Bụi mịn là gì? Những ảnh hưởng đến sức khỏe của cơ thể con người và cách phòng tránh

Bụi mịn, bụi PM2.5 hay bụi PM1.0 hẳn là những cụm từ không còn xa lạ với tất cả chúng ta, nhất là khi tình trạng ô nhiễm không khí ngày càng đáng báo động như hiện nay tại Việt Nam và thế giới. Bài viết hôm nay sẽ cùng các bạn tìm hiểu bụi mịn là gì và làm sao để bảo vệ sức khỏe do ảnh hưởng từ bụi mịn.

Bụi mịn là gì?

Bụi mịn (gọi tắt là PM - Particulate Matter) là hỗn hợp các phân tử hữu cơ và vô cơ bay lơ lửng trong không khí dưới dạng rắn hoặc lỏng.

Theo định nghĩa của Cục Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ (EPA), bụi mịn là những hạt vật chất vô cơ hoặc hữu cơ tồn tại lơ lửng trong không khí. Bụi mịn có nguồn gốc từ bụi, đất, bồ hóng và đặc biệt là khói sinh ra trong quá trình đốt cháy nhiên liệu hữu cơ từ hoạt động công nghiệp và phương tiện giao thông.

Kích thước của hạt bụi mịn rất đa dạng, từ những hạt có thể nhìn bằng mắt thường cho đến các phân tử nhỏ gần như vô hình. Đơn vị tính kích thước bụi mịn là micromet (µm), thường được viết là PM + X + µm. (Ví dụ: PM2.5µm).

Các loại bụi mịn phổ biến

Bụi mịn PM10

Bụi mịn PM10 Là những hạt vật chất rắn hoặc lỏng có kích thước từ 2.5 - 10µm. Để tưởng tượng độ nhỏ của loại bụi này, hãy lấy kích thước của sợi tóc làm minh hoạ. Đường kính của sợi tóc chúng ta chỉ dao động từ 50 - 70 µm, thế nên bụi PM10 cũng rất khó để có thể thấy bằng mắt thường. Tuy nhiên, các hạt này chỉ tích tụ trên phổi nên mức độ gây nguy hiểm không cao bằng PM2.5.

Bụi mịn PM2.5

Bụi mịn PM2.5 là loại bụi có kích thước từ 1.0 - 2.5µm. Loại bụi mịn này được cảnh báo là nguy hiểm nhất bởi vì chúng có khả năng thâm nhập vào đường máu thông qua hoạt động hít thở. Ngoài ra, một số phân tử bụi PM2.5 vốn có độc tính nên khi thâm nhập sâu vào máu có thể gây ra nhiều căn bệnh nguy hiểm đến cơ thể của chúng ta.

Bụi siêu mịn PM1.0

Gần đây, nhiều nhà khoa học đã phát hiện ra sự tồn tại của các phân tử được gọi là bụi siêu mịn PM1.0. Những hạt bụi này có kích thước nhỏ đến mức kinh ngạc (<1.0µm), chúng có thể tấn công phế nang một cách dễ dàng. Chính vì có kích thước nhỏ nên bụi siêu mịn PM1.0 có khả năng tác động mạnh lên tế bào hay ADN của cơ thể con người.

Bụi mịn gây tác động thế nào đến sức khỏe?

Các bệnh về đường hô hấp

Việc tiếp xúc lâu dài với không khí ô nhiễm sẽ dễ gây ra các bệnh liên quan đến hệ hô hấp như viêm phế quản, suy nhược chức năng của phổi, hen suyễn, thậm chí là ung thư phổi.

Bệnh liên quan đến tim mạch và huyết áp

Bụi mịn cũng có thể tấn công vào phế nang, vượt qua các vách ngăn khí và đi sâu vào hệ tuần hoàn, khiến mạch máu bị vỡ, gây nghẽn mạch hoặc nhồi máu cơ tim rất nguy hiểm.

Rối loạn thần kinh

Nhiều nghiên cứu còn cho thấy, bụi mịn PM có khả năng tác động xấu đến hệ thần kinh. Người bị viêm nhiễm cấp tính nếu tiếp xúc thường xuyên với bụi mịn có thể biến chứng sang bệnh Alzheimer hoặc Parkinson. Về lâu dài còn dẫn đến thoái hóa thần kinh hoặc tăng nguy cơ đột quỵ.

Ảnh hưởng đến sinh sản và trẻ sơ sinh

Phụ nữ đang mang thai hoặc đang cho con bú nếu tiếp xúc thường xuyên với bụi mịn cũng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của thai nhi. Sau khi sinh ra, chúng có thể gặp các tình trạng như hụt cân, tự kỷ hay là suy nhược thần kinh.

Tăng nguy cơ bị ung thư

Trong quá trình tiếp xúc với các loại bụi mịn, cơ thể người sẽ sản sinh ra các gốc tự do. Đây chính là các mối nguy hiểm tiềm tàng tấn công tế bào và các phân tử quan trọng nhất của cơ thể như ADN. Tiếp xúc lâu dài với bụi mịn còn làm tăng nguy cơ bị đột biến, dễ hình thành các khối u ung thư.

Suy giảm hệ miễn dịch và chức năng não bộ

Không khí ô nhiễm có thể phá vỡ hệ thống miễn dịch ở người trưởng thành, trẻ em và người cao tuổi, khiến cơ thể suy yếu, dễ mắc các bệnh như cảm cúm, tiêu chảy, nhiễm trùng đường hô hấp hay viêm phổi. Bên cạnh đó, việc tiếp xúc lâu dài với môi trường ô nhiễm còn tác động tiêu cực đến não bộ, làm tăng nguy cơ đột quỵ, giảm trí nhớ hoặc dẫn đến trầm cảm.

