Tài sản vô hình là gì? Định nghĩa, phân loại và hướng dẫn thẩm định giá chi tiết

Trong môi trường kinh tế hiện đại, khi giá trị đến từ cả những thứ có thể “nhìn thấy” và những yếu tố vô hình như thương hiệu, bản quyền hay phần mềm, khái niệm tài sản vô hình là gì ngày càng trở nên quan trọng và được đề cao hơn.

Đây là một loại tài sản đặc biệt, không có hình thái vật chất nhưng lại có giá trị kinh tế rất rõ ràng. Để hiểu rõ tài sản vô hình là gì, bao gồm những loại nào và cách thẩm định ra sao là điều cần thiết với các nhà quản trị, doanh nghiệp và với các nhà đầu tư cũng như chuyên gia tài chính.

Tài sản vô hình là gì theo quy định của pháp luật?

Theo Tiêu chuẩn thẩm định giá số 13 ban hành kèm Thông tư 06/2014/TT-BTC, tài sản vô hình là tài sản không có hình thái vật chất và có khả năng tạo ra các quyền, lợi ích kinh tế. Tuy không thể nhìn thấy hay cầm nắm được, nhưng tài sản vô hình có thể mang lại giá trị rất lớn cho doanh nghiệp, chẳng hạn như thương hiệu nổi tiếng hay phần mềm độc quyền.

Tài sản vô hình phải đồng thời đáp ứng các điều kiện sau:

• Không có hình thái vật chất rõ ràng; mặc dù có thể tồn tại trên một thực thể vật chất, nhưng giá trị vật chất là không đáng kể.
• Có thể nhận biết được và có bằng chứng hữu hình về sự tồn tại như hợp đồng, giấy chứng nhận, hồ sơ đăng ký, danh sách khách hàng...
• Có khả năng tạo thu nhập cho chủ sở hữu.
• Có thể định lượng được về giá trị.

Như vậy, để xác định một tài sản có phải là tài sản vô hình hay không, cần căn cứ vào cả yếu tố pháp lý và giá trị kinh tế.

Tài sản vô hình gồm những loại nào?

Việc phân loại tài sản vô hình cũng được quy định rõ trong Mục 4 của Tiêu chuẩn thẩm định giá số 13. Theo đó, tài sản vô hình bao gồm các nhóm chính sau:

Tài sản trí tuệ và quyền sở hữu trí tuệ

Đây là nhóm tài sản phổ biến nhất trong loại tài sản vô hình, bao gồm bằng sáng chế, bản quyền, kiểu dáng công nghiệp, nhãn hiệu, bí mật kinh doanh,… được quy định trong pháp luật về sở hữu trí tuệ.

Quyền mang lại lợi ích kinh tế theo hợp đồng dân sự

Bao gồm quyền khai thác khoáng sản, quyền phân phối độc quyền, quyền nhượng quyền thương mại, quyền sử dụng đất có yếu tố đặc thù,…

Các mối quan hệ phi hợp đồng nhưng mang lại lợi ích kinh tế

Chẳng hạn như mối quan hệ với khách hàng, danh sách khách hàng trung thành, cơ sở dữ liệu khách hàng, hệ thống phân phối hoặc quan hệ đối tác chiến lược.

Các loại tài sản vô hình khác

Miễn là thỏa mãn các điều kiện tại mục 3.1 đã nêu ở trên, bao gồm khả năng nhận biết, có giá trị kinh tế và định lượng được.

Việc phân loại rõ ràng giúp quá trình quản lý và thẩm định giá tài sản vô hình trở nên chính xác và minh bạch hơn.

Các thông tin cần thu thập khi thẩm định giá tài sản vô hình

Một bước không thể thiếu khi nhắc đến tài sản vô hình là thẩm định giá. Để xác định giá trị tài sản vô hình một cách hợp lý, theo Mục 5 của Tiêu chuẩn số 13, cần thu thập những thông tin sau:

• Mục đích thẩm định giá: Xác định lý do vì sao cần định giá (mua bán, góp vốn, tính thuế,…).
• Đặc điểm của tài sản vô hình: Bao gồm loại tài sản, thời hạn sử dụng, điều kiện sử dụng, yếu tố độc quyền,…
• Tình trạng pháp lý: Xác minh quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng hợp pháp.
• Thời điểm thẩm định giá: Vì giá trị tài sản vô hình có thể thay đổi theo thời gian và xu thế thị trường.
• Triển vọng ngành và nền kinh tế: Đánh giá ảnh hưởng của ngành và môi trường kinh tế vĩ mô đến giá trị tài sản vô hình.
• Các bằng chứng vật chất: Như hợp đồng, giấy chứng nhận, dữ liệu khách hàng, kết quả kinh doanh liên quan đến tài sản đó.

Ngoài ra, các chuyên gia còn cần xem xét toàn diện từ góc nhìn tài chính, chiến lược, pháp lý để đảm bảo kết quả thẩm định giá sát thực tế và khách quan.

Vai trò của tài sản vô hình trong doanh nghiệp hiện đại

Hiện nay, giá trị thương hiệu, mạng lưới khách hàng hay công nghệ phần mềm có thể chiếm phần lớn giá trị doanh nghiệp, đặc biệt là các công ty công nghệ, truyền thông, tiêu dùng nhanh… Trong nhiều trường hợp, tài sản vô hình còn có giá trị cao hơn cả các tài sản hữu hình như nhà xưởng hay máy móc.

Do đó, việc hiểu đúng tài sản vô hình là gì sẽ giúp doanh nghiệp đánh giá đúng giá trị của mình, đồng thời là nền tảng để thu hút đầu tư, thực hiện các thương vụ M&A hoặc định hướng chiến lược phát triển.

Tạm kết

Qua bài viết này, chúng ta đã trả lời đầy đủ cho câu hỏi tài sản vô hình là gì, bao gồm định nghĩa, điều kiện xác định, các loại tài sản vô hình phổ biến và các yếu tố cần lưu ý trong thẩm định giá. Trong bối cảnh nền kinh tế ngày càng coi trọng tài sản trí tuệ, mỗi cá nhân và doanh nghiệp đều nên có kiến thức đầy đủ về tài sản vô hình để có chiến lược phát triển phù hợp và bền vững.

Với mỗi người, sức khỏe cũng là một tài sản vô hình cực kỳ quý giá, nếu bạn muốn tìm những thiết bị đắc lực để chăm sóc sức khỏe cho cả gia đình thì đừng quên click vào đường link dưới đây nhé:

• Thiết bị chăm sóc sức khỏe

Xem thêm:

• Hướng dẫn tra cứu thông tin chủ sở hữu đất chi tiết từ A đến Z với ví dụ minh họa cụ thể để bạn dễ dàng hình dung
• Top những phần mềm quản lý tài sản miễn phí vô cùng tiện ích cho các doanh nghiệp