VUCA là gì? Làm thế nào để sống và phát triển bền vững trong một thế giới đầy biến động, bất định, phức tạp và mơ hồ?

Trong bối cảnh toàn cầu thay đổi chóng mặt, từ kinh tế, xã hội cho đến công nghệ, khái niệm "VUCA là gì?" ngày càng được nhắc đến như một công cụ giúp con người hiểu và thích nghi với môi trường sống hiện đại. VUCA - viết tắt của Volatility (Biến động), Uncertainty (Không chắc chắn), Complexity (Phức tạp) và Ambiguity (Mơ hồ), không chỉ là một thuật ngữ học thuật, mà còn là lăng kính để nhìn nhận thế giới đang vận hành như thế nào. Việc nắm bắt đúng bản chất của VUCA là bước đầu giúp mỗi cá nhân và tổ chức đưa ra những chiến lược phù hợp để phát triển bền vững giữa dòng xoáy của thay đổi.

VUCA là gì?

VUCA là từ viết tắt của bốn đặc tính nổi bật trong thế giới hiện đại: Volatility (Biến động), Uncertainty (Không chắc chắn), Complexity (Phức tạp) và Ambiguity (Mơ hồ). Thuật ngữ này dùng để mô tả một thế giới đầy biến động, khó dự đoán và thách thức trong việc ra quyết định, do những thay đổi xảy ra nhanh chóng và phức tạp.

Khái niệm VUCA lần đầu tiên xuất hiện vào năm 1987, được giới thiệu bởi Warren Bennis và Burt Nanus trong học thuyết về kỹ năng lãnh đạo. Sau đó, nó được Trường Chiến tranh Lục quân Hoa Kỳ áp dụng để mô tả bối cảnh toàn cầu đầy bất định sau thời kỳ Chiến tranh Lạnh.

Bóc tách ý nghĩa thuật ngữ VUCA

Thắc mắc “VUCA là gì?” đã được giải đáp. Hãy cùng khám phá ý nghĩa đằng sau từng chữ cái trong từ viết tắt VUCA:

• Volatility -  Biến động: Thế giới ngày nay thay đổi nhanh chóng và thiếu sự ổn định. Nhiều sự kiện lớn đã và đang diễn ra, làm đảo lộn đời sống con người cũng như làm lung lay nhiều doanh nghiệp lớn. Một ví dụ điển hình là đại dịch Covid-19 bùng phát vào đầu năm 2020, gây ảnh hưởng sâu rộng trên toàn cầu.

• Uncertainty - Không chắc chắn: Tương lai luôn ẩn chứa nhiều điều không thể đoán trước. Những bước ngoặt bất ngờ có thể xảy ra mà không ai lường trước được. Kinh nghiệm trong quá khứ hay dữ liệu lịch sử không còn đủ cơ sở để dự đoán chính xác những gì sắp đến.
• Complexity - Phức tạp: Cuộc sống hiện đại ngày càng trở nên rối rắm với nhiều yếu tố đan xen. Một vấn đề tưởng chừng đơn giản có thể kéo theo nhiều hệ lụy và ảnh hưởng đến nhiều cá nhân, tổ chức khác nhau.

• Ambiguity - Mơ hồ: Tính không rõ ràng đang hiện diện ở khắp nơi, từ môi trường kinh doanh đến cuộc sống thường nhật. Các tình huống dễ bị hiểu theo nhiều cách khác nhau, dẫn đến những quan điểm trái chiều và sự khó khăn trong việc đưa ra quyết định chính xác.

VUCA: Dự báo về một tương lai bất định

Mặc dù cụm từ VUCA chỉ mới trở nên phổ biến trong những năm gần đây, nhưng bản chất của nó - sự biến động, bất định, phức tạp và mơ hồ, thực chất đã luôn hiện hữu trong tiến trình phát triển của xã hội loài người.

Chúng ta có thể nhìn lại một số cột mốc lớn trong thế kỷ qua đã làm rung chuyển toàn cầu:

• Chiến tranh Thế giới thứ nhất
• Chiến tranh Thế giới thứ hai
• Chiến tranh Việt Nam
• Chiến tranh Lạnh
• Phong trào dân quyền
• Phong trào nữ quyền
• Sự phát triển của quyền LGBT,...

Những sự kiện này là minh chứng rõ ràng cho thấy thế giới luôn trong trạng thái vận động không ngừng, với vô vàn biến số không thể đoán định. Tương lai chưa bao giờ chỉ có một kịch bản duy nhất.

Trong kỷ nguyên mới, sự phát triển không chỉ kéo theo những bước tiến công nghệ vượt bậc, mà còn sản sinh nhiều khái niệm mới để mô tả bối cảnh ngày càng phức tạp. Một mặt, con người có quyền tự hào với những thành tựu đã đạt được nhằm nâng cao chất lượng sống; nhưng mặt khác, cũng đang phải đối mặt với nhiều thử thách lớn, đòi hỏi sự linh hoạt, trí tuệ và cả kiên nhẫn.