Làm sao để bảo vệ sức khỏe khỏi bụi mịn?

Để giảm thiểu nguy cơ bệnh tật do bụi mịn gây ra, mỗi người cần trang bị cho mình những biện pháp phòng ngừa thiết thực và dễ áp dụng trong cuộc sống hằng ngày. Bạn có thể tham khảo những cách như sau:

• Đeo khẩu trang khi ra ngoài: Nên chọn khẩu trang đạt chuẩn như N95 hoặc các loại có khả năng lọc bụi mịn tương đương. Có thể đeo thêm khẩu trang vải bên ngoài để tăng hiệu quả bảo vệ đường hô hấp.
• Hạn chế ra đường khi ô nhiễm ở mức cao: Tránh các khung giờ cao điểm như 7-8h sáng và 18-19h tối, thời điểm mật độ phương tiện dày đặc và lượng khí thải tăng mạnh.
• Điều chỉnh lịch sinh hoạt ngoài trời: Tránh tổ chức các hoạt động ngoài trời vào lúc chất lượng không khí xấu. Có thể kiểm tra chỉ số AQI theo thời gian thực trước khi ra ngoài.
• Sử dụng máy lọc không khí trong gia đình: Đây là giải pháp hiệu quả để giảm bụi mịn và các tác nhân ô nhiễm trong không gian kín. Đồng thời, nên vệ sinh nhà cửa thường xuyên để hạn chế bụi và vi khuẩn tích tụ.
• Khám sức khỏe định kỳ: Nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường về hô hấp như đau ngực, khó thở hoặc ho kéo dài, cần đến cơ sở y tế kiểm tra sớm để được tư vấn và xử lý kịp thời.

Cách xem chỉ số bụi mịn theo khu vực

Thông qua website

Bạn có thể xem chỉ số bụi mịn từng khu vực thông qua website của IQAir trên điện thoại hoặc máy tính. Qua đó, bạn sẽ cập nhật được các chỉ số theo thời gian thực, đồng thời có thể tham khảo bảng xếp hạng các khu vực ô nhiễm để có biện pháp hạn chế tác động từ bụi mịn.

Thông qua ứng dụng

Nếu muốn xem chỉ số bụi mịn đơn giản hơn, bạn có thể sử dụng các ứng dụng đo lường chỉ số ô nhiễm không khí như PAM Air hay AirVisual.

Qua đây có thể thấy bụi mịn gây ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe con người nhưng nó lại tồn tại rất nhiều trong không khí mà chúng ta tiếp xúc hàng ngày. Chính vì thế, mỗi người cần phải tự trang bị cho mình những cách để bảo vệ bản thân và gia đình trước không khí ô nhiễm như sử dụng máy lọc không khí, đeo khẩu trang,...

Top 3 sản phẩm có công nghệ chống bụi mịn

1. Máy lọc không khí Sharp FP-J30E-A

Máy lọc không khí Sharp FP-J30E-A sở hữu ngoại hình tối giản, màu sắc trang nhã, vừa đảm nhận vai trò lọc khí, bụi mịn, vừa là món nội thất trang trí đẹp mắt. Máy được tích hợp màng lọc thô và màng lọc Hepa cao cấp, giúp ngăn chặn mọi loại bụi mịn, đồng thời loại bỏ các tác nhân gây hại cho sức khỏe.

Công nghệ Plasmacluster đi kèm trên sản phẩm cũng là ưu điểm vượt trội, giúp tạo ra mật độ ion cao, đảm bảo độ ẩm không khí luôn ở mức an toàn cho làn da.

2. Máy lọc không khí Kangaroo KG36AP2

Máy lọc không khí Kangaroo KG36AP2 gây ấn tượng với thiết kế vuông vức, không chiếm nhiều diện tích lắp đặt. Thiết bị có công suất lọc lên tới 270m3/giờ kết hợp thêm hệ thống màng lọc đa cấp, giúp tiêu diệt nhanh vi khuẩn gây hại và loại bỏ bụi mịn hiệu quả. Như vậy gia đình bạn sẽ có được bầu không khí trong lành, sạch khuẩn và an toàn với sức khỏe.

Kangaroo KG36AP2 sở hữu một màn hình LED trực quan giúp bạn nắm bắt nhanh tình trạng chất lượng không khí và nhiệt độ trong phòng. Các nút điều khiển cũng đơn giản, dễ sử dụng.

3. Máy lọc không khí LG PuriCare 360 Hit AS60GHWG0 41W

Máy lọc không khí LG PuriCare 360 Hit AS60GHWG0 sẽ là lựa chọn lý tưởng nếu bạn muốn lọc bỏ vi khuẩn, virus, bụi mịn, bụi siêu mịn hay chất gây dị ứng siêu an toàn. Sản phẩm có kích cỡ hết sức gọn nhẹ, đi cùng công suất 40W, đủ để sử dụng trong phạm vi 35 - 60 m2.

Thiết bị còn có chức năng thông báo chất lượng không khí theo màu sắc. Mức ô nhiễm nhất là Đỏ. Tốt nhất là Xanh. Và bình thường là Cam và Vàng.

Tạm kết

Bài viết trên đã thông tin đến bạn khái niệm, tác hại của bụi mịn là gì, cùng với đó là gợi ý top sản phẩm đáng sử dụng hiện nay. Hy vọng bạn sẽ có cách tự bảo vệ sức khỏe của bản thân và gia đình khỏi những nguy cơ tiềm ẩn từ bụi mịn.

Xem thêm:

• Các tiện ích máy lọc không khí đem lại: Lọc bụi mịn, chống vi khuẩn, khử mùi và hơn thế nữa
• Bụi siêu mịn là gì? Phân loại và tác hại đến sức khỏe