Thực trạng nguồn nước sinh hoạt bị ô nhiễm và 4+ giải pháp cấp bách cho gia đình

Nguồn nước sinh hoạt bị ô nhiễm không còn là câu chuyện xa lạ mà đã trở thành một phần của cuộc sống hàng ngày đối với nhiều người dân Việt Nam. Từ những con sông đen ngòm đến những giếng nước có mùi lạ. Vậy đâu là nguyên nhân và giải pháp cho vấn đề này?

Tình trạng nguồn nước sinh hoạt bị ô nhiễm hiện nay

Tại thành thị

Tại các đô thị lớn như TP.HCM, Hà Nội, hay Đà Nẵng, mặc dù tình trạng nước nhiễm phèn, nhiễm mặn không phổ biến như ở khu vực nông thôn, nhưng vấn đề ô nhiễm nguồn nước do kim loại nặng và hóa chất độc hại lại đang ở mức báo động.

Nguyên nhân chính xuất phát từ lượng rác thải sinh hoạt khổng lồ, cùng với chất thải công nghiệp từ các nhà máy, xí nghiệp chưa qua xử lý, được xả thẳng vào các nguồn nước tự nhiên như sông, hồ, kênh rạch.

Theo báo cáo của Bộ Tài Nguyên và Môi Trường, tại Hà Nội và TP.HCM, lượng rác thải sinh hoạt thải ra môi trường mỗi ngày lên đến 700.000 - 900.000m³, nhưng chỉ khoảng 10% trong số đó được xử lý đúng quy trình. Phần còn lại được đổ trực tiếp vào các con sông, ao hồ, gây ra hiện tượng cá chết hàng loạt và lan rộng tình trạng ô nhiễm.

Tại khu vực nông thôn và miền núi

Ở các vùng nông thôn và miền núi, mặc dù lượng chất thải công nghiệp ít hơn, nhưng tình trạng nước nhiễm phèn, nhiễm mặn lại diễn ra phổ biến, đặc biệt là tại các khu vực đồng bằng và ven biển.

Theo Cục Quản lý Tài nguyên, tại Long An và các tỉnh miền Tây, tình trạng nước nhiễm mặn đã xâm nhập sâu vào đất liền từ 80 - 90km, khiến người dân rơi vào cảnh thiếu nước ngọt trầm trọng. Tại Quảng Ngãi, theo thống kê của UBND xã Đức Hiệp, hơn 80% hộ gia đình đang phải sử dụng nguồn nước sinh hoạt bị nhiễm phèn.

Ngoài ra, việc người dân xả trực tiếp chất thải sinh hoạt, chất thải chăn nuôi ra môi trường mà không qua xử lý cũng khiến tình trạng ô nhiễm nguồn nước ngày càng trầm trọng. Các chất thải này ngấm dần vào mạch nước ngầm hoặc bị rửa trôi ra ao hồ, gây ô nhiễm diện rộng.

7 nguyên nhân chính dẫn đến nguồn nước sinh hoạt bị ô nhiễm

Có nhiều nguyên nhân gây ra tình trạng này, bao gồm cả yếu tố tự nhiên và tác động từ hoạt động của con người. Sau đây là 7 lý do cụ thể:

1. Ảnh hưởng từ môi trường tự nhiên

Các hiện tượng thiên nhiên như lũ lụt, bão tố không chỉ gây thiệt hại về tài sản mà còn kéo theo lượng lớn bùn đất, xác động vật và rác thải từ cống rãnh, bãi rác chung trôi vào sông, suối, ao, hồ. Quá trình này khiến nguồn nước bị ô nhiễm nghiêm trọng.

Ngoài ra, nước lũ còn có thể cuốn theo các hóa chất độc hại từ khu vực phế thải công nghiệp, làm tăng nguy cơ nhiễm độc nguồn nước. Bên cạnh đó, sự phân hủy của xác động vật, cây cối và lá rụng trong tự nhiên cũng tạo ra các chất hữu cơ thấm vào đất, gây ô nhiễm mạch nước ngầm.

Đặc biệt, tại các khu vực có đất phèn, đất chứa nhiều canxi hoặc sắt, tình trạng nước nhiễm phèn và mặn ngày càng trở nên trầm trọng hơn theo thời gian.

