“Tất tần tật” về gamepad: Lịch sử thú vị của tay cầm chơi game và cách lựa chọn phù hợp

Gamepad chẳng hề xa lạ với cộng đồng game thủ, đặc biệt là những ai thường chơi trên các máy console như PS5, Xbox hoặc máy tính. Nhưng không phải ai cũng hiểu rõ về cách gamepad hoạt động và những ưu/nhược điểm so với bàn phím hoặc chuột truyền thống.

Do vậy, bài viết dưới đây sẽ giúp bạn có cái nhìn tổng quan về gamepad, từ khái niệm, lịch sử phát triển cho tới cách chọn thiết bị phù hợp với từng thể loại game.

Gamepad: “Trợ thủ” đắc lực dành cho dân mê game

Về khái niệm, gamepad là một thiết bị điều khiển ngoại vi thường được sử dụng để kết nối với máy chơi game console, máy tính hoặc laptop. Cấu trúc của gamepad bao gồm nhiều nút chức năng và hai cần analog mô phỏng chuyển động, cho phép người dùng điều khiển nhân vật, phương tiện hoặc các tương tác trong game một cách trực quan và linh hoạt.

Tùy theo từng dòng sản phẩm, gamepad có thể được tích hợp thêm các tính năng phụ như mặt cảm ứng, hệ thống rung, đèn LED hay hiệu ứng âm thanh. Nhờ đó, trải nghiệm chơi game trở nên sinh động hơn, đặc biệt trong các thể loại hành động, đua xe, nhập vai hoặc đối kháng.

Trong lĩnh vực gaming ngày nay, tay cầm chơi game không gói gọn tương tác trong các hệ máy như PlayStation hay Xbox mà được phát triển tương thích với cả nền tảng PC. Các nhà sản xuất đã tối ưu để gamepad hoạt động tốt qua cổng USB hoặc kết nối Bluetooth, mang lại khả năng tương thích tốt với nhiều dòng thiết bị.

Lịch sử phát triển của gamepad: Từ D-Pad đến DualSense

Khởi đầu từ Nintendo và bước tiến đột phá của Sony

Gamepad lần đầu xuất hiện vào năm 1983, được giới thiệu bởi Nintendo thông qua chiếc tay cầm NES với thiết kế tối giản nhưng hiệu quả gồm các nút A-B, D-Pad bên trái và nút Start/Select ở giữa. Từ thời điểm đó, gamepad nhanh chóng trở thành chuẩn mực điều khiển cho mọi hệ máy chơi game.

Sony đã tiếp nối bước đột phá này với sự ra mắt của PlayStation vào năm 1994. Gamepad của PS1 được nâng cấp với thiết kế cong nhẹ, vừa tay người dùng, đặc biệt là hệ thống cần analog kép xuất hiện ở các thế hệ sau. Tay cầm DualShock nhanh chóng được xem là biểu tượng trong giới game thủ nhờ tính năng rung phản hồi và cách bố trí nút tối ưu.

Tăng trưởng mạnh cùng các nền tảng đa dạng

Song song với Nintendo và Sony, Microsoft cũng giới thiệu dòng tay cầm Xbox, mang đến cảm giác cầm nắm chắc tay và hỗ trợ haptics mạnh mẽ. Các dòng gamepad hiện đại như DualSense của PS5 hay Xbox Series Controller đều chú trọng yếu tố công thái học và trải nghiệm xúc giác, khiến gamepad ngày càng đa năng và thân thiện hơn với người dùng.

Không giới hạn ở trải nghiệm console, nhiều nhà sản xuất như Logitech, Razer hay 8BitDo đã phát triển dòng gamepad cho máy tính, thiết bị di động và các nền tảng cloud gaming như GeForce Now, Xbox Cloud Gaming.

Ứng dụng và cách dùng gamepad trong thực tế

Tương thích với đa nền tảng và tựa game

Ngày nay, gamepad được sử dụng phổ biến trên các hệ máy console như PS, Xbox và Nintendo Switch. Ngoài ra, với sự hỗ trợ từ hệ điều hành Windows, macOS và Android, người dùng có thể kết nối gamepad với máy tính, điện thoại và thậm chí cả smart TV thông qua cổng USB hoặc Bluetooth.

Nhờ tính tương thích cao, gamepad được ứng dụng trong nhiều dòng game như:

• Game hành động: Devil May Cry, God of War, Assassin’s Creed
• Game thể thao: FIFA, NBA 2K, eFootball
• Game đối kháng: Tekken, Mortal Kombat, Street Fighter
• Game phiêu lưu nhập vai: Horizon, The Witcher 3, Elden Ring

Cách kết nối và thiết lập cơ bản

Để sử dụng gamepad trên máy tính hoặc thiết bị di động, bạn cần:

• Kết nối qua cổng USB hoặc bật chế độ Bluetooth trên gamepad và thiết bị
• Đảm bảo driver tay cầm được nhận diện bởi hệ điều hành (đặc biệt trên Windows)
• Thiết lập nút điều khiển trong menu game hoặc sử dụng phần mềm hỗ trợ như DS4Windows, Steam Input hoặc Joy2Key

Một số game hỗ trợ nhận diện gamepad tự động, cho phép người dùng bắt đầu chơi ngay mà không cần cài đặt gì thêm.

