Tháng Chạp là tháng mấy? Giải mã ý nghĩa, phong tục và nguồn gốc tháng cuối năm Âm lịch

Tháng Chạp cũng là tháng cuối cùng của năm Âm lịch luôn mang trong mình nhiều tầng ý nghĩa văn hóa, tâm linh và sinh hoạt cộng đồng của người Việt. Vậy tháng Chạp là tháng mấy Dương lịch? Nguồn gốc và các phong tục truyền thống trong tháng Chạp là gì? Cùng tìm hiểu chi tiết.

Tháng Chạp là tháng mấy trong năm Âm lịch?

Tháng Chạp là tháng mấy trong năm âm lịch? Đây là câu hỏi thường xuyên xuất hiện mỗi khi năm cũ sắp kết thúc. Trong hệ thống lịch Âm của người Việt, tháng Chạp chính là tháng 12 Âm lịch, thời điểm kết thúc một chu kỳ năm và mở ra cánh cửa đón chào năm mới. Tùy từng năm, tháng Chạp sẽ rơi vào khoảng từ đầu tháng 1 đến giữa tháng 2 Dương lịch. Riêng năm 2025, tháng Chạp bắt đầu từ ngày 29/12/2024 đến ngày 27/01/2025 Dương lịch.

Vì sao tháng 12 Âm lịch được gọi là tháng Chạp?

Thuật ngữ “tháng Chạp” xuất phát từ chữ “lạp” (臘) trong tiếng Hán, mang ý nghĩa là “lễ tế cuối năm” hoặc “bữa tiệc tạ ơn”. Người xưa thường tổ chức các lễ cúng lớn để cảm tạ tổ tiên và thần linh đã phù hộ cho gia đình suốt một năm. Khi du nhập vào tiếng Việt, chữ “lạp” được đọc trại thành “chạp”, từ đó hình thành tên gọi “tháng Chạp”.

Ngoài ra, từ “chạp” còn liên quan đến các từ như “giỗ chạp”, biểu thị các nghi lễ cúng giỗ tổ tiên được tổ chức vào cuối năm. Đây cũng là giai đoạn người Việt thường đi tảo mộ, sửa sang phần mộ tổ tiên, thắp hương mời về ăn Tết, thể hiện lòng biết ơn và đạo hiếu.

Tháng Chạp là tháng gì trong văn hóa dân gian?

Không đơn thuần chỉ là tháng cuối cùng trong năm, tháng Chạp mang nhiều ý nghĩa về mặt văn hóa và tâm linh. Người Việt còn gọi tháng này là “tháng củ mật” – một cụm từ dân gian nhấn mạnh sự thận trọng trong mọi việc. Lý do là bởi cuối năm thường dễ xảy ra mất mát, trục trặc trong công việc, gia đình hoặc tài chính. Vì vậy, người ta tin rằng trong tháng Chạp cần hết sức cẩn trọng để tránh vận xui trước thềm năm mới.

Đặc biệt, tháng Chạp cũng là thời điểm thời tiết hanh khô, dễ xảy ra hỏa hoạn. Do đó, cụm từ “củ mật” còn hàm ý nhắc nhở mọi người cẩn thận củi lửa trong các buổi tiệc tùng, nấu nướng cuối năm.

Tháng Chạp là tháng mấy Dương lịch 2025?

Để trả lời rõ ràng câu hỏi “tháng Chạp là tháng mấy”, cần căn cứ vào lịch Âm – Dương cụ thể từng năm. Năm 2025, tháng Chạp rơi vào từ ngày 29/12/2024 đến 27/01/2025 Dương lịch. Như vậy, tháng Chạp trải dài từ cuối tháng 12 Dương lịch năm trước đến gần cuối tháng 1 Dương lịch năm sau. Trong khoảng thời gian này, các gia đình Việt sẽ bước vào thời điểm tất bật nhất để chuẩn bị đón Tết Nguyên Đán.