2. Lượng lớn rác thải và chất thải sinh hoạt

Sự gia tăng dân số nhanh chóng kéo theo lượng rác thải sinh hoạt ngày càng lớn. Nhiều hộ gia đình vẫn có thói quen đổ rác và chất thải trực tiếp ra ao, hồ, sông, suối mà không qua xử lý. Điều này không chỉ gây ô nhiễm nguồn nước mặt mà còn ảnh hưởng đến nguồn nước ngầm.

Hơn nữa, việc chôn lấp rác thải không đúng cách cũng khiến các chất độc hại ngấm vào đất, gây ô nhiễm mạch nước ngầm và làm suy giảm chất lượng nước sinh hoạt.

3. Rác thải y tế chưa được xử lý đúng tiêu chuẩn

Theo PGS. Nguyễn Huy Nga - Cục trưởng Cục Quản lý Môi trường Y tế, khoảng 46% bệnh viện và phòng khám hiện nay chưa có hệ thống xử lý rác thải y tế đạt chuẩn do hạn chế về kinh phí. Nhiều cơ sở y tế phải xả trực tiếp các chất thải rắn như găng tay, bông băng, ống tiêm, khẩu trang,... ra môi trường.

Lượng nước thải y tế cũng được xả thẳng vào ao hồ, sông suối hoặc chôn lấp tạm thời. Với hàm lượng độc tố cao, các chất thải y tế khi phân hủy sẽ khiến nguồn nước sinh hoạt bị ô nhiễm và tiềm ẩn nguy cơ lây lan bệnh tật.

4. Dư lượng hóa chất công nghiệp

Theo thống kê của Bộ Tài Nguyên và Môi Trường, chỉ khoảng 66% khu công nghiệp được trang bị hệ thống xử lý nước thải. Thậm chí, nhiều khu công nghiệp dù có hệ thống xử lý nhưng không vận hành hoặc vận hành không hiệu quả, dẫn đến khoảng 70% lượng nước thải công nghiệp được xả thẳng ra môi trường.

Nước thải công nghiệp thường chứa các hóa chất độc hại như kim loại nặng (chì, thủy ngân, asen,...) và những hợp chất hữu cơ khó bị phân hủy. Khi hòa vào nguồn nước, chúng làm thay đổi tính chất nước, gây nguy hiểm cho sức khỏe con người và hệ sinh thái.

5. Dư lượng hóa chất từ hoạt động nông nghiệp

Các hoạt động sản xuất nông nghiệp như chăn nuôi, trồng trọt cũng góp phần gây ô nhiễm nguồn nước. Chất thải từ gia súc, gia cầm và thức ăn thừa thường được xả trực tiếp ra môi trường mà không qua xử lý, gây ô nhiễm nguồn nước mặt và ngấm vào mạch nước ngầm.

Ngoài ra, việc lạm dụng thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ và phân bón hóa học trong nông nghiệp khiến dư lượng hóa chất tồn đọng trên mặt đất. Khi mưa xuống, các chất này bị cuốn trôi vào sông, hồ hoặc ngấm vào đất, khiến nguồn nước sinh hoạt bị ô nhiễm.

6. Kết quả tất yếu từ đô thị hóa

Quá trình đô thị hóa diễn ra nhanh chóng đã làm gia tăng lượng rác thải sinh hoạt và nước thải công nghiệp. Tuy nhiên, hệ thống hạ tầng kỹ thuật như thoát nước, thu gom và xử lý rác thải lại không theo kịp, dẫn đến tình trạng quá tải.

Nhiều khu dân cư và khu công nghiệp buộc phải xả thải trực tiếp ra môi trường, khiến nguồn nước sinh hoạt bị ô nhiễm nghiêm trọng.

7. Ô nhiễm môi trường đất và không khí

Ô nhiễm đất và không khí cũng là nguyên nhân gián tiếp dẫn đến nguồn nước sinh hoạt bị ô nhiễm. Các chất độc hại từ rác thải sinh hoạt, công nghiệp và nông nghiệp thải ra môi trường đất sẽ thấm qua các tầng địa chất, gây ô nhiễm mạch nước ngầm.

Bên cạnh đó, không khí bị ô nhiễm do khói bụi từ nhà máy, xe cộ, hoặc hóa chất nông nghiệp cũng khiến nước mưa bị nhiễm độc. Khi nước mưa chảy xuống ao, hồ, sông, suối hoặc ngấm vào đất, ảnh hưởng đến nguồn nước sinh hoạt.