So sánh giữa gamepad và bàn phím chuột: Ưu nhược điểm

Ưu thế của bàn phím và chuột

Bàn phím và chuột mang lại độ chính xác cao trong các tựa game đòi hỏi phản xạ nhanh như FPS (bắn súng góc nhìn thứ nhất), MOBA (đấu trường trực tuyến), RTS (chiến thuật thời gian thực). Chuột có DPI cao giúp ngắm nhanh và chuẩn hơn, còn bàn phím hỗ trợ nhiều phím tắt, macro cho thao tác nhanh.

Trong các tựa game như Valorant, CS:GO, DOTA 2 hoặc StarCraft II, người chơi dùng bàn phím chuột có lợi thế rõ rệt về tốc độ và khả năng kiểm soát.

Ưu thế của gamepad

Trong khi đó, gamepad lại phát huy hiệu quả với những trò chơi đòi hỏi sự phối hợp tay - mắt - phản xạ như game đối kháng hoặc mô phỏng. Việc bố trí nút bấm gần nhau và cần analog dễ điều hướng giúp game thủ thực hiện combo linh hoạt. Gamepad còn phù hợp với người chơi thích tư thế ngồi thoải mái và chơi game ở khoảng cách xa màn hình.

Trong môi trường game console, gamepad là lựa chọn mặc định do thiết kế tối ưu cho giao diện người dùng. Ngoài ra, nhiều tựa game trên Steam hay Epic Games cũng tích hợp chế độ nhận dạng tay cầm.

Những lưu ý khi chọn mua gamepad phù hợp

Tương thích với thiết bị bạn đang sử dụng

Không phải tất cả gamepad đều tương thích với mọi hệ máy. Ví dụ, DualSense hoạt động tốt với PS5 và máy tính, nhưng yêu cầu cấu hình phù hợp và phần mềm hỗ trợ. Xbox Controller có khả năng plug-and-play mạnh mẽ với Windows. Trong khi đó, các gamepad Android cần hỗ trợ OTG hoặc Bluetooth chuẩn.

Chọn loại kết nối: Có dây hay không dây?

Gamepad có dây mang lại độ ổn định cao, phù hợp với các game thi đấu chuyên nghiệp. Trong khi đó, gamepad không dây (dùng pin hoặc sạc) giúp người chơi linh hoạt hơn, thuận tiện cho game console hoặc khi chơi qua smart TV.

Giá thành và thương hiệu

Giá gamepad dao động từ 300.000 đồng đến trên 2 triệu đồng tùy vào thương hiệu và tính năng. Những cái tên nổi bật được ưa chuộng gồm có: Sony, Microsoft, Logitech, 8BitDo, Razer, Gamesir. Bạn nên chọn thiết bị từ các thương hiệu uy tín để đảm bảo độ bền và khả năng bảo hành.

Tương lai của gamepad trong ngành công nghiệp game

Khi công nghệ thực tế ảo và điện toán đám mây ngày càng phát triển, gamepad cũng được cải tiến liên tục để bắt kịp xu hướng. Các tính năng như phản hồi xúc giác, cảm biến gyroscope, hỗ trợ điều khiển chuyển động và tích hợp AI đang dần trở nên phổ biến.

Ngoài ra, với sự mở rộng của nền tảng chơi game di động và dịch vụ cloud gaming, gamepad đóng vai trò trung gian giúp game thủ trải nghiệm những tựa game AAA ngay cả khi không sử dụng console hay PC cao cấp.

Tạm kết

Gamepad là công cụ quan trọng giúp người chơi tận hưởng trọn vẹn mọi thể loại game từ hành động, thể thao cho đến phiêu lưu nhập vai. Với thiết kế tiện dụng, khả năng tương thích cao và trải nghiệm thoải mái, gamepad ngày càng trở thành lựa chọn phổ biến cho game thủ ở mọi nền tảng.

Dù không thể thay thế hoàn toàn bàn phím và chuột trong các thể loại game cần độ chính xác cao, nhưng gamepad vẫn là thiết bị không thể thiếu nếu bạn mong muốn sự tiện lợi, linh hoạt và cảm giác chơi game đặc trưng.

Trong trường hợp bạn đang muốn sắm một chiếc máy chơi game kèm gamepad chuyên dụng thì chớ nên bỏ lỡ PlayStation 5 Slim nhé! Sản phẩm hiện đang lên kệ tại FPT Shop với mức giá rất hấp dẫn:

• PlayStation 5 Slim

Xem thêm:

• Bật mí top tay cầm chơi game PC chiến mượt, tốt nhất 2025, anh em không nên bỏ qua
• Giới thiệu các loại tay cầm chơi game điện thoại có dây và không dây tốt