung mới hoàn toàn, việc học trong không gian yên tĩnh thường mang lại hiệu quả cao hơn. Khi đó, tắt nhạc giúp não bộ tập trung tối đa vào một nhiệm vụ duy nhất.

Có nên vừa nghe nhạc vừa học bài với mọi loại nhạc?

Không chỉ việc nghe nhạc hay không, mà nghe loại nhạc gì cũng ảnh hưởng lớn đến hiệu quả học tập. Nhiều người cho rằng chỉ cần bật nhạc là đủ, nhưng thực tế không phải loại nhạc nào cũng phù hợp để học.

Nhạc không lời, nhạc nền nhẹ hoặc các bản âm thanh thiên nhiên thường ít gây xao nhãng hơn vì không chứa ca từ. Chúng giúp tạo không gian học dễ chịu mà không chiếm quá nhiều sự chú ý của não bộ. Ngược lại, nhạc có lời, nhạc tiết tấu nhanh hoặc quá quen thuộc dễ khiến bạn vô thức hát theo, phân tâm khỏi nội dung đang học.

Ngoài ra, âm lượng cũng là yếu tố quan trọng. Nghe nhạc quá to không chỉ ảnh hưởng đến khả năng tập trung mà còn gây mệt tai khi học trong thời gian dài. Việc kiểm soát âm lượng ở mức vừa đủ nghe, không lấn át suy nghĩ, là điều cần thiết nếu bạn quyết định vừa nghe nhạc vừa học bài.

Gợi ý cách thay thế phương pháp nghe nhạc khi học

Nếu bạn cảm thấy khó tập trung trong không gian quá yên tĩnh nhưng lại dễ bị phân tâm khi nghe nhạc, một lựa chọn trung gian đáng cân nhắc là nghe tiếng ồn trắng hoặc tiếng ồn hồng. Đây là những dạng âm thanh nền có cường độ ổn định, không có giai điệu hay ca từ, giúp che bớt tạp âm xung quanh mà không khiến não bộ phải xử lý thêm thông tin.

Tiếng ồn trắng thường có âm thanh đều, liên tục, trong khi tiếng ồn hồng dịu hơn và dễ chịu với tai khi nghe lâu. Cả hai đều phù hợp để tạo không gian học tập yên tĩnh hơn, đặc biệt trong môi trường nhiều tiếng động. Với phương pháp này, bạn không cần tập trung vào âm nhạc mà vẫn hạn chế được sự xao nhãng từ bên ngoài.

Trong trường hợp vẫn muốn nghe nhạc, bạn nên chọn những loại nhạc phù hợp với nội dung học và trạng thái tinh thần. Khi cần tập trung cao độ, nên ưu tiên nhạc không lời hoặc tắt nhạc hoàn toàn. Bạn cũng nên tránh việc liên tục đổi bài, tìm nhạc mới trong lúc học, vì điều này khiến sự tập trung bị gián đoạn. Tốt nhất là chuẩn bị sẵn danh sách nhạc phù hợp trước khi bắt đầu học.

Quan trọng nhất là bạn cần quan sát hiệu quả học tập của chính mình. Nếu bạn thấy việc nghe nhạc khiến thời gian học kéo dài nhưng kết quả không cải thiện, đó là dấu hiệu nên thay đổi thói quen.

Tạm kết

Có nên vừa nghe nhạc vừa học bài không thực sự phụ thuộc vào thói quen, môi trường và cách bạn tiếp nhận thông tin. Việc nghe nhạc trong khi học nhìn chung không gây tác hại nghiêm trọng nếu được sử dụng đúng cách và trong những tình huống phù hợp. Với một số người, âm nhạc hoặc âm thanh nền như tiếng ồn trắng có thể hỗ trợ tập trung. Tuy nhiên với một số người khác, não bộ chỉ có thể tiếp thu kiến thức hiệu quả hơn khi yên tĩnh. Vì vậy, điều quan trọng là bạn hiểu rõ bản thân phù hợp với kiểu học nào và linh hoạt điều chỉnh để đạt hiệu quả tốt nhất, thay vì áp dụng một thói quen chung cho tất cả.

Dù bạn chọn học trong yên tĩnh hay có nhạc nền, một chiếc tai nghe tốt vẫn là phụ kiện hữu ích trong nhiều tình huống. Tại FPT Shop, bạn dễ dàng tìm thấy tai nghe chính hãng với nhiều phân khúc và nhu cầu sử dụng khác nhau. Mời bạn ghé cửa hàng hoặc truy cập website để được tư vấn chi tiết.

Xem thêm:

Top 10 app nghe nhạc offline không cần mạng được nhiều người yêu thích nhất hiện nay

Tham khảo ngay những cách thuộc bài trong một lần đọc vô cùng hiệu quả không nên bỏ lỡ!