Tấn công mạng là gì? Tổng hợp các hình thức phổ biến và cách phòng tránh hiệu quả

Trong thời đại công nghệ phát triển vượt bậc, nơi mọi giao dịch, trao đổi thông tin và lưu trữ dữ liệu đều diễn ra trên môi trường số, thì cụm từ "tấn công mạng là gì" ngày càng được quan tâm và nhắc đến nhiều hơn. Các cá nhân, doanh nghiệp, thậm chí cả cơ quan nhà nước đều có thể trở thành mục tiêu của những cuộc tấn công nguy hiểm này. Vậy tấn công mạng là gì, gồm những hình thức nào và đâu là cách phòng tránh hiệu quả? Cùng FPT Shop tìm hiểu nhé.

Tấn công mạng là gì?

Tấn công mạng là hành vi sử dụng hệ thống thiết bị công nghệ (máy tính, mạng Internet, phần mềm độc hại…) nhằm truy cập trái phép, đánh cắp, thay đổi, phá hoại hoặc làm gián đoạn hệ thống thông tin, dữ liệu số của cá nhân hoặc tổ chức khác. Đây là hành vi bị nghiêm cấm trong các quy định pháp luật tại nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam.

Không chỉ gây thiệt hại nghiêm trọng về kinh tế, tấn công mạng còn ảnh hưởng đến quyền riêng tư, sự ổn định của hệ thống công nghệ, và trong nhiều trường hợp có thể dẫn đến các hậu quả xã hội tiêu cực.

Phân loại các hình thức tấn công mạng phổ biến

1. Tấn công từ chối dịch vụ (DoS/DDoS)

Hình thức này nhằm mục đích làm quá tải hệ thống máy chủ bằng cách gửi một lượng lớn yêu cầu truy cập, khiến hệ thống bị treo, chậm hoặc hoàn toàn không thể hoạt động. Nạn nhân thường là các website thương mại điện tử, dịch vụ tài chính hoặc nền tảng công nghệ có lượng truy cập lớn.

2. Tấn công phần mềm độc hại (Malware)

Malware bao gồm virus, trojan, ransomware… Khi được cài cắm vào máy tính nạn nhân, chúng có thể mã hóa dữ liệu, theo dõi hoạt động, ăn cắp thông tin hoặc điều khiển máy từ xa.

3. Tấn công giả mạo (Phishing)

Đây là hình thức giả mạo email, tin nhắn hoặc trang web nhằm đánh lừa người dùng cung cấp thông tin cá nhân như mật khẩu, mã OTP hoặc tài khoản ngân hàng.

4. Tấn công bằng mã độc tống tiền (Ransomware)

Loại hình tấn công này mã hóa toàn bộ dữ liệu của nạn nhân và yêu cầu một khoản tiền chuộc để khôi phục. Nếu không trả tiền, người dùng sẽ mất quyền truy cập vĩnh viễn.

5. Tấn công khai thác lỗ hổng (Exploit)

Kẻ tấn công lợi dụng các điểm yếu trong phần mềm, hệ điều hành hoặc nền tảng mạng chưa được cập nhật để truy cập trái phép hoặc can thiệp vào dữ liệu, điều khiển thiết bị.

Các đối tượng dễ trở thành mục tiêu tấn công

Không ai có thể an toàn tuyệt đối trên Internet, nhưng một số đối tượng dưới đây có nguy cơ cao hơn:

• Doanh nghiệp và tổ chức tài chính: Là nơi chứa lượng lớn dữ liệu nhạy cảm như thông tin khách hàng, hợp đồng, tài khoản ngân hàng...
• Người dùng cá nhân: Đặc biệt là những ai thường xuyên giao dịch online hoặc chưa có biện pháp bảo mật hợp lý.
• Hệ thống chính phủ và hạ tầng trọng yếu: Bị nhắm đến trong các cuộc tấn công có tính chất chính trị, gián điệp mạng.

Hậu quả của việc bị tấn công mạng là gì?

Nếu chưa rõ tấn công mạng là gì, hãy hình dung hậu quả mà nó để lại:

• Mất dữ liệu quan trọng: Các tệp tin, hình ảnh, tài liệu kinh doanh có thể bị mã hóa hoặc xóa hoàn toàn.
• Thiệt hại tài chính lớn: Một số tổ chức từng phải chi hàng trăm triệu đồng để khôi phục dữ liệu hoặc trả tiền chuộc.
• Uy tín bị tổn hại: Mất niềm tin từ khách hàng, đối tác, đặc biệt với các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ số.
• Thông tin cá nhân bị lộ lọt: Dẫn đến các vụ lừa đảo, chiếm đoạt tài khoản mạng xã hội, ngân hàng.