Các phong tục truyền thống trong tháng Chạp

Dọn dẹp, trang hoàng nhà cửa

Ngay từ đầu tháng Chạp, các gia đình đã bắt đầu tổng vệ sinh, sắp xếp lại mọi thứ trong nhà. Việc này mang ý nghĩa tống cựu nghênh tân – đẩy lùi cái cũ, đón chào điều mới. Nhà cửa gọn gàng, sạch sẽ cũng tượng trưng cho sự suôn sẻ và đón tài lộc trong năm tới.

Lễ cúng ông Công, ông Táo (ngày 23 tháng Chạp)

Đây là nghi lễ quen thuộc và quan trọng trong tháng Chạp. Người Việt tin rằng Táo quân sẽ cưỡi cá chép lên trời báo cáo mọi việc trong gia đình với Ngọc Hoàng. Lễ cúng thường bao gồm mũ áo Táo quân, cá chép sống (để phóng sinh), cùng với mâm cỗ tươm tất.

Tảo mộ, thăm viếng phần mộ tổ tiên

Một trong những phong tục đẹp thể hiện lòng hiếu kính chính là tảo mộ. Vào những ngày gần cuối tháng Chạp, các gia đình thường tổ chức thăm mộ tổ tiên, quét dọn và thắp hương. Đây là dịp để con cháu tưởng nhớ, tri ân và “mời” tổ tiên về cùng ăn Tết.

Chuẩn bị Tết, gói bánh, mua sắm

Tháng Chạp cũng là lúc chợ Tết trở nên nhộn nhịp. Các mặt hàng như hoa Tết, quần áo mới, mứt, bánh, gạo nếp… được người dân mua sắm để sẵn sàng đón năm mới. Đặc biệt, gói bánh chưng, bánh tét là một trong những hoạt động không thể thiếu – vừa mang đậm hương vị truyền thống, vừa là dịp gắn kết gia đình.

Tháng Chạp: Thời điểm tổng kết, chiêm nghiệm và hi vọng

Ngoài việc là tháng của những phong tục, tháng Chạp còn mang ý nghĩa sâu sắc về mặt tinh thần. Đây là thời khắc để mỗi người nhìn lại một năm đã qua – những gì đã làm được, những gì còn dang dở – để rồi dọn lòng, đón một năm mới khởi sắc hơn.

Việc cúng lễ, tảo mộ, dọn dẹp, chuẩn bị Tết... vừa là thủ tục vừa là cách người Việt kết nối với cội nguồn, giữ gìn truyền thống và gửi gắm hy vọng cho tương lai. Mỗi hành động trong tháng Chạp đều mang theo thông điệp về sự tri ân, lòng thành kính và niềm tin vào những điều tốt đẹp.

Tạm kết

Tóm lại, tháng Chạp là tháng 12 Âm lịch, thường rơi vào tháng 1 Dương lịch và kết thúc trước Tết Nguyên Đán. Với người Việt, đây là giai đoạn quan trọng bậc nhất trong năm để chuẩn bị về mặt vật chất và tổng kết về mặt tinh thần, hướng về cội nguồn. Việc tìm hiểu “tháng Chạp là tháng mấy” giúp nắm rõ lịch trình trong năm và giúp ta hiểu hơn về một phần hồn cốt văn hóa Việt Nam. Dù thời gian trôi qua, tháng Chạp vẫn luôn giữ vai trò kết nối quá khứ và tương lai – như một dấu lặng quý báu giữa guồng quay cuộc sống.

Nếu bạn muốn tìm kiếm các thiết bị gia dụng phục vụ cho cuộc sống gia đình tiện dụng hơn và giúp không gian sống của cả nhà được tiện nghi, đừng quên click vào đường link dưới đây nhé:

• Thiết bị gia dụng

Xem thêm:

• Tháng Giêng là tháng mấy? Tổng hợp những ngày quan trọng và điều kiêng kỵ trong tháng Giêng
• Rằm tháng Giêng cúng gì để cả nhà được bình an, tài lộc suôn sẻ trong năm mới?