Có nên gap year sau khi tốt nghiệp THPT? Lợi ích, rủi ro cần biết

Sau khi hoàn thành THPT, phần lớn học sinh tiếp tục học đại học, cao đẳng hoặc chương trình đào tạo nghề. Tuy nhiên, một số bạn muốn dành vài tháng đến một năm để nghỉ ngơi, học thêm kỹ năng, đi làm hoặc tìm hiểu kỹ hơn về ngành nghề. Vì vậy, có nên gap year sau khi tốt nghiệp THPT cần được cân nhắc dựa trên mục tiêu, điều kiện cá nhân và kế hoạch sau khoảng nghỉ. Trong bài viết này, hãy cùng FPT Shop tìm hiểu những mặt tích cực, hạn chế và cách chuẩn bị gap year phù hợp để bạn có thêm cơ sở trước khi đưa ra quyết định.

Gap year là gì?

Gap year là khoảng thời gian tạm nghỉ giữa hai giai đoạn học tập hoặc trước khi bắt đầu công việc. Với học sinh vừa hoàn thành THPT, gap year thường diễn ra trước khi vào đại học, cao đẳng hoặc học nghề.

Thời gian nghỉ không nhất thiết kéo dài đúng một năm. Một số người chỉ dành vài tháng để học ngoại ngữ, chuẩn bị hồ sơ du học hoặc trải nghiệm công việc trước khi tiếp tục học tập.

Trong thời gian gap year, bạn có thể:

Học ngoại ngữ.
Đi làm thêm.
Học kỹ năng chuyên môn.
Tham gia hoạt động cộng đồng.
Tìm hiểu ngành nghề.
Chuẩn bị hồ sơ du học.
Thực hiện dự án cá nhân.
Nghỉ ngơi và xác định lại mục tiêu.

Gap year không đồng nghĩa với việc nghỉ hoàn toàn. Giá trị của khoảng thời gian phụ thuộc vào cách mỗi người sử dụng quỹ thời gian và những mục tiêu đặt ra từ đầu.

Có nên gap year sau khi tốt nghiệp THPT?

Không có câu trả lời giống nhau cho tất cả học sinh. Có nên gap year sau khi tốt nghiệp THPT phụ thuộc trước hết vào lý do khiến bạn muốn tạm nghỉ.

Nếu chưa xác định được ngành học, cần thêm thời gian chuẩn bị ngoại ngữ hoặc muốn trải nghiệm công việc trước khi học chuyên sâu, gap year có thể phù hợp. Khoảng nghỉ cho phép bạn tìm hiểu kỹ hơn về sở thích, khả năng và môi trường nghề nghiệp.

Ngược lại, nếu đã xác định rõ ngành học, trường học và mục tiêu dài hạn thì tiếp tục học ngay sau THPT thường thuận tiện hơn. Bạn giữ được nhịp học tập và không phải mất thời gian làm quen trở lại với môi trường học thuật.

Trước khi quyết định, hãy tự trả lời ba câu hỏi:

Tôi muốn đạt được điều gì trong thời gian gap year?
Tôi sẽ sử dụng từng giai đoạn của khoảng nghỉ ra sao?
Sau gap year, tôi sẽ tiếp tục học hoặc làm gì?

Nếu chưa có câu trả lời tương đối rõ ràng, bạn nên hoàn thiện kế hoạch trước khi quyết định nghỉ dài hạn.

Có nên gap year sau khi tốt nghiệp THPT?

Lợi ích khi gap year sau khi tốt nghiệp THPT

Gap year có thể tạo thêm nhiều trải nghiệm nếu được sử dụng hợp lý. Một số lợi ích thường gặp gồm:

Có thêm thời gian xác định ngành nghề

Không phải học sinh lớp 12 nào cũng hiểu rõ bản thân phù hợp với ngành nào. Một số bạn chọn ngành dựa vào điểm thi, lời khuyên của gia đình hoặc xu hướng tuyển sinh mà chưa tìm hiểu kỹ công việc thực tế.

Trong thời gian gap year, bạn có thể tham gia khóa học ngắn, tìm hiểu chương trình đào tạo, trò chuyện với người đang làm trong ngành hoặc thử thực hiện các dự án nhỏ.

Ví dụ, nếu quan tâm Công nghệ thông tin, bạn có thể học một khóa lập trình cơ bản. Nếu thích Marketing, hãy thử viết nội dung, quản lý một trang mạng xã hội hoặc tham gia dự án truyền thông nhỏ.

