Vệ tinh là gì? Cách hoạt động, công dụng và các loại vệ tinh phổ biến hiện nay

Vệ tinh là những thiết bị nhân tạo được đưa lên không gian để thực hiện các nhiệm vụ khác nhau. Chúng ta có thể sử dụng vệ tinh để liên lạc, định vị, nghiên cứu, quan sát và nhiều mục đích khác. Trong bài viết này, hãy cùng FPT Shop cùng tìm hiểu về vệ tinh là gì, công dụng và các loại vệ tinh phổ biến. 

Vệ tinh là gì?

Vệ tinh là thiết bị công nghệ không gian được con người sáng chế và đưa lên quỹ đạo của Trái Đất hoặc các thiên thể khác để phục vụ cho nhiều mục tiêu khác nhau. Vệ tinh nhân tạo có thể giúp con người khám phá vũ trụ, nâng cao hiểu biết về khoa học, cải thiện chất lượng truyền thông, quan sát và giám sát các hiện tượng tự nhiên và nhân tạo trên Trái Đất cũng như hỗ trợ cho các hoạt động định vị và điều hướng toàn cầu,...

Vệ tinh nhân tạo có thể có kích thước và hình dạng khác nhau, tùy thuộc vào thiết kế và chức năng của chúng. Một số vệ tinh nhân tạo có thể chỉ là một hộp nhỏ với các ăng ten và pin, trong khi một số khác có thể có nhiều bộ phận phức tạp như máy bay không người lái, tàu con thoi, robot và các thiết bị thí nghiệm.

Cách thức hoạt động của vệ tinh

Vệ tinh hoạt động dựa trên nguyên lý của vật lý Newton - một vật thể bị kéo bởi một lực hấp dẫn từ một vật thể khác sẽ chuyển động theo một quỹ đạo elip xung quanh vật thể đó. Để đưa vệ tinh lên quỹ đạo, người ta sử dụng các loại tên lửa đẩy khác nhau để cung cấp cho vệ tinh động lượng cần thiết để thoát khỏi trọng lực của Trái Đất và duy trì quỹ đạo ổn định. 

Vệ tinh được trang bị các bộ phận chính như thân vệ tinh, bộ phận điều khiển và ổn định, bộ phận cung cấp năng lượng (pin hoặc tấm năng lượng mặt trời), bộ phận thu phát thông tin (ăng ten và bộ thu phát sóng), bộ phận mang thiết bị chuyên dụng (camera, radar, cảm biến,...).

Công dụng của vệ tinh là gì?

Vệ tinh có nhiều công dụng cho con người, chẳng hạn như:

• Hỗ trợ viễn thông: Vệ tinh cho phép truyền tải dữ liệu, âm thanh và hình ảnh qua khoảng cách lớn một cách nhanh chóng và chính xác. Ví dụ, vệ tinh GPS giúp xác định vị trí và định hướng, vệ tinh truyền hình giúp phát sóng các chương trình giải trí và tin tức.
• Nghiên cứu khoa học: Vệ tinh giúp khám phá và quan sát vũ trụ, hành tinh, thiên thể và các hiện tượng tự nhiên. Ví dụ, vệ tinh quan sát Trái Đất giúp theo dõi khí hậu, biến đổi khí hậu, thiên tai và tài nguyên thiên nhiên.
• Quốc phòng và an ninh: Vệ tinh giúp giám sát và bảo vệ lãnh thổ, biên giới và không phận của các quốc gia. Ví dụ, vệ tinh do thám giúp thu thập thông tin tình báo, vệ tinh quân sự giúp điều khiển các hệ thống vũ khí và giao tiếp.

Các loại vệ tinh phổ biến hiện nay

Sau khi hiểu về khái niệm vệ tinh là gì, hãy cùng FPT Shop điểm danh các loại vệ tinh phổ biến hiện nay:

Vệ tinh khí tượng

Vệ tinh khí tượng là một loại vệ tinh nhân tạo có chức năng chính là theo dõi các hiện tượng thời tiết và khí hậu trên toàn cầu. Ngoài ra, vệ tinh khí tượng còn có thể cung cấp nhiều dữ liệu quan trọng về các vấn đề môi trường như ánh sáng đô thị, cháy rừng, ô nhiễm không khí, cực quang, bão cát, phủ tuyết, băng trên biển, dòng chảy đại dương, lãng phí năng lượng,... Vệ tinh khí tượng là một công cụ quan trọng trong việc nghiên cứu và bảo vệ hành tinh của chúng ta.

Vệ tinh thiên văn

Vệ tinh thiên văn là những thiết bị nhân tạo được đưa lên quỹ đạo xung quanh Trái Đất hoặc các hành tinh khác để thu thập dữ liệu về các hiện tượng thiên văn như ánh sáng, sóng điện từ, bức xạ, vật chất, trường từ, hấp dẫn và nhiệt độ.