Giải pháp chống tấn công mạng

Tấn công mạng là mối đe dọa có thể xảy ra với bất kỳ ai – từ cá nhân cho đến doanh nghiệp. Tuy nhiên, người dùng hoàn toàn có thể chủ động phòng tránh nếu áp dụng đúng các biện pháp an toàn sau:

Đối với cá nhân

Để tự bảo vệ mình trong môi trường số, người dùng cá nhân nên thực hiện đồng bộ nhiều biện pháp sau:

• Bảo vệ mật khẩu cá nhân hiệu quả: Sử dụng mật khẩu mạnh, bao gồm cả chữ hoa, chữ thường, số và ký tự đặc biệt. Tránh dùng chung mật khẩu cho nhiều tài khoản. Đồng thời, nên kích hoạt xác thực hai bước (2FA) để tăng cường độ bảo mật.
• Không truy cập mạng WiFi công cộng không có bảo mật: Những điểm WiFi miễn phí là nơi lý tưởng để kẻ xấu theo dõi, đánh cắp dữ liệu cá nhân nếu bạn không cẩn trọng.
• Tránh sử dụng phần mềm lậu, phần mềm bẻ khóa (crack): Đây là nguồn tiềm ẩn mã độc và không được cập nhật bảo mật định kỳ.
• Cập nhật phần mềm, ứng dụng và hệ điều hành thường xuyên: Các bản vá lỗi mới giúp khắc phục lỗ hổng bảo mật, hạn chế bị khai thác.
• Cẩn trọng khi mở email: Kiểm tra kỹ địa chỉ người gửi, không tải tệp đính kèm hoặc nhấn vào đường link đáng ngờ – đặc biệt với những email có nội dung bất thường hoặc chứa yêu cầu khẩn cấp.
• Hạn chế sử dụng thiết bị ngoại vi lạ: USB, ổ cứng ngoài dùng chung dễ bị cài mã độc. Nếu buộc phải sử dụng, nên quét virus trước khi mở.
• Cài đặt phần mềm diệt virus chính hãng: Chọn những phần mềm được đánh giá cao và luôn được cập nhật để đảm bảo khả năng phòng vệ trước các mối đe dọa mới.

Đối với tổ chức, doanh nghiệp

Với quy mô và độ phức tạp cao hơn, các doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược an ninh mạng toàn diện, bao gồm:

• Thiết lập chính sách bảo mật rõ ràng: Từ quy định về sử dụng tài khoản, thiết bị đến quyền truy cập dữ liệu. Việc minh bạch hóa các điều khoản giúp nâng cao ý thức bảo mật trong toàn tổ chức.
• Lựa chọn đối tác và phần mềm đáng tin cậy: Ưu tiên những nhà cung cấp có cam kết bảo mật rõ ràng, hỗ trợ cập nhật định kỳ và tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế.
• Tuyệt đối không sử dụng phần mềm crack: Phần mềm không bản quyền không chỉ vi phạm pháp luật mà còn là “cửa ngõ” cho các phần mềm gián điệp, mã độc xâm nhập hệ thống.
• Cập nhật phần mềm và firmware định kỳ: Việc trì hoãn cập nhật sẽ khiến hệ thống dễ bị tấn công qua các lỗ hổng đã được công bố.
• Ứng dụng dịch vụ lưu trữ đám mây an toàn: Các nền tảng cloud uy tín thường có lớp bảo mật cao, mã hóa dữ liệu và khả năng phục hồi sau sự cố.
• Xây dựng chiến lược an ninh mạng tổng thể: Bao gồm các giải pháp như bảo mật website, hệ thống máy chủ, mạng nội bộ, CRM, hệ thống IoT, CNTT vận hành… Doanh nghiệp nên tiến hành đánh giá bảo mật định kỳ, phát hiện sớm các nguy cơ tiềm ẩn.
• Đào tạo nhân viên sử dụng Internet an toàn: Thông qua các buổi tập huấn, workshop hoặc mô phỏng tấn công (phishing simulation) để nâng cao nhận thức và kỹ năng xử lý tình huống.

Tạm kết

Hiểu rõ tấn công mạng là gì không chỉ giúp bạn nhận diện được những mối đe dọa tiềm ẩn trong môi trường số, mà còn là bước đầu tiên để xây dựng một “lá chắn” an toàn cho dữ liệu cá nhân và hệ thống thông tin. Trong bối cảnh số hóa toàn diện như hiện nay, việc chủ động trang bị kiến thức bảo mật, áp dụng các giải pháp phòng tránh phù hợp là điều tất yếu đối với mọi cá nhân và tổ chức.

Nếu bạn đang tìm kiếm một chiếc laptop bền bỉ, hiệu suất ổn định và được trang bị các tính năng bảo mật tiên tiến, Lenovo chính là lựa chọn đáng tin cậy. Tại FPT Shop, bạn sẽ dễ dàng tìm thấy nhiều mẫu laptop Lenovo chính hãng phù hợp cho học tập, làm việc lẫn nhu cầu bảo mật cá nhân. Hãy ghé ngay hệ thống cửa hàng toàn quốc hoặc truy cập website để chọn mua thiết bị lý tưởng cùng nhiều ưu đãi hấp dẫn!

• Laptop Lenovo

Xem thêm:

• Evil Twin Attack là gì? Cách hoạt động, cách phòng tránh hiệu quả
• Không gian mạng là gì? Tìm hiểu lợi ích, rủi ro và những lưu ý cần biết khi tham gia không gian mạng
• Không gian mạng quốc gia là gì? Bao gồm những thành phần nào? Trách nhiệm khi sử dụng không gian mạng quốc gia