Một ví dụ rõ nét là đại dịch Covid-19 bùng nổ năm 2020, sự kiện đã làm thay đổi cục diện toàn cầu, từ kinh tế, chính trị cho đến xã hội. Dù cuộc sống thường nhật dần trở lại bình thường sau vài năm, nhưng hệ lụy kinh tế vẫn tiếp tục kéo dài. Sự mất cân bằng thể hiện rõ qua tình trạng sa thải hàng loạt (layoff), đóng băng tuyển dụng (hiring freeze), những vấn đề vẫn chưa có hồi kết.

Làm gì để thích nghi trong kỷ nguyên VUCA?

Ngoài thắc mắc “VUCA là gì?”, nhiều người cũng tự đặt ra câu hỏi phải làm gì để thích nghi trong kỷ nguyên VUCA? VUCA là thách thức không chỉ với những người trẻ đang bước vào đời mà còn là bài toán hóc búa với cả các nhà lãnh đạo dày dạn kinh nghiệm. Trong một thế giới đầy biến động và bất ổn, làm sao để mỗi cá nhân có thể định hướng tương lai, giữ vững tinh thần và phát triển bền vững?

Đối mặt với biến động = Xác định mục tiêu rõ ràng

Biến động giống như một lớp sương mù dày đặc che khuất tầm nhìn. Để vượt qua, bạn cần hiểu rõ bản thân và xác định mục tiêu cụ thể:

• Sinh viên: Hãy xác định sớm con đường học tập, như lựa chọn ngành học, trường học và mục tiêu điểm số, từ đó có lộ trình học tập hiệu quả.
• Người đi làm: Cần xây dựng mục tiêu nghề nghiệp 3 - 5 năm để định hướng rõ ràng cho quá trình phát triển kỹ năng và thăng tiến.

Hãy loại bỏ những yếu tố gây xao nhãng và kiên định với mục tiêu dài hạn. Đó chính là kim chỉ nam để bạn không bị cuốn theo sự hỗn loạn của môi trường xung quanh.

Chắc chắn hơn = Dũng cảm và cầu tiến

Sự bất định khiến nhiều người rơi vào trạng thái lo âu, do dự. Tuy nhiên, chìa khóa để vượt qua là can đảm đối mặt và không ngừng học hỏi.

• Thất bại là một phần của hành trình: Thi trượt? Hãy học lại và thi lại. Chưa xin được việc? Xem lại CV, luyện phỏng vấn và thử lại ở nơi khác.
• Nỗi sợ giao tiếp: Tham gia tình nguyện, học kỹ năng public speaking, bạn sẽ bất ngờ với sự tiến bộ của chính mình.

Những quyết định tưởng như liều lĩnh đôi khi lại mở ra cơ hội mới. Hãy cứ thử, và nếu thất bại, hãy học từ đó để làm lại, vững vàng hơn.

Đơn giản hóa sự phức tạp = Tư duy đa chiều

Thế giới càng phức tạp, thông tin càng dễ gây nhiễu loạn. Nhiều người dễ bị dẫn dắt bởi thông tin thiếu kiểm chứng.

Giải pháp là:

• Tạm dừng trước khi phán xét.
• Tiếp cận thông tin từ nhiều góc độ.
• Đặt câu hỏi, kiểm tra nguồn tin và rèn luyện tư duy phản biện.

Chỉ khi đó bạn mới có thể đưa ra quyết định đúng đắn và giữ vững lập trường trong thế giới nhiều chiều kích.

Không sợ mơ hồ = Thích ứng linh hoạt

VUCA là hiện thân của sự thay đổi không ngừng. Vì thế, khả năng thích nghi là yếu tố sống còn.

• Bị thay đổi công việc, nơi ở, hay trải qua khủng hoảng cá nhân, hãy bình tĩnh tiếp nhận và điều chỉnh.
• Học cách nhìn mọi thay đổi như một cơ hội để học hỏi, để phát triển.

Bằng tinh thần sẵn sàng ứng biến, bạn không chỉ tồn tại, mà còn có thể vươn lên mạnh mẽ hơn trong bất kỳ hoàn cảnh nào.

Kết luận

Thế giới VUCA không phải là một viễn cảnh xa vời, nó đang hiện hữu trong từng ngày sống của chúng ta, từ những quyết định cá nhân cho đến chiến lược phát triển của cả một tổ chức. Vậy VUCA là gì? Đó không chỉ là bốn chữ cái đại diện cho những đặc tính của thế giới hiện đại, mà còn là lời nhắc nhở về sự cần thiết của khả năng thích nghi, tư duy phản biện và lòng dũng cảm vượt qua thử thách. Càng hiểu rõ về VUCA, chúng ta càng có cơ hội làm chủ tương lai trong một thực tại nhiều biến số.

Bạn đang sống trong kỷ nguyên VUCA đầy biến động? Hãy trang bị cho mình những thiết bị công nghệ hiện đại để luôn sẵn sàng thích ứng và bứt phá. Ghé ngay FPT Shop để chọn mua laptop, smartphone và phụ kiện chính hãng với nhiều ưu đãi hấp dẫn!

Xem nhanh: Điện thoại AI

Xem thêm:

• Tìm hiểu EDA là gì? Vai trò, kỹ thuật, công cụ và tầm quan trọng trong phân tích dữ liệu hiện đại
• Bare minimum là gì? Khám phá một khái niệm phổ biến trong công việc và các mối quan hệ