Có thời gian phát triển kỹ năng

Sau THPT, nhiều học sinh có kiến thức học thuật nhưng chưa có nhiều kỹ năng phục vụ học tập và công việc. Gap year là khoảng thời gian tương đối dài để tập trung vào một hoặc hai kỹ năng cụ thể.

Bạn có thể học:

Tiếng Anh hoặc ngoại ngữ khác.
Tin học văn phòng.
Thiết kế đồ họa.
Lập trình.
Chỉnh sửa video.
Viết nội dung.
Thuyết trình.
Giao tiếp.
Quản lý thời gian.

Thay vì đăng ký quá nhiều khóa học cùng lúc, bạn nên tập trung vào những kỹ năng liên quan trực tiếp đến mục tiêu sau gap year.

Tích lũy kinh nghiệm làm việc

Đi làm thêm giúp học sinh làm quen với môi trường lao động và các yêu cầu cơ bản như đúng giờ, giao tiếp, xử lý công việc hoặc phối hợp cùng đồng nghiệp.

Bạn cũng có cơ hội hiểu thêm giá trị của tiền bạc và cách quản lý chi tiêu cá nhân. Những trải nghiệm này khá khác so với môi trường học phổ thông.

Nếu đã xác định lĩnh vực quan tâm, hãy ưu tiên công việc hoặc dự án có liên quan. Kinh nghiệm thu được sẽ hữu ích hơn so với việc chỉ làm việc để lấp đầy thời gian.

Chuẩn bị cho kế hoạch du học

Một số học sinh chọn gap year để cải thiện ngoại ngữ, chuẩn bị chứng chỉ hoặc hoàn thiện hồ sơ du học. Khoảng nghỉ giúp bạn tập trung hơn vào từng mục tiêu thay vì phải xử lý đồng thời việc học lớp 12, kỳ thi tốt nghiệp và các yêu cầu hồ sơ. Tuy nhiên, cần kiểm tra kỹ thời hạn tuyển sinh, quy định của trường và điều kiện nhập học để xây dựng kế hoạch phù hợp.

Hạn chế của gap year cần cân nhắc

Bên cạnh các lợi ích, gap year cũng có một số rủi ro mà học sinh nên tính trước.

Dễ mất nhịp học tập

Sau nhiều tháng không học các môn học thuật, bạn có thể gặp khó khăn khi quay lại với bài giảng, bài tập và lịch thi. Để hạn chế tình trạng này, hãy duy trì một thói quen học tập trong thời gian gap year. Bạn có thể đọc sách, học ngoại ngữ hoặc tham gia khóa học ngắn vài buổi mỗi tuần.

Dễ trì hoãn khi không có kế hoạch

Một năm nghe có vẻ dài nhưng có thể trôi qua khá nhanh. Nếu chỉ đặt mục tiêu chung như “học thêm”, “đi làm” hoặc “tìm ngành phù hợp”, bạn dễ trì hoãn vì không biết bắt đầu từ đâu.

Mỗi mục tiêu nên có thời gian và kết quả cụ thể. Chẳng hạn, thay vì đặt mục tiêu “học tiếng Anh”, hãy xác định số giờ học mỗi tuần hoặc một mốc năng lực cần đạt.

Phát sinh chi phí

Học ngoại ngữ, tham gia khóa kỹ năng, đi lại hoặc chuẩn bị hồ sơ du học đều cần ngân sách. Ngay cả khi dự định đi làm trong thời gian gap year, thu nhập ban đầu chưa chắc đủ trang trải tất cả kế hoạch. Bạn nên lập bảng chi phí cơ bản trước khi nghỉ và trao đổi với gia đình nếu cần hỗ trợ tài chính.

Có thể chịu áp lực từ bạn bè

Trong khi bạn gap year, nhiều bạn cùng khóa đã bắt đầu năm nhất đại học. Những hình ảnh về trường mới, câu lạc bộ hay cuộc sống sinh viên có thể khiến bạn cảm thấy mình đang chậm hơn.

Thay vì so sánh tiến độ với người khác, hãy theo dõi mục tiêu cá nhân đã đặt ra. Khoảng nghỉ chỉ thực sự có giá trị khi bạn biết mình đang sử dụng thời gian để làm gì.

Những ai phù hợp với gap year?

Nếu đang phân vân có nên gap year sau khi tốt nghiệp THPT, bạn có thể tham khảo một số trường hợp dưới đây.