Vệ tinh thiên văn có thể giúp chúng ta hiểu rõ hơn về nguồn gốc, cấu trúc và tiến hóa của vũ trụ cũng như khám phá những hành tinh mới và các đối tượng thiên văn khác. Một số ví dụ nổi tiếng của các vệ tinh thiên văn là kính viễn vọng không gian Hubble, vệ tinh quan sát mặt trời SOHO, vệ tinh quan sát hành tinh Cassini và vệ tinh quan sát thiên hà Gaia.

Vệ tinh thông tin liên lạc

Vệ tinh thông tin liên lạc giúp truyền tải các tín hiệu âm thanh, hình ảnh, dữ liệu và các thông tin khác giữa các điểm khác nhau trên bề mặt Trái Đất hoặc giữa Trái Đất và các thiết bị không gian khác. Vệ tinh thông tin liên lạc có thể được phân loại theo độ cao quỹ đạo, loại tín hiệu truyền tải, chức năng và khả năng kết nối.

Vệ tinh thông tin liên lạc có vai trò quan trọng trong việc cung cấp các dịch vụ như truyền hình vệ tinh, điện thoại vệ tinh, Internet vệ tinh và GPS.

Vệ tinh quan sát trái đất

Vệ tinh quan sát trái đất hay Earth Observation Satellite là những vệ tinh được sử dụng để thu thập các thông tin về bề mặt, khí quyển, đại dương hay sinh học của Trái Đất. 

Vệ tinh quan sát Trái Đất có thể được sử dụng cho các mục đích khoa học, giáo dục, thương mại hay quân sự. Vệ tinh quan sát Trái Đất thường được đặt ở quỹ đạo thấp để có thể chụp ảnh chi tiết và chính xác. Ví dụ về các vệ tinh quan sát Trái Đất là Landsat, SPOT, Sentinel hay Terra.

Vệ tinh định vị toàn cầu

Vệ tinh định vị toàn cầu (Global Positioning Satellite) là những vệ tinh được sử dụng để xác định vị trí, khoảng cách, thời gian hay tốc độ của các thiết bị nhận sóng trên Trái Đất. Vệ tinh định vị toàn cầu thường được sử dụng cho các ứng dụng liên quan đến giao thông, du lịch, nông nghiệp hay an ninh.

Vệ tinh định vị toàn cầu thường được đặt ở quỹ đạo trung bình (Medium Earth Orbit) để có thể phục vụ cho nhiều khu vực trên Trái Đất. Ví dụ về các hệ thống vệ tinh định vị toàn cầu là GPS (Mỹ), GLONASS (Nga), Galileo (Châu Âu) hay BeiDou (Trung Quốc).

Trạm vũ trụ quốc tế

Trạm vũ trụ quốc tế (ISS) là một dự án hợp tác giữa nhiều quốc gia để nghiên cứu và khám phá không gian. ISS là một cơ sở nghiên cứu lớn nhất và phức tạp nhất từng được xây dựng trong không gian, có thể chứa sáu phi hành gia và nhiều nhà khoa học khác. 

ISS bay ở độ cao khoảng 400 km so với mặt đất, với tốc độ trung bình 28.000 km/h. Điều này có nghĩa là ISS hoàn thành một vòng quanh Trái đất trong khoảng 92 phút. Trên ISS, các nhà khoa học có thể thực hiện các thí nghiệm trong các lĩnh vực như sinh học, y học, vật lý, thiên văn học,... bằng cách tận dụng điều kiện vi trọng lực thấp của không gian.

Ngoài ra, còn có nhiều loại vệ tinh khác được sử dụng cho các mục đích riêng biệt, như vệ tinh nghiên cứu không gian (Space Research Satellite), vệ tinh giám sát biển (Marine Surveillance Satellite) hay vệ tinh quân sự (Military Satellite). Các loại vệ tinh này có thể được đặt ở các quỹ đạo khác nhau tùy theo yêu cầu của từng nhiệm vụ.

Như vậy, chúng ta đã có cái nhìn tổng quan về vệ tinh là gì, một trong những thành tựu của khoa học kỹ thuật. FPT Shop hy vọng bài viết đã giúp bạn có thêm những thông tin hữu ích và thú vị về vệ tinh.

Xem thêm:

• Thiên hà là gì? Khám phá những thông tin thú vị về Thiên hà và Dải Ngân hà trong vũ trụ
• Tinh vân là gì? Những điều bạn chưa biết về tinh vân, vẻ đẹp huyền bí mê hoặc của vũ trụ

Nếu bạn muốn sở hữu một chiếc laptop hiện đại, mạnh mẽ và tiện lợi để theo dõi tin tức, học tập và giải trí, hãy tham khảo ngay tại FPT Shop để chọn cho mình một sản phẩm ưng ý. FPT Shop là địa chỉ mua sắm đồ điện tử, gia dụng uy tín, chất lượng với giá cả hợp lý và nhiều chương trình ưu đãi hấp dẫn.

Laptop giá ưu đãi