Cách khắc phục nguồn nước sinh hoạt bị ô nhiễm hiệu quả nhất

Dưới đây là những phương pháp hiệu quả nhất giúp cải thiện chất lượng nước và bảo vệ sức khỏe người dùng.

1. Sử dụng máy lọc nước RO

Máy lọc nước RO là một trong những giải pháp hàng đầu được nhiều gia đình lựa chọn để có nguồn nước sạch, an toàn. Với công nghệ thẩm thấu ngược, máy lọc nước được trang bị hệ thống lõi lọc đa tầng, có khả năng loại bỏ hiệu quả các tạp chất như cặn bẩn, kim loại nặng, hóa chất độc hại, asen, vi khuẩn và amip.

Nhờ đó, nguồn nước sau khi lọc đạt tiêu chuẩn an toàn, có thể uống trực tiếp mà không cần đun sôi. Đây là giải pháp lâu dài giúp ngăn ngừa các bệnh liên quan đến nguồn nước ô nhiễm, đảm bảo sức khỏe cho cả gia đình.

2. Phân loại rác thải sinh hoạt hợp lý

Một trong những nguyên nhân chính khiến nguồn nước sinh hoạt bị ô nhiễm là rác thải không được xử lý đúng cách. Để khắc phục, việc phân loại rác tại nguồn là vô cùng quan trọng.

Rác thải nên được chia thành ba nhóm chính:

• Rác hữu cơ: Vỏ rau, củ, lá cây, hoa quả có thể ủ thành phân bón.
• Rác vô cơ: Bao bì, túi nilon, đồ nhựa cần được thu gom và xử lý riêng.
• Rác tái chế: Lon, kim loại, giấy có thể tái sử dụng hoặc tái chế.

3. Hạn chế tích trữ nước trong bể chứa

Tích trữ nước trong các bể chứa, chum, vại lâu ngày có thể dẫn đến tình trạng rong rêu phát triển, côn trùng xâm nhập và vi khuẩn sinh sôi. Điều này không chỉ làm ô nhiễm nguồn nước mà còn gây nguy hiểm cho sức khỏe người sử dụng.

Thay vì sử dụng các bể chứa truyền thống, nên ưu tiên sử dụng bồn nước bằng inox hoặc nhựa cao cấp có thiết kế kín, giúp ngăn chặn sự xâm nhập của bụi bẩn và vi khuẩn. Đồng thời, cần vệ sinh bồn chứa định kỳ để đảm bảo nguồn nước luôn sạch sẽ.

4. Sử dụng nước sạch tiết kiệm

Việc sử dụng nước một cách tiết kiệm không đơn thuần là biện pháp giữ gìn tài nguyên thiên nhiên quý giá mà còn giảm thiểu lượng nước thải ra môi trường, từ đó hạn chế nguy cơ ô nhiễm.

Một số biện pháp tiết kiệm nước hiệu quả bao gồm:

• Đóng vòi nước khi không dùng.
• Sử dụng nước mưa cho việc tưới tiêu và vệ sinh xe cộ.
• Khắc phục ngay các vòi nước bị rỉ nước.
• Ưu tiên sử dụng các thiết bị như vòi sen, bồn cầu tiết kiệm nước.

Lời kết

Nguồn nước sinh hoạt bị ô nhiễm là một thách thức lớn nhưng không phải là không có lối thoát. Với sự đầu tư thích đáng vào hệ thống xử lý nước thải, kiểm soát chặt chẽ các nguồn gây ô nhiễm và nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, chúng ta hoàn toàn có thể cải thiện chất lượng nguồn nước và đảm bảo sức khỏe cho thế hệ hiện tại và tương lai.

Để giải quyết vấn đề nguồn nước bị ô nhiễm, mỗi gia đình cần chủ động tìm kiếm giải pháp bảo vệ sức khỏe cho chính mình. Trong đó, máy lọc nước Sunhouse tại FPT Shop chính là lựa chọn thông minh và đáng tin cậy. Với công nghệ lọc tiên tiến, sản phẩm sẽ mang đến nguồn nước tinh khiết, loại bỏ hoàn toàn tạp chất, vi khuẩn gây hại, giúp bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình.

• Máy lọc nước Sunhouse

Xem thêm:

• Lưu ý 9 tác hại của nước nhiễm phèn đối với sức khỏe, sinh hoạt và giải pháp khắc phục
• Nước nhiễm sắt: Nguyên nhân, tác hại và cách xử lý nước nhiễm sắt