Chưa xác định được ngành học: Nếu đang phân vân giữa nhiều lĩnh vực và chưa hiểu rõ công việc sau khi tốt nghiệp, gap year có thể tạo thêm thời gian tìm hiểu. Tuy nhiên, khoảng nghỉ nên gắn với hoạt động trải nghiệm cụ thể thay vì chỉ tiếp tục suy nghĩ trong một năm.
Đang chuẩn bị du học: Học sinh cần cải thiện ngoại ngữ, hoàn thiện hồ sơ hoặc chuẩn bị chứng chỉ có thể cân nhắc gap year nếu lịch trình tuyển sinh phù hợp.
Muốn học kỹ năng trước khi vào đại học: Nếu đã biết ngành mình quan tâm nhưng muốn chuẩn bị nền tảng trước, khoảng nghỉ có thể được sử dụng để học các kỹ năng liên quan.
Muốn trải nghiệm môi trường làm việc: Một số bạn chưa biết bản thân có phù hợp với công việc văn phòng, kinh doanh, sáng tạo hay kỹ thuật. Trải nghiệm làm việc trong vài tháng có thể cung cấp thêm thông tin thực tế trước khi chọn ngành.

Khi nào không nên gap year?

Gap year chưa chắc phù hợp nếu nguyên nhân chủ yếu là ngại bắt đầu đại học hoặc muốn nghỉ mà chưa có kế hoạch cụ thể. Bạn nên cân nhắc tiếp tục học ngay nếu:

Đã xác định rõ ngành và trường.
Đã trúng tuyển chương trình phù hợp.
Chưa có mục tiêu cho thời gian nghỉ.
Khó duy trì kỷ luật cá nhân.
Chưa thống nhất kế hoạch với gia đình.
Không có ngân sách cần thiết.
Khoảng nghỉ ảnh hưởng đến kế hoạch tuyển sinh.

Trong trường hợp đã có định hướng tương đối rõ, bạn vẫn có thể học thêm kỹ năng hoặc khám phá sở thích thông qua câu lạc bộ và hoạt động ngoại khóa trong thời gian học đại học.

Cách lập kế hoạch gap year hợp lý

Khi cân nhắc có nên gap year sau khi tốt nghiệp THPT, một bản kế hoạch sơ bộ sẽ giúp bạn đánh giá quyết định thực tế hơn. Trước tiên, hãy chọn khoảng hai đến ba mục tiêu chính. Không nên đặt quá nhiều mục tiêu vì dễ khiến thời gian bị chia nhỏ.

Ví dụ:

Cải thiện trình độ tiếng Anh.
Tìm hiểu ba ngành nghề.
Học một kỹ năng chuyên môn.
Tích lũy một khoản tiền nhất định.

Sau đó, chia thời gian thành từng giai đoạn. Nếu gap year khoảng 12 tháng, bạn có thể dành vài tháng đầu cho ngoại ngữ và tìm hiểu ngành, giai đoạn tiếp theo cho việc học kỹ năng hoặc đi làm, còn những tháng cuối tập trung chuẩn bị hồ sơ học tập.

Gap year có phải là lãng phí một năm?

Gap year không tự động trở thành khoảng thời gian hữu ích hoặc lãng phí. Kết quả phụ thuộc vào mục tiêu và cách bạn sử dụng thời gian.

Một năm dành cho việc học ngoại ngữ, trải nghiệm công việc và xác định ngành nghề có thể cung cấp nhiều thông tin hữu ích trước khi vào đại học. Ngược lại, khoảng nghỉ thiếu kế hoạch có thể khiến bạn trì hoãn và khó quay lại nhịp học.

Thay vì tập trung vào việc mình có “chậm hơn” bạn bè hay không, hãy đánh giá những gì đạt được sau khoảng nghỉ. Nếu bạn hiểu rõ hơn về bản thân, có thêm kỹ năng và xác định được bước tiếp theo, gap year đã hoàn thành mục tiêu.

Tạm kết

Có nên gap year sau khi tốt nghiệp THPT phụ thuộc vào mục tiêu và hoàn cảnh của từng người. Khoảng nghỉ có thể được sử dụng để tìm hiểu ngành nghề, học kỹ năng, cải thiện ngoại ngữ hoặc trải nghiệm công việc trước khi bước sang giai đoạn tiếp theo. Tuy nhiên, bạn nên xác định mục tiêu, thời gian và kế hoạch sau gap year từ đầu để hạn chế tình trạng nghỉ kéo dài nhưng không đạt kết quả rõ ràng.

Nếu đang chuẩn bị cho quá trình học tập hoặc phát triển kỹ năng sau THPT, bạn có thể tham khảo laptop, máy tính bảng và nhiều thiết bị công nghệ tại FPT Shop để phục vụ học trực tuyến, tra cứu tài liệu cũng như thực hiện các dự án cá nhân.

Xem